Antroposofie in de pers

Bedoeld is: antroposofie in de media. Maar ook: in de verdrukking. Want antroposofie is niet eenvoudig te grijpen en te begrijpen. Dat geeft snel een vertekend beeld. In deze weblog wil ik ruimte geven om antroposofie, zoals zij in de media verschijnt, op haar merites te beoordelen. Vanuit een positieve instelling. Maar niet kritiekloos.

donderdag 20 augustus 2015

Herschikken

Het is momenteel overal te lezen. Op AntroVista bijvoorbeeld. Motief op de website van de Antroposofische Vereniging meldt vandaag ‘Nieuwe scholen in de maak’:
‘Nog drie dagen (tot en met zondag 23 augustus) mag er gestemd worden op nieuwe schoolontwerpen voor Amsterdam, door de eigen burgers ingediend. Stemmen mag iedereen. Onder de meer dan honderdtwintig voorstellen zijn ook drie vrijeschool-gerelateerde initiatieven.

De gemeente startte dit voorjaar de “challenge” voor het project Onze Nieuwe School. De belangstelling was overweldigend. De verkiezing deze week moet leiden tot de 35 meest gewilde, die zich eind augustus mogen presenteren aan deskundigen. De deskundigen zelf kunnen hier nog maximaal vijftien voorstellen aan toevoegen – die bijvoorbeeld te weinig stemmen hebben gekregen en toch zeer de moeite waard zijn. Van dit totaal zullen tien tot vijftien plannen tot de “broedkamer” worden toegelaten, waarin deze ideeën een nadere uitwerking krijgen met behulp van experts.

Uiteindelijk blijven in de “kraamkamer” de drie tot vier meest kansrijke initiatieven over die daadwerkelijk gerealiseerd gaan worden. Een bijzonderheid is wel dat er alleen via social media gestemd kan worden: Facebook en twitter, maar dan op de website van Onze Nieuwe School. Daarmee wordt meteen ook het draagvlak voor het voorstel duidelijk. Er mag op meerdere plannen tegelijk gestemd worden.

De drie vrijeschool-initiatieven zijn:
De Wijde Blik is voor kleinschalig basisonderwijs op vrijeschoolbasis in een natuurlijke omgeving in Amsterdam of omgeving, met als inspiratiebron de Werfklas in Culemborg (#37).
Kairos College is voor voortgezet vrijeschoolonderwijs in Amsterdam-Noord door middel van een doorlopende leerlijn van 2,5 tot 18 jaar oud, samen met Kairos vrijeschool Amsterdam-Noord (#39).
Kadervrijeschool Amsterdam is voor kinderen met een vmbo-k advies en biedt een breed profiel aan degenen die niet theoretisch zijn ingesteld (#50).’
De actuele stand van Onze Nieuwe School is momenteel:
‘Vrije School VMBO-kaderopleiding 327 stemmen
Kairos College 398 stemmen
De Wijde Blik 902 stemmen’
Twee weken eerder, op 5 augustus, meldde Motief aldaar ‘Verkoop zorgboerderijen Lievegoed’:
Zorginstelling Lievegoed in Bilthoven meldde op 4 augustus op zijn website dat Hoeve Kraaiveld in Woudrichem wordt verkocht. “Vorig jaar is deze voorziening gestart in overleg met diverse partijen, waaronder het ministerie van VWS.” Maar van de acht ingevulde plaatsen kon er slechts één worden gefinancierd, “door hiaten in de zorg”. De zorgboerderij lijdt een verlies dat niet op te vangen is.

De instelling laat over zichzelf verder weten: “Daarbij verkeerde Lievegoed de afgelopen maanden in financieel zeer zwaar weer. Daardoor is Lievegoed niet langer in staat de risico’s rondom de onduidelijke financiering van Kraaiveld te dragen. Lievegoed zal hoe dan ook afscheid nemen van locatie Kraaiveld.”

Dezelfde dag meldde RTV Utrecht dat ook De Hondspol in Driebergen moet sluiten, de tweede van de vijf andere zorgboerderijen van Lievegoed. Dat is een van de oudste in Nederland, waar acht mensen met een beperking wonen en tientallen andere cliënten aan dagbesteding doen.

“Volgens de organisatie kan de boerderij niet meer betaald worden omdat de overheid wil dat meer patiënten thuis geholpen worden. ‘Dat betekent dat je met dure locaties achterblijft waar vroeger patiënten nog in een fantastische omgeving konden wonen’, vertelt Jannie Bosscher van de zorginstelling”, aldus RTV Utrecht op zijn website.

Een van de medewerkers, Marcel Schoenmakers, wil samen met collega’s de boerderij overnemen en een doorstart maken. Hij krijgt daarvoor twee maanden de tijd, anders verkoopt Lievegoed de Hondspol op 1 oktober aan de meest biedende partij. De bewoners verhuizen in ieder geval naar zorgboerderij Nieuw-Rijsenburg.

RTV Utrecht: “Bij de zorgboerderij vallen overigens geen ontslagen, het voltallige personeel gaat volgend jaar mee naar de nieuwe locatie. Wel stuurt Lievegoed 70 andere personeelsleden de laan uit.”’
Op 4 augustus had ook Lievegoed zelf dit onder de aandacht gebracht in ‘Boerderij Hondspol op RTV Utrecht’:
‘Boerderijmedewerkers van boerderij de Hondspol zijn via social media en de winkel een initiatief gestart om de boerderij over te nemen. Lievegoed is helaas genoodzaakt om deze boerderij te verkopen als gevolg van financiële problemen. De zorg gaat wel gewoon door, zij het op een andere plek. Het initiatief van de boerderijmedewerkers heeft tot veel publiciteit geleid. Onder andere RTV Utrecht kwam filmen.

Verkopen Hondspol

Lievegoed verkeerde de afgelopen tijd in financieel zwaar weer. Met banken, zorgverzekeraars en andere belangrijke betrokkenen is een herstelplan opgesteld met een aantal maatregelen om Lievegoed weer toekomstbestendig te maken.

Een van die maatregelen is dat wij afscheid moeten nemen van een aantal boerderijlocaties, waaronder de Hondspol. Een ingrijpende en verdrietige maatregel omdat de Hondspol al bijna 30 jaar een prachtige en fijne plek is voor cliënten, medewerkers en mensen uit de omgeving.

Toekomst bewoners en cliënten dagbesteding

Momenteel wonen er 8 cliënten met een verstandelijke beperking op de Hondspol. Daarnaast komen er nog eens 38 cliënten met verstandelijke beperking naar de Hondspol voor dagbesteding.

De bewoners en de cliënten van de dagbesteding van de Hondspol zullen begin 2016 verhuizen naar Nieuw Rijsenburg, een eveneens prachtige boerderij van Lievegoed een aantal kilometers verderop gelegen. Deze boerderij staat momenteel leeg en zal worden verbouwd en aangepast aan de wensen en behoeften van bewoners. Een werkgroep van cliënten, ouders en zorgmedewerkers denkt mee over de verhuizing en de invulling van de dagbesteding op de nieuwe locatie.

Medewerkersactie om Hondspol over te nemen

De boerderijmedewerkers van de Hondspol zijn een initiatief gestart om de boerderij te kunnen overnemen. Via Facebook en de winkel hebben ze een oproep gedaan aan klanten en bekenden van de boerderij(winkel) om mee te denken over initiatieven om de boerderij te kunnen behouden. Het bericht is via Facebook al meer dan 1000x gedeeld en er zijn vele tientallen reacties binnengekomen, van steunbetuigingen tot concrete ideeën.

Reactie Lievegoed op medewerkersactie

Lievegoed is positief over de actie. Hilde Hooijman, bestuurder a.i. Lievegoed: “Ik vind het een mooi en dapper initiatief van de boerderijmedewerkers. Het zou bijzonder zijn als de Hondspol op deze manier toch in een andere vorm behouden kan blijven voor de mensen die de boerderij een warm hart toedragen.”

Filmpje RTV Utrecht

Bekijk hier het filmpje van de Hondspol dat RTV Utrecht heeft gemaakt.’
Asta Diepen Stöpler van ‘Nieuwsbode Heuvelrug’ schreef op 4 augustus ‘Nieuwe eigenaar gezocht voor De Hondspol’:
‘De tijd dringt voor boerderij De Hondspol. Op 1 oktober komt het bord “Te koop” op het erf. Dan gaat deze biologisch-dynamische zorgboerderij in de verkoop. “Wij willen de boerderij overnemen samen met investeerders”, zegt Huig van de Graaf, woordvoerder van de werkgroep “Tot behoud van Zorgboerderij De Hondspol”.

Wat is er aan de hand? De Hondspol is eigendom van Lievegoed Bedrijven. Deze antroposofische instelling biedt landelijke zorg aan verslaafden en aan mensen met een lichamelijke en/of landelijke beperking. Huig legt uit: “Helaas verkeert Lievegoed al lang in financiële problemen. Daarom is onder meer besloten De Hondspol te verkopen, inclusief veestapel. Al dertig jaar biedt deze zorgboerderij zinvol werk en dagbesteding aan 25 cliënten. Zij krijgen binnenkort een nieuwe plaats op boerderij Nieuw-Rijssenburg, een uitstekende locatie van Lievegoed. Over hen hoeven we ons gelukkig geen zorgen te maken.”

Huig is kaasmaker. Samen met veehouder Marcel en enkele parttimers zorgt hij voor de productie van zuivel, vlees, eieren, groenten en fruit. Boerderij De Hondspol is bijzonder. “Het is een biologisch-dynamische boerderij en die zijn schaars in ons land. Je moet aan veel regels voldoen om jezelf biologisch-dynamisch te mogen noemen.”

Investeerders

“We hebben 60 melkkoeien, 60 mestvarkens, 150 kippen, plus een mooie groentekas en 2 hectare groentetuin. Een schitterend geheel dat we graag willen behouden. Maar we hebben slechts 2 maanden om met een goed businessplan en financieringsvoorstel te komen, willen we een kans maken. Daarom is er de werkgroep ‘Tot behoud van De Hondspol’.

We zoeken een of meer investeerders die de boerderij willen kopen om vervolgens aan ons te verhuren. Wij zijn allemaal agrarisch ondernemer en we zien uitstekende kansen voor biologisch-dynamische producten op een zelfstandige Hondspol. Ook we willen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hier werkervaringsplaatsen geven, net al nu.

Wij zijn een interessante partij, want De Hondspol is al jaren een goed lopend bedrijf met ervaren, enthousiaste ondernemers. Binnen een straal van 15 kilometer leveren we onze producten aan biologische winkels en restaurants. Ook de boerderijwinkel draait goed. Drie dagen kunnen mensen hier yoghurt, melk, kwark, karnemelk, kaas, groente en fruit kopen.”

Openingstijden

Openingstijden woensdag en vrijdag 10.30-16.00 uur en zaterdag 9.30-13.30 uur. Via diverse webwinkels kunnen producten van De Hondspol besteld worden, zie http://www.lievegoed-bedrijven.nl.

Hulp is welkom

De werkgroep “Tot behoud van De Hondspol” roept mensen op om mee te denken over goede toekomstmogelijkheden. Van veel kanten krijgt de werkgroep hulp bij het maken van een businessplan, financieringsvoorstellen en dergelijke. Maar meer hulp is welkom. Op de Facebook-pagina staat alle informatie. Mailen kan via via wnelson@lievegoed.nl.

De Hondspol, Gooijerdijk 20, Driebergen.’
Op 28 februari had ik het in ‘Klacht’ voor het laatst over het Hermes Huis. Op 31 juli meldde RTV Utrecht echter ‘Langer verscherpt toezicht op Hermes Huis’:
‘De Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) houdt het Hermes Huis in Bosch en Duin nog vier maanden langer onder verscherpt toezicht. De inspectie laat vrijdag weten dat de instelling voor verstandelijk gehandicapten wel verbeteringen heeft aangebracht, maar dat het nog niet genoeg is.

Overleg, medicatieveiligheid en dossiers zijn beter in orde, maar er is nog steeds te veel ziekteverzuim. Ook is nog niet voldoende zichtbaar dat de uitvoering van vrijheidsbeperkende maatregelen is verbeterd, aldus de IGZ over de instelling die werkt op antroposofische basis.

De inspectie stelde de stichting eind vorig jaar onder verscherpt toezicht omdat cliënten risico zouden lopen op gezondheidsschade, de cliëntdossiers niet op orde waren en de dagbestedingsactiviteiten niet genoeg toegesneden waren op de wensen en behoeften van cliënten.

De inspectie sprak toen ook van een “dramatische personeelsbezetting tijdens de zomerperiode” en van tekortkomingen bij het nachtelijk toezicht. In het Hermes Huis wonen twaalf mensen met een beperking.’
De Stentor kwam op 14 augustus met ‘Vrije school Zutphen mag verbouwen’:
‘De langverwachte herschikking van vrije scholen in Zutphen kan in gang worden gezet. De gemeente Zutphen gaat akkoord met het ontwerp voor de locatie van de basisschool aan de Valckstraat. Over de herstructurering van het vrije schoolonderwijs in Zutphen wordt al jaren gesproken.’
Een dag later wist AntroVista hierover samenvattend te berichten in ‘Herschikken in Zutphen’:
‘Het ging niet zonder slag of stoot, maar in Zutphen is de herschikking binnen de vrije scholen een feit. Tot voor kort waren er drie basisscholen: De Berkel, De IJssel en De Zwaan. De laatste twee gaan met ingang van dit jaar samen verder onder de naam De Zonnewende en zijn tijdelijk gehuisvest in het gebouw van De IJssel aan de Henri Dunantweg.

Intussen wordt het gebouw van De Zwaan aan de Valckstraat verbouwd en uitgebreid, waardoor straks alle leerlingen van De Zonnewende daarin een plaats kunnen vinden. De basisschool van De Berkel zal vervolgens gebruik gaan maken van het gebouw dat zij achterlaten.

De bovenbouw van de Berkel blijft aan De Weerdslag; de leerlingen van de dependance aan de Dieserstraat zullen er na de herschikking bij intrekken. De scholen hebben daardoor straks nog op twee locaties basisonderwijs en op één plaats voortgezet onderwijs.

De gemeente Zutphen heeft inmiddels met de plannen ingestemd en stelt 2,6 miljoen euro beschikbaar voor het project.

www.destentor.nl/~vs-mag-verbouwen
www.vrijeschooldezonnewende.nl/weekbericht
www.berkelbasisonderwijs.nl
www.berkelvo.nl

En tenslotte is er voor degenen die een echte staatsvrije vrijeschool prefereren nog School de Hofakker in het buitengebied tussen Zutphen en Vorden. http://schooldehofakker.nl
Op 12 augustus kwam ‘Nieuwsblad de Kennemer’ via de website ‘Dichtbij.nl’ met ‘Vrijeschool heeft aanzuigende werking op jong gezin’:
‘De ouders van inmiddels ruim tachtig kinderen zijn geïnteresseerd in het initiatief om in Castricum of Uitgeest een vrijeschool op te richten. Het ouderinitiatief wil twee kleuterklassen starten en zoekt nog kinderen van 3 en (bijna) 4 jaar oud.

“Vrijeschoolonderwijs is een ontzettend rijke vorm van onderwijs”, zegt Carrie Duijn (28, Uitgeest), samen met Jacqueline Braak (33, Castricum) initiatiefneemster. “Het onderwijspakket is heel breed. Kinderen krijgen niet alleen lezen en rekenen, maar leren ook tuinieren, dansen, zingen, toneelspelen, schilderen en vreemde talen.”

Carrie is jurist en zelf moeder van een meisje van 1,5 jaar. Dat zij zich nu al bezighoudt met de schoolkeuze van haar dreumes is niet zo vreemd. “Ik hoorde dat de procedure voor het oprichten van zo’n school erg veel tijd in beslag neemt. We kunnen nu al volop aan de bak. Dat verandert als de school er eenmaal is, dan laten we het los. Jacqueline en ik zullen verder niet beleidsmatig bij de school betrokken zijn.”

Carrie heeft zelf niet, zoals je zou verwachten, op een vrijeschool gezeten. “Toen ik klein was, was de onderwijskwaliteit er wat minder. Inmiddels heeft dit type onderwijs een enorme ontwikkeling doorgemaakt. De Cito-scores zijn landelijk zelfs bovengemiddeld. Maar dat is niet de reden dat ik kies voor de vrijeschool. Ik heb me verdiept in de verschillende onderwijstypen, heb bijvoorbeeld ook zo’n marktje van de vrijeschool in Bergen bezocht. En deze school sprak mij ontzettend aan. Ik vind de uitgangspunten erg mooi, ik gun mijn kind deze vorm van onderwijs.”

Buurtschool

Maar is een kind niet gewoon het gelukkigst op de school om de hoek? Waar het spontaan met een vriendje naar huis kan lopen en er niet eerst agenda’s moeten worden getrokken en breng- en haalafspraken moeten worden gemaakt? “Ach, ik zie het probleem niet zo. Vanuit Beverwijk, om maar iets te noemen, ben je in tien minuten rijden in Uitgeest, mocht de school daar komen. Elders in het land rijden ouders trouwens rustig veertig minuten om bij zo’n school te komen. Een kind kan toch ook met de buurtkinderen spelen, dat doet mijn dochter nu al. En die zitten ook niet allemaal op de dichtstbijzijnde school.”

Locatie

Mede-initiatiefneemster Jacqueline, werkzaam als studiebegeleidster, ontmoette Carrie via de Vereniging voor vrijescholen. “Zij had de dag vóór mij eenzelfde soort mail gestuurd als ik. Namelijk of ze daar nog iemand kenden in deze regio die ook iets wilde. Ja dus!”

Waar de school komt te staan, ligt nog open. “We zijn in gesprek met een aantal gemeenten. Ze zijn heel positief, maar kunnen pas helpen als er genoeg aanmeldingen zijn. De stichtingsnorm komt er in deze regio op neer dat je 150 aanmeldingen nodig hebt om te kunnen starten. Je moet namelijk binnen vijf jaar op 200 leerlingen zitten.”

Hoewel sommige gemeenten, zoals Castricum, te maken hebben met flinke vergrijzing en dus nu al weten dat zij bestaande scholen moeten sluiten, staan zij niet negatief tegenover het initiatief, weet Carrie. “Een vrijeschool bedient een groot gebied, we hebben aanmeldingen uit heel Kennemerland. Van Akersloot tot Velsen-Noord en van Heemskerk tot IJmuiden. Maar ook ouders uit Amsterdam melden zich. Dat zijn bijvoorbeeld mensen die uit deze regio komen en ouders hier hebben wonen. Zij willen graag terug en schrijven hun peuter daarom nu al bij ons in. Wat voor een gemeente natuurlijk een interessant gegeven is. Het toont aan dat de vrije school een aanzuigende werking heeft.”

Speelochtenden

De initiatiefnemers hopen aankomend schooljaar aansluiting te vinden bij een bestaande school. Het streefmoment om tot een zelfstandige school te komen, is augustus 2017. Om iedereen kennis te laten maken met het concept, organiseren zij enkele speelochtenden (9.30 tot 11.30 uur). Kijk voor de data en locaties op www.vrijeschooluitgeest.nl of www.vrijeschoolcastricum.nl of Facebook’
In ‘De Brug Utrecht’ stelde Marianne Klebach de vraag ‘Volgend schooljaar ook een Vrije School in Leidsche Rijn?’ Als antwoord schreef zij op 15 augustus:
‘Een team van enthousiaste ouders neemt het initiatief om een vrijeschool op te starten in Leidsche Rijn. De nieuwe school wil in het schooljaar 2016-2017 haar deuren openen. Landelijk neemt de interesse voor vrijescholen toe, zo ook in Leidsche Rijn. Het vrijeschoolonderwijs onderscheid zich door de veelzijdigheid van het lesaanbod. Naast de bekende vakken wordt veel aandacht besteed aan creativiteit en de eigen ontwikkeling van het kind.

Om de nieuwe school daadwerkelijk te realiseren zijn nog meer geïnteresseerde ouders nodig. De initiatiefgroep roept daarom ouders op hun interesse kenbaar te maken op de website www.vrijeschoolutrechtwest.nl. Voor meer info: zij zijn op 5 september te vinden op de Uitmarkt in winkelcentrum Vleuterweide en 24 september vindt de eerste informatieavond plaats. Tijd, locatie en data voor meer informatieavonden worden bekend gemaakt op de website.’
Bij zorgboerderij ‘Urtica/De Vijfsprong’ te Vorden (Gld.) is sinds 23 juni te lezen dat er een ‘Enthousiaste nieuwe directeur-bestuurder gezocht’ wordt:
‘Onze huidige directeur-bestuurder, Ed Taylor, gaat per 1 januari van zijn welverdiende pensioen genieten. Daarom zijn wij per 1 november a.s. of op een nader in overleg vast te stellen datum op zoek naar een ervaren directeur-bestuurder (m/v).

De directeur-bestuurder inspireert en geeft leiding aan een gezonde verdere ontwikkeling van Urtica-De Vijfsprong. Met aandacht voor de identiteit en de kracht van de woon-werkgemeenschap en goed verbonden met de externe omgeving en partners. Wilt u de vacature lezen? Dat kan hier.’
Op dezelfde website werd op 5 augustus het bericht ‘Horeca op de Kas in Zutphen’ geplaatst:
‘Binnenkort (naar verwachting half september 2015) is de verbouwing van De Kas (de voormalige Kaardebol) in Zutphen gereed. Dan heeft de coöperatie Atelier3D eindelijk een eigen onderkomen na de brand in de winter van 2013-2014. De Kas Zutphen wordt dan dus de thuisbasis van Atelier3D. Ook Urtica de Vijfsprong is al vanaf de start van Atelier3D coöperatielid. Onze Jan van der Hoek is mede bestuurslid van de coöperatie.

Voor mensen die het niet weten: “De Kas” ligt aan de Harenbergweg 1 in Zutphen en bestaat straks uit een modern duurzaam hoofdgebouw, een voormalige plantenkas, een middeleeuws erf en ruim 2ha tuinen. Op het buitenterrein vinden verschillende activiteiten plaats gericht op natuur en milieueducatie, ecologie, historie etc. Door leden van Atelier3D en hun partners, waaronder Natuurmonumenten, worden regelmatig evenementen georganiseerd die honderden bezoekers trekken. Deze zijn mede mogelijk door de inzet van vele vrijwilligers.

In de voormalige plantenkas is een prachtige tropische vlinderkas ondergebracht met informatiecentrum. Onze huiswerkploeg is daar laatst ook op bezoek geweest en keek de ogen uit! In het hoofdgebouw komen een veldwerklokaal, een kookstudio en een “Grand Café”. Ook zijn er verschillende vergaderruimten.

Het Grand Café, dat dus de lunches gaat verzorgen, maar ook gewoon koffie en thee zal schenken aan bezoekers, opent in oktober haar deuren. Aan Driekant en aan Urtica De Vijfsprong is gevraagd om te participeren in dit Grand Café. Dat zou ook een goede werkplek kunnen bieden aan zorgvragers, die nog altijd willen werken in de horeca. Het is laagdrempeliger dan de Keuken van Hackfort en de werktijden zijn niet tot diep in de avondlijke uren.

Onze participatie staat naast het werven van geld via kas-delen. Iedereen kan een “Kas-deel” kopen en krijgt dat in de loop van twee, drie of vijf jaar terugbetaald met rente. Er is zelfs de mogelijkheid om het kas-deel terugbetaald te krijgen in natura: dan krijg je een bon die je kunt verzilveren met boodschappen bij de Driekant, in de Vijfsprongwinkel of natuurlijk in het Grand Café op de Kas.

We zien veel mogelijkheden en doen graag mee! En voor mensen die dit initiatief een warm hart toedragen en financieel willen ondersteunen: schaf voor je zelf een “kas-deel” aan. Het levert een hoge rente op en je draagt bij aan een duurzaam & sociaal initiatief. Verdere info vindt u hier.’
Ik ga verder met landbouw. ‘Al ruim 200 aanmeldingen voor de Bio1000’ liet Bionext weten op 14 augustus:
‘Op zaterdag 10 oktober 2015 gaan duizend mensen, die zich betrokken voelen bij biologisch in een Bio1000 met elkaar in gesprek over de toekomstagenda van de biologische landbouw en voeding. Na een wervingsperiode van 2 weken is inmiddels 20 % van de 1000 plekken gevuld. Boeren, burgers en andere betrokkenen kunnen zich de komende tijd nog aanmelden.

De biologische landbouw en de verkoop van biologische voeding groeit stevig en de verwachting is dat die groei de komende tien jaar onverminderd aanhoudt. Des te meer reden om te kijken of we op de goede weg zijn. De vraag die tijdens de Bio1000 centraal staat is “Waarom biologisch?”

Geïnteresseerden kunnen meer lezen en zich opgeven via www.bio1000.nl. De Bio1000 wordt georganiseerd door de biologische sector.

Waarom meedoen?

Elke dag, elke keer als je eet, kies je hoe ons landschap eruit ziet, of er bijvoorbeeld nog koeien in de wei lopen. Als consument en als ondernemer maak je elke keer keuzes: waar en wat koop je, waar investeer je in en wat mag het kosten? Wat heb je aan voeding te kiezen op scholen, in ziekenhuizen en in verzorgingshuizen? Wie betaalt de prijs voor milieuvervuiling en ongezond eten? Kies je als consument voor producten uit het seizoen en de eigen omgeving? Produceer je als boer voor de regio of voor verre markten? Wil je weten wie jouw voedsel eet of produceert? Of vind je het belangrijk dat je weet dat “het goed zit”? Allemaal kwesties waarover je kunt meepraten tijdens de Bio1000.

Praat mee en meld je aan

Bij dit gesprek zijn 1000 stoelen beschikbaar. Deze worden verdeeld, waarbij er geloot wordt als er meer belangstellenden zijn dan plekken binnen een categorie:
- 300 consumenten
- 300 boeren en tuinders
- 100 producenten en handel
- 100 winkeliers en horeca
- 100 betrokkenen uit maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, onderwijs, overheid, financiële en gezondheidssector
- 100 tafelsecretarissen, voor het proces en de verslaglegging

Geïnteresseerden kunnen zich opgeven via het aanmeldformulier via www.bio1000.nl/aanmelden. Daar kun je ook aangeven in welke categorie je wilt deelnemen.’
Op 16 juli was ‘Strategie bijeenkomst over vervolg octrooiactie’ daar in het nieuws:
‘Op 7 juli heeft Bionext met stakeholders uit de sector gesproken over het vervolg van de octrooicampagne Hart voor biodiversiteit, geen octrooi op leven. De aanwezigen zijn bijgepraat over de lobbystrategie van Bionext en er is gebrainstormd over een vervolg op de succesvolle paprika- actie. De aanwezigen waren het met Bionext eens dat het belangrijk is om de campagne internationaal verder uit te rollen. Doel hiervan is de octrooiproblematiek in meer EU landen op de kaart te zetten. Na de uitspraak van de Grote Kamer van Beroep van het Europees octrooibureau is de noodzaak voor een wijziging van de Europese octrooiwetgeving verder toegenomen. In die uitspraak staat namelijk dat ook eigenschappen van klassiek veredelde planten geoctrooieerd kunnen worden.

Gelukkig staat de Nederlandse politiek aan onze kant. Staatssecretaris Dijksma heeft onlangs in een brief aan de kamer bevestigd dat ze verdergaande wijzigingen door wil voeren in het octrooirecht ten gunste van de veredelaars (kwekers). Tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de EU, in de eerste helft van 2016, wil Dijksma het onderwerp in Europa breed politiek op de kaart zetten. Op maandag 13 juli is het onderwerp op verzoek van Dijksma besproken in de Raad van landbouwministers in Brussel.’
En een maand eerder, op 17 juni, ‘De biologische winkels en winkelformules bundelen hun krachten’:
‘De winkelformule Estafette en Natuurwinkel hebben zich vanaf juni 2015 aangesloten bij de Biowinkelvereniging. Het bestuur van de Biowinkelvereniging, dat tot nu alleen openstond voor zelfstandige biowinkelondernemers, wordt uitgebreid met bestuursleden van de drie winkelformules Ekoplaza, Estafette en Natuurwinkel. Dankzij deze geïntensiveerde samenwerking met de winkelformules vertegenwoordigt de Biowinkelvereniging, met nu circa 180 leden, meer dan 50% van de Biologische speciaalzaken.

Door deze nieuwe ontwikkeling kan de vereniging nog beter opkomen voor de belangen van de biologische speciaalzaak en meer activiteiten organiseren voor haar leden. In 2015 staan onder meer extra promotieactiviteiten tijdens de Bio10daagse (17-26 september) op het programma en een vernieuwing van de biowinkelverkiezing die in september van start gaat. Samen met de winkelformules zullen nieuwe gemeenschappelijke projecten voor de biologische winkels opgezet worden vanuit de Biowinkelvereniging.

De Biowinkelvereniging is een van drie aangesloten verenigingen onder ketenorganisatie Bionext. Meer informatie: www.biowinkelvereniging.nl
27 juli kwam men met ‘Stem op de Bionext-advertentie “De natuur heeft geen eigenaar”’:
‘De campagne van Bionext tegen octrooien op natuurlijke planteneigenschappen is genomineerd voor de NRC Charity Award 2015. Uit 217 inzendingen is de advertentie “De natuur heeft geen eigenaar” door de vakjury geselecteerd. Vanaf vandaag kan het publiek stemmen op de advertentie via http://www.nrccharityawards.nl/advertenties/239/bionext. Als Bionext de meeste publieksstemmen haalt, wint ze advertentieruimte ter waarde van € 75.000,- bruto mediawaarde in NRC Handelsblad, nrc.next of NRC Weekend.

Bedrijven als Syngenta en Monsanto vragen steeds vaker octrooi aan op natuurlijke eigenschappen van groentes. Daarmee worden ze eigenaar van alle zaden, vruchten en planten met deze eigenschap en mogen andere bedrijven deze eigenschap niet meer vrij gebruiken. Het gaat al lang niet meer alleen om gentech-gewassen, ook op klassiek veredelde gewassen worden steeds vaker octrooien aangevraagd. Een ontwikkeling waarover veel wetenschappers, politici, veredelaars, telers en burgers zich zorgen maken. Bionext voert actie tegen deze octrooien en wil dat de Europese wetgeving wordt aangepast. Een octrooi op een eigenschap die gewoon in de natuur voorkomt, zou niet mogelijk moeten zijn!

Monsanto’s broccoli met een langere steel, een tomaat die minder water bevat, of Sygenta’s paprika die resistent is tegen de witte vlieg: allemaal voorbeelden van verleende octrooien op eigenschappen die bij deze planten ook in de natuur voorkomen. Sinds de Hoge Kamer van Beroep van het Europees Octrooi Bureau begin dit jaar heeft uitgesproken dat octrooien op klassiek veredelde gewassen toegestaan zijn, worden hier steeds meer aanvragen ingediend. Octrooien belemmeren de innovatie, omdat het plantaardig materiaal niet meer vrij beschikbaar is voor andere veredelaars. Op de langere termijn neemt daarmee de diversiteit aan rassen voor onze voedselproductie af. Dat leidt tot minder keuze voor boeren en consumenten en brengt uiteindelijk de voedselzekerheid en agro-biodiversiteit in gevaar.

De advertentie van Bionext over octrooien is gemaakt door Studio Baard, een klein en prikkelend Haags communicatiebureau. De NRC Charity Award jury, bestaande uit Peter Vandermeersch (hoofdredacteur NRC), Astrid Prummel (hoofdredacteur Adformatie), Edward van de Ridder (eigenaar/strateeg NOISE) en Pim Gerrits (creative director Lemz) selecteerde de Bionext-advertentie uit 217 inzendingen.

Meer lezen over de campagne kan op www.bionext.nl/hartvoorbiodiversiteit.’
Tot slot, en dan is het weer genoeg, Biojournaal vandaag met ‘Oogst van start bij Druivenkwekerij Nieuw Tuinzight. “Onze BD-tafeldruiven zijn afhankelijk van alléén zonnewarmte”’:
‘Vrijdag 21 augustus begint de druivenoogst in de serres van Druivenkwekerij Nieuw Tuinzight. “Het is zover. De lekkerste biologisch-dynamische tafeldruiven van Nederland zijn rijp, sappig en overheerlijk. De druivenwinkel aan de Zwethkade-zuid 45 in Den Hoorn is vanaf 21 augustus elke werkdag en op zaterdag geopend”, vertelt Hilde Jansen van Druivenkwekerij Nieuw Tuinzight.

Ze geeft aan dat de aanvang van de druivenoogst sterk afhankelijk is van de weersomstandigheden. “De druiven groeien weliswaar in druivenserres, maar onze druiven zijn afhankelijk van alléén zonnewarmte. Het begin van de druivenoogst is dan ook moeilijk te plannen. En als het dan zover is dan is het ook meteen heel druk, want de druivenoogst duurt slechts drie maanden. De Blauwe Frankenthalers zijn het eerst rijp, dus daar beginnen we vrijdag mee. En iedereen mag natuurlijk eerst proeven.”

Voor meer informatie: www.druivenkwekerij.nl

vrijdag 31 juli 2015

Onheilstijding


Op 8 juli begon ik ‘Uitsluitingsmechanismen’ over Harimada Kusuma. De dag daarop liet het Rudolf Steiner College in ‘Hart van Nederland’ weten:
‘Vandaag hebben we de muzikale protestmars gelopen tegen het besluit dat onze muziek docent Harimada Kusuma ons land moet verlaten. Heel veel leerlingen, ouders, muzikanten en zangers liepen mee. Twee leerlingen, de initiatiefnemers van de mars, hebben 7000 handtekeningen aan Burgemeester Aboutaleb aangeboden. Hart van Nederland (SBS 6) maakte er een item over. Bekijk het hier.
Op 17 juli berichtte Donna van der Kolk in Metro ‘Geliefde muziekdocent Kusuma moet toch het land uit’:
‘De ruim 7.000 handtekeningen die leerlingen van het Rotterdamse Rudolf Steiner College ophaalden tegen de uitzetting van hun muziekdocent Harimada Kusuma mochten niet baten. Over twee weken moet de geliefde muziekleraar het land toch definitief verlaten, meldt RTV Rijnmond vrijdagochtend.

Strijd gestreden

Kusuma krijgt geen verblijfsvergunning omdat hij op economisch en cultureel gebied te weinig zou bijdragen aan de Nederlandse samenleving. Keer op keer werd een verblijfsvergunning geweigerd. De muziekdocent heeft zijn strijd hier te mogen blijven naar eigen zeggen gestreden. Op drie augustus vliegt hij terug naar Indonesië.

Lees ook: Rotterdamse leerlingen in actie voor muziekdocent

“Op dit moment denk ik: ik ben er klaar mee, ik kan die onzekerheid die ik de afgelopen drie jaar had niet meer aan,” zegt hij in een radio-interview met RTV Rijnmond. “Maar het is zwaar dat ik terug moet. Bijna onmenselijk, vind ik. Ik heb hier in de 12 jaar dat ik hier was jaar veel opgebouwd.”

Actie

Hoewel hij zelf de strijdbijl heeft begraven, hoopt hij dat de actie van leerlingen, ouders en collega’s vorige week nog verandering in de situatie kan brengen. “Dat hebben ze hopelijk niet allemaal voor niets gedaan. Maar ook dan weet ik niet of ik terugkom, want hoe zeker is het dan dat ik mag blijven?”

Werkaanbiedingen

Eén lichtpuntje voor Kusuma: van collegamuzikanten in Indonesië die op de hoogte zijn van zijn situatie heeft hij al verschillende aanbiedingen gehad om te komen werken en muziek te maken.’
Op 3 juli maakte ik in ‘Geest-oefenen’ melding dat ‘Lievegoed gered van faillissement’ is. De dag daarop besteedde ook website AntroVista hier aandacht aan, met ‘Lievegoed reorganiseert opnieuw’. Die schreef hierover:
‘Afgelopen maand is zorgaanbieder Lievegoed (bijna 40 locaties voor psychiatrie, verslavingszorg en heilpedagogie) ternauwernood ontkomen aan een faillissement. Het Financieel Dagblad gaf bericht over liquiditeitsproblemen met een omvang van bijna zes miljoen euro.

In een brief aan ouders van cliënten kondigt het bestuur een reddingsplan aan. Meerdere partijen zouden bereid zijn om hulp te bieden. De huisvesting wordt meer gecentraliseerd, panden worden verkocht en een nog onbekend aantal arbeidsplaatsen komt te vervallen.

Ook in 2014 heeft Lievegoed gereorganiseerd. Het aantal bedden werd gereduceerd en 27 van de 350 banen vervielen.’
Opmerkelijk was de reactie onder dit bericht op 6 juli van Ella Francken:
‘Van de ongeveer 630 medewerkers vliegen er 125 uit. Voor enkelen is misschien herplaatsing mogelijk. Door financiële onoplettendheid en hoogmoedswaanzin is het de dood of de gladiolen geworden. Het zijn dus de gladiolen geworden. Triest dat de erfenis van Bernard Lievegoed, die veel heeft geschreven over organisatiestructuren binnen antroposofische organisaties, totaal niet wordt begrepen bij bestuur en management.

Ella Francken, medewerker de Borgstichting en de Joriskring.’
Gisteren, 30 juli, maakte Michiel Schaaij van Nieuwsblad De Kaap een nieuwe onheilstijding bekend in ‘Noodkreet van geplaagde zorgboerderij Hondspol’:
‘Driebergen – Zorgboerderij De Hondspol aan de Gooijerdijk dreigt kopje onder te gaan. Eigenaar is de door financiële problemen geplaagde Lievegoed zorgorganisatie in Bilthoven en die wil van De Hondspol af.

Klanten van de biologische winkel bij de zorgboerderij hebben te horen gekregen dat vanaf oktober het vee wordt verkocht en de tuinderij onbewerkt blijft. Inmiddels is er bij De Hondspol een werkgroep opgericht die een poging wil doen om de zorgboerderij te redden.

Vorig jaar kwam Lievegoed ook al in acute geldproblemen, waarna het aantal bedden moest worden teruggebracht en 27 banen werden geschrapt. Afgelopen juni werd duidelijk dat het financiële lek bij de landelijke zorgverlener nog steeds niet boven was. Een dreigend faillissement kon ternauwernood worden afgewend. Banken en zorgverzekeraars sprongen financieel bij en er werd een reorganisatieplan aangekondigd. De Driebergse zorgboerderij lijkt nu kind van de rekening te gaan worden.

Medewerkers hebben zich inmiddels verenigd in de werkgroep tot behoud van boerderij De Hondspol. Ze gaan op zoek naar financiers en naar goede ideeën om het bedrijf van de ondergang te redden. Het bestuur van Lievegoed heeft de werkgroep tot oktober de tijd gegeven om met een sluitend ondernemingsplan te komen. Initiatiefnemer Cees van den Broek ‎van de Driebergse Eurowinkel heeft inmiddels laten weten dat hij wil meedenken over de redding en over het opzetten van een crowdfundingsactie. Burgemeester en wethouders zien de dreigende sluiting van De Hondspol met lede ogen aan, maar hebben geen financiële middelen om te hulp te schieten.

“We zouden het buitengewoon spijtig vinden als deze plek en deze manier van zorg verlenen teloor zou gaan”, zegt wethouder Henk Veldhuizen (CDA). Hij wil gaan bekijken of de gemeente steun kan verlenen. “Niet met geld, maar als we op een andere manier kunnen helpen dan doen we dat graag.” Collega-wethouder Hans Nijhof (Groen Links/PvdA) gaat contact opnemen met de Lievegoedorganisatie. Hij wil weten wat er met de huidige cliënten van de Driebergse zorgboerderij gaat gebeuren. “Het gaat om mensen die gebaat zijn bij rust en regelmaat en die verkas je niet zomaar even naar een andere plek”, aldus Nijhof. “We moeten de continuïteit van zorg goed regelen en voor de betrokken cliënten hoop ik dat dat op dezelfde locatie zal zijn.”

De Hondspol is een van de oudste zorgboerderijen in Nederland. Er wonen en werken mensen met een verstandelijke beperking, gecombineerd met psychische problematiek of autisme. Lievegoed zegt de eerste en enige organisatie in Nederland te zijn die met zorgwerknemers biologische producten levert aan de consument. De koeien van De Hondspol dragen horens, staan buiten in het weiland of lopen vrij rond in de stal. Van de melk worden kaas, yoghurt en andere zuivelproducten gemaakt. Verder worden er op De Hondspol groenten en fruit verbouwd en verkoopt de boerderijwinkel eigen biologisch-dynamisch vlees en vleeswaren.’
Op 27 mei maakte ik in ‘Participatieproces’ melding van het nieuwsbericht ‘Verscherpt toezicht Huize Valckenbosch opgeheven, nieuwe afdeling “Eva Mees”’. Ik kan daar sinds 10 juli aan toevoegen ‘Verbeterproces Leendert Meeshuis zet door: verscherpt toezicht opgeheven’. Antroz publiceerde namelijk dit persbericht:
‘De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft het verscherpte toezicht op het Leendert Meeshuis, onderdeel van Antroz, opgeheven. De Inspectie concludeert dat er geen tekortkomingen meer zijn en dat er goed gestuurd is op het leveren van goede kwaliteitszorg.

Verbetering zorgkwaliteit en communicatie

Op 17 juni jongstleden heeft de Inspectie het Leendert Meeshuis bezocht om de stand van zaken te beoordelen. De Inspectie oordeelt dat er hard gewerkt is. De thema’s “kwaliteit en veiligheid”, “cliënt-dossier”, “medicatieveiligheid” en “vrijheidsbeperking”, eerder door de Inspectie aangeduid als “voor verbetering vatbaar”, zijn nu beoordeeld als goed.

De komst van de nieuwe vestigingsmanager per 1 maart 2015 geeft medewerkers rust. De medische dienst is uitgebreid en de communicatie met de artsen is goed. Ten aanzien van de deskundigheid van medewerkers oordeelt de inspectie dat het Leendert Meeshuis goed bezig is met de verdere implementatie van het scholingsbeleid.

Project Zorgzaam Warande

De kwaliteitsverbetering binnen Antroz heeft een sterke impuls gekregen door het project Zorgzaam Warande. Hiermee is Warande in 2012 begonnen, met als doel om de zorg verder te professionaliseren. Daarbij gaat het om methodisch werken bij de zorgverlening en om het ondersteunen van medewerkers met een duidelijke verdeling van de taken en verantwoordelijkheden. Zorgzaam Warande heeft mede bijgedragen aan het ontstaan van een cultuur waarbinnen medewerkers deskundig en met aandacht zorg verlenen. In samenspraak met de cliënt wordt zo passende en integrale zorg verleend.

Op 15 april jl. is de somatische afdeling van het Leendert Meeshuis verhuisd naar Verpleeghotel Bovenwegen in Zeist. Daar is een volledig opnieuw ingerichte afdeling betrokken die de naam “Eva Mees” heeft gekregen en vanuit de antroposofische identiteit zorg levert in het Verpleeghotel. Ook dit is een van de uitkomsten van de verregaande samenwerking tussen de stichtingen Antroz en Warande.’
Op 26 juli verscheen een nieuw bericht, ‘Rookontwikkeling Leendert Meeshuis snel opgelost’:
‘In een vleugel van het Leendert Meeshuis is vanochtend vroeg om 3 uur rookontwikkeling ontstaan, vermoedelijk in de oplader van het noodstroomaggregaat, met als gevolg rook op een van de afdelingen. De BHV-er heeft snel en adequaat gehandeld. De 11 bewoners van de afdeling zijn ongedeerd, ze zijn direct overgebracht naar andere afdelingen binnen het Leendert Meeshuis. Er was daarvoor voldoende ruimte. Om 5.15 uur was de situatie opgelost.

Update 15.00 uur

Zondag in de loop van de middag zijn de 11 bewoners die overgebracht waren naar andere afdelingen binnen het Leendert Meeshuis, weer teruggekeerd naar hun eigen kamer. De rookontwikkeling die in de nacht van zaterdag op zondag was ontstaan is beperkt gebleven en daardoor was een paar uur luchten voldoende om de afdeling weer schoon en veilig te maken.

De oorzaak van de rookontwikkeling was in de ochtend al weggenomen en daarom is in goed overleg met de brandweer en de specialist ouderengeneeskunde de afdeling weer in gebruik genomen en zijn de bewoners in alle rust teruggekeerd naar hun eigen kamer.’
Op 16 maart 2012 had ik het in ‘Vrijplaatsen’ over de Iona Stichting, waarin onder meer dit ter sprake kwam:
‘Voorzitter Michiel ter Horst nam het initiatief tot een Nederlandse vertaling van de werken van Dionysius Areopagita, die de rijkdom van de Griekse filosofie in het Christendom incorporeerde en daarmee grandioze concepten introduceerde, zoals het verhullende en onthullende karakter van onze voorstellingen van de engelenwereld in driemaal drievoudige hiërarchische ordening.’
In de brochure van Uitgeverij Christofoor met de ‘Aanbieding najaar 2014’ stond op bladzijde 13 te lezen over ‘Dionysius de Areopagiet. Verzamelde werken’:
‘De raadselachtige Dionysius heeft vanaf de zesde eeuw filosofie en theologie in Oost en West beïnvloed. Neoplatonisme en christelijke traditie smeedde hij naadloos aaneen. Zijn Negen Engelenkoren werden en worden altijd weer uitgebeeld. Kerkbouw en iconenkunst weerspiegelen zijn gedachten. Gebrandschilderde kerkramen breken, voortbouwend op Dionysius, het licht in talloze verbeeldingen om ons vandaar mee omhoog te voeren naar het ene goddelijke licht. Ook uit de moderne theologie, filosofie en kunst is zijn diepste inzicht niet weg te denken. Dionysius, die in zijn verbeelding de leerling van Paulus is, richt zich op “de onbekende God” en neemt zijn lezers in een prachtig beschouwelijk ritme mee naar de sfeer “waarover het beter is te zwijgen”. Eerste volledige Nederlandse vertaling door Michiel ter Horst.

ISBN 978 90 6038 691 0 Omvang: ca. 512 blz. Flexicover, 15,5 x 21,5 cm Prijs: € 29,90 NUR 730 Verschijnt: oktober 2014’
Dat is blijkbaar niet gehaald. Want onlangs werd het symposium ‘Over God valt niets te zeggen’ bekend gemaakt:
‘Symposium op 12 december (9.30) 10.00-17.00 in de Rode Hoed te Amsterdam, waarbij het Corpus Dionysiacum als “Dionysius de Areopagiet, Verzamelde Werken” in eerste complete vertaling in het Nederlands zal verschijnen.

Symposium met medewerking van
Antoine Bodar, priester, kunsthistoricus, auteur, televisiejournalist, hoogleraar.
Ben Schomakers, classicus, filosoof, wiskundige, vertaler, auteur
Carlos Steel, emeritus hoogleraar antieke en middeleeuwse wijsbegeerte
Christine Gruwez, cultuurfilosofe (toezegging nog onder voorbehoud)
Désanne van Brederode, filosofe, auteur
Dirk Rutte, lichtkunstenaar (gevraagd)
Michiel ter Horst, vertaler van Dionysius Areopagiet Verzamelde Werken
Pieter Jan Olthof, dirigent
Paul van Geest, hoogleraar Kerkgeschiedenis en geschiedenis van de theologie,
Rudi te Velde, hoogleraar filosofie, betrekkingen tussen Christendom en Wijsbegeerte.

Symposium onder auspiciën van de Iona Stichting’
De Christengemeenschap liet op 7 juni het ‘Overlijden Jaap Verhagen’ weten:
‘Op donderdag 4 juni 2015 is in zijn woonplaats Den Haag overleden
Jaap Verhagen
* 30 september 1939 te Amsterdam
geestelijke met emeritaat

Jaap Verhagen ontving op 6 februari 1999 in Stuttgart de priesterwijding. Hij werd uitgezonden naar de gemeente Rotterdam, waar hij tot aan zijn emeritering ‒ eind 2009 ‒ heeft gewerkt.
De begrafenisplechtigheid zal plaatsvinden op maandag 8 juni om 15.30 uur op Begraafplaats Oud Eik en Duinen, Laan van Eik en Duinen 40, 2564 GT Den Haag.
De Mensenwijdingsdienst voor de overledene wordt gehouden op zaterdag 13 juni om 10.30 uur in de Michaëlkerk, Lumeystraat 35, 3039 ZN Rotterdam. Aansluitend aan deze dienst zal er een gedenkstonde zijn.’
Therapeuticum Helianth’ schreef op 30 juni om 23:08 op Facebook:
‘Vanmiddag 30 juni is Drs. Jan van Dam overleden. 1967 begon hij in de V. de Vriesstraat met de huisartsenpraktijk welke 1980 Therapeuticum Helianth werd. Ondanks zijn voortschrijdend ziekteproces heeft hij een maand geleden de opening van de nieuwe praktijk kunnen bijwonen. Met dankbaarheid voor zijn werk zullen wij hem gedenken.’
Op 9 mei kon ik in ‘Strandjutten’ laten weten dat de biografie ‘Andreas Burnier, metselaar van de wereld’, geschreven door Elisabeth Lockhorn, in augustus zou verschijnen. Inmiddels is dat blijkens dezelfde website ‘oktober 2015’ geworden. Qua verhuisbewegingen is er ook weer het een en ander te melden. Op 3 juli had ik in ‘Geest-oefenen’ de verhuizing van de NVAZ. Op 21 juli werd deze ‘Nieuwe hoofdlocatie’ van het EMC gemeld:
‘Per 21 juli 2015 is de hoofdlocatie van het Edith Maryon College gevestigd op de 1e etage van het Helicon Gebouw aan de Socrateslaan 22 A, 3707 GL in Zeist. In dit organisch vormgegeven gebouw, prachtig gelegen in het groen, zijn reeds diverse interessante bedrijven gevestigd. Verder heeft het gebouw een prachtige theaterzaal en is er de mogelijkheid tot zalenhuur.’
Ook Antroposana meldde eerder deze maand:
‘Wij zijn met ingang van 9 juli 2015 verhuisd. Vanaf dinsdag 14 juli staan wij weer te woord vanaf ons nieuwe adres. Telefoonnummer (085) 77 31 440. U bereikt ons op dinsdag, woensdag en donderdag van 11.00 tot 14.00 uur.’
Tegenwoordig wordt als adres vermeld: Boslaan 15, 3701 CH Zeist. Op dezelfde contactpagina staan ook als ‘Bestuur en medewerkers’:
‘Hans Bastianen – penningmeester
Andreas Reigersman – bestuurslid
Wieneke Groot – bestuurslid
Marjolein Doesburg-van Kleffens – bestuurslid’
Antroposana kent al geruime tijd interessante nieuwspagina’s, met allerlei nieuws uit de zorg. Zoals dit over ‘Interview Loek Winter’:
‘Vrijdag 24 juli – In de Telegraaf vandaag een interview met zorgondernemer Loek Winter. Eind vorig jaar verzorgde Winter met zijn DC Groep een doorstart van het failliete ziekenhuis De Sionsberg in Dokkum. Eerder redde hij met zijn MC Groep het Slotervaartziekenhuis, de IJsselmeerziekenhuizen en ggz-instelling De Zonnehuizen in Zeist.

Verder bezit hij diagnostische centra en woonvoorzieningen. Hij is bescheiden over zijn rol bij in crisis verkerende zorginstellingen. “Het is niet zo dat ik de boel kom redden, maar eerder dat de curator onderweg naar het ziekenhuis me opbelt.” Volgens Winter koopt hij niet alleen financieel zwakke zorginstellingen. “Het Slotervaart is namelijk een kwalitatief goed ziekenhuis, maar er waren problemen met het aandeelhouderschap.”’
‘Er liggen uitbreidingsplannen klaar op Landgoed Kraaybeekerhof in Driebergen. “We willen onder meer onze zaalaccommodatie gaan uitbreiden. Je moet nu erg vroeg zijn met reserveren, vooral van september tot en met juni. We hebben echt meer ruimte nodig, we moeten nu nog te vaak nee verkopen. Verder ligt er een plan voor een groter restaurant. Ook willen we het lesgebouw met twee zalen gaan uitbreiden en liggen er plannen voor een nieuwe schuur voor het landgoed”, vertelt Ronnie Horstman, stichtingbestuurder bij Kraaybeekerhof.

Als eerste is de schuur voor de tuingroep aan de beurt, zo geeft hij aan. “Daar werken zo’n 20 vrijwilligers. Op de plek van de schuur willen we twee leslokalen realiseren. En wanneer we het restaurant verbouwen is het fijn dat we één van de leslokalen kunnen inrichten als restaurant.” Ronnie is sinds 2011 werkzaam voor Kraaybeekerhof. “Ik wilde graag de ‘flow’ op gang krijgen om het allemaal samen te doen. Er is inmiddels veel bedrijvigheid op Kraaybeekerhof. Het is geweldig om te zien hoe het hier nu gonst en mooi om iedereen hierin mee te krijgen.” Hij heeft veel contact met de studieleiders. “Ik heb vooral een coördinerende rol, waarbij het draait om initiëren en verbinden.”

Restaurant

Ronnie is onder meer erg trots op het restaurant van Kraaybeekerhof. “Echt alles is biologisch, dat is voor ons heel essentieel. Er werken in totaal drie koks in ons restaurant. Doordeweeks verzorgen zij overdag de lunches van de groepen. ’s Avonds eet je er een twee, drie- of zelfs vijfgangendiner. Het mooie is dat koks Paul en Marlon zelf ook onze driejarige deeltijd opleiding Natuurvoedingskundige volgen. Wat ze hierbij geleerd hebben, zie je nu in heel veel dingen terug.”’
Het Louis Bolk Instituut maakte een maand geleden, op 30 juni, ‘Lageweg en Zwart nieuwe leden RvT’ bekend:
‘Per 1 juli 2015 wijzigt de samenstelling van de Raad van Toezicht van het Louis Bolk Instituut. Willem Lageweg en Anne Jan Zwart zijn de nieuwe leden.

Op 1 juli 2015 start Willem Lageweg als lid van de Raad van Toezicht van het Louis Bolk Instituut. Ook Anne Jan Zwart is nieuw lid en recent toegetreden tot de Raad, waarvan Pieter van Geel sinds 2013 voorzitter is.

Persoonlijke affiniteit

Willem Lageweg (1951) is sinds 2006 directeur van MVO Nederland. Daarnaast is hij voorzitter van de social enterprise Women on Wings en lid van de SER Commissie MVO Internationaal. Als boerenzoon heeft hij een sterke affiniteit met landbouw. Bij MVO Nederland nam hij diverse initiatieven op het gebied van gezondheid in samenwerking met het bedrijfsleven. “Bij het Louis Bolk Instituut komen deze thema’s samen in onderzoek en advies. Daarom zet ik mij graag voor hen in met mijn kennis en uitgebreide netwerk.” Lageweg treedt per 1 juli 2015 aan.

Huidige samenstelling van de Raad van Toezicht

Ook Anne Jan Zwart (1955) is nieuw lid en begin 2015 toegetreden. Zwart is DGA bij het bedrijf Ecostyle. De twee toegetreden leden volgen de leden Hanno Niemeijer en Antoine van den Burg op, die acht jaar verbonden zijn geweest aan de Raad. Akke van der Zijpp en voorzitter Pieter van Geel behouden hun functie. Voor meer informatie, raadpleeg de overzichtspagina over de RvT.’
En is er ondertussen niets nieuws te melden over vrijescholen? Natuurlijk wel. Op de website vrijeschoolbeweging.nl is het nodige te vinden. Bijvoorbeeld dat op 17 juli in nrc.next het artikel ‘Want hier is de sfeer warm, en zijn er (bijna) geen computers’ verscheen, geschreven door Geertje Tuenter en Hsin-Chi Berenst:
‘Op de Vrije School Brabant is fluitles verplicht. En bij De Vuurvogel corrigeert de lerares zingend twee kleuters die in een speeltoestel klimmen. Een kindvriendelijke benadering werkt beter, vinden ze er.

Groep 3 van de Vrije School Brabant in Eindhoven werkt vandaag aan hun fluit. Met piepkleine vijltjes maakt een groepje zevenjarigen een eerste gaatje in een bamboebuis. Die fluit moet de hele schoolcarrière mee: 29 achtstegroepers verzamelen zich even later in de gymzaal van de school. Samen met hun leraar spelen ze een meerstemmig lied. Hele artikel lezen voor € 0,25?
Op 21 juli werd dit artikel ook in NRC Handelsblad gepubliceerd, maar daar onder de titel ‘Je eigen fluit snijden, en op schoolreis biologisch eten’. Het werd geflankeerd door ‘Een alternatief voor de nieuwe toetsterreur’ van Martine Kamsma. Ze zijn niet gratis online te lezen. (Het riep diverse ingezonden brieven op. Zoals eentje van de bekende Anton van Hooff, die zich op 27 juli ook online luidkeels liet horen. Zijn reactie op de ‘on-vrijeschool’ is van dik hout zaagt men planken.) AntroVista liet zich ook niet onbetuigd. Die meldde bijvoorbeeld op 8 juli over ‘Vrijeschool Castricum / Uitgeest’:
‘Ook in Kennemerland, de regio tussen Alkmaar en Haarlem, werkt een initiatiefgroep van ouders aan de oprichting van een nieuwe vrijeschool. Het doel is om medio 2017 met de school te beginnen. Daarvoor komt de groep graag in contact met ouders met jonge kleuters. Meer informatie vindt u op onderstaande websites en facebookpagina.
www.vrijeschooluitgeest.nl
www.vrijeschoolcastricum.nl
www.facebook.com/InitiatiefVrijeSchoolCastricumUitgeest
En op 16 juli dat ‘Limburgse vrijescholen groeien’:
‘In het hele land blijft het vrijeschoolonderwijs groeien. Het aantal scholen neemt toe en ook het aantal leerlingen per school. De vijf vrijescholen in Limburg melden een groei van maar liefst 113 leerlingen.
www.1limburg.nl/~vrije-scholen-groeien
Via deze link valt onder meer het volgende te lezen:
‘Limburg heeft vijf vrije scholen, die allemaal onder de stichting Pallas vallen. De Bernard Lievegoedschool in Maastricht en de vrije school Heerlen krijgen het komend schooljaar 25 kinderen extra. Rudolf Steiner in Venlo krijgt er 24 leerlingen bij, Christophorus in Roermond breidt uit met 22 leerlingen en het leerlingenaantal bij Talander in Sittard stijgt met 17 leerlingen naar in totaal 85.’

woensdag 8 juli 2015

Uitsluitingsmechanismen

Nieuwe berichten bij Motief vandaag op de website van de Antroposofische Vereniging. Zoals ‘Protestmars voor Kusuma door Rudolf Steiner College op 9 juli’:
‘Woensdagochtend 8 juli schreef Achmed Aboutaleb, burgemeester van Rotterdam, in zijn column in Metro:

“Morgen zal er muziek klinken op de Coolsingel. Niet van een feest of festival, maar van een protestmars. Een muzikale protestmars van leerlingen van het Rudolf Steiner College en hun ouders tegen de uitzetting van de geliefde muziekdocent Harimada Kusuma. Een getalenteerd pianist uit Indonesië die zijn passie voor muziek weet over te brengen op zijn leerlingen. Ook zijn collega’s en andere sympathisanten zullen meelopen. Op de stoep van het stadhuis neem ik rond twaalf uur een petitie in ontvangst.”

Eind juni werd het nieuws bekend. Het Algemeen Dagblad berichtte:

“Kusuma verhuisde 12 jaar geleden van Indonesië naar Nederland om te studeren aan het conservatorium. De getalenteerde pianist studeerde cum laude af en had veel werk: als begeleider van koren, organisator van concerten en als muziekdocent aan het Rudolf Steiner College in Rotterdam. Maar zijn studentenvisum liep af en zijn aanvraag voor een verblijfsvergunning voor culturele ondernemers werd afgewezen.”

Ook nu.nl schreef erover:

“Als reactie op de brief organiseren ouders en leerlingen 9 juli een protestmars die om 12.00 uur ’s middags op het plein van de school aan de Vondelweg zal beginnen. Vanaf daar zullen de demonstranten naar het stadhuis van Rotterdam lopen, “om hun muzikaliteit aan burgemeester Achmed Aboutaleb te laten horen”, aldus een van de actievoerders op Facebook.”

Die laat echter in Metro weten dat hij geen oplossing kan bieden:

“De ondertekenaars van de petitie vragen mij om voor Kusuma een verblijfsvergunning te regelen, maar als burgemeester heb ik daar de bevoegdheid niet voor. Uiteraard kan ik de petitie wel onder de aandacht brengen in Den Haag.”’
We vinden op deze website ook het bericht ‘Motieven ouders voor vrijeschoolkeuze onderzocht’:
‘“Ouders sturen hun kinderen steeds vaker naar vrijescholen, omdat die minder prestatiegericht zijn. Ze vinden het belangrijk dat scholen veel aandacht besteden aan de persoonlijke ontwikkeling van hun kind.” Zo schrijft het Algemeen Dagblad op woensdag 8 juli in “‘Soft’ onderwijs is hit bij ouders. Vrijeschool minder prestatiegericht”, naar aanleiding van een onderzoek van de Vereniging van vrijescholen. Dezelfde dag had deze vereniging het bericht “Vrijeschool bedient steeds bredere doelgroep” gepubliceerd:

“De vrijeschool is populair bij steeds meer ouders en leerlingen. Een groot deel daarvan heeft geen vrijeschool achtergrond. 72% van ouders met een kind in de vrijeschool-kleuterklas heeft zelf niet op de vrijeschool gezeten. Dat geldt ook voor 62% van de leerlingen die instromen op vrijescholen in het voortgezet onderwijs. Dat blijkt uit een landelijk onderzoek naar de keuzemotieven van ouders en leerlingen op de vrijeschool.”

Het AD schrijft: “De Vereniging van vrijescholen is verrast door die rappe groei en wilde weten waar die vandaan komt. Daarom vroeg ze DUO Onderwijsonderzoek die vraag aan ouders voor te leggen.”

De uitkomsten daarvan vat de vereniging als volgt samen: “In essentie laat het onderzoek zien dat ouders en leerlingen kiezen voor de vrijeschool vanwege de aandacht voor de brede persoonsvorming en talentontwikkeling van leerlingen. Hierin zit de onderscheidende kwaliteit van de vrijeschool. In het onderzoeksresultaat liggen de accenten van de keuze voor de vrijeschool op zelfontplooiing, creativiteit en kunstzinnig onderwijsaanbod.

Wanneer er twijfel bestaat bij het kiezen voor de vrijeschool dan hangt dat vooral samen met de afstand tot de school. Vaak stappen ouders en leerlingen toch over deze drempel. Als er een fijnmaziger netwerk van vrijescholen zou zijn dan zouden nóg meer leerlingen en hun ouders kiezen voor de vrijeschool. Dat is een steun in de rug voor al de initiatieven in het land die zich sterk maken om nieuwe vrijescholen te starten.”

Via de website van de Vereniging van vrijescholen is de samenvatting “Kiezen voor de vrijeschool” als ook het volledige onderzoeksrapport te downloaden.’
‘In de zomerserie blogs nemen we de quotes van ons VH Magzine tot uitgangspunt: Wat bevragen we, exploren we, onderzoeken we? Deze week: We Explore’.
Daarmee verhuizen we naar de weblog van de VH:
‘Geplaatst op 4 juli 2015

Iets wil zich manifesteren in de tijd waarin we leven, het lijkt om aandacht te vragen, veel aandacht. Via allerlei wegen roept het onze namen. Als individu staan we temidden van een botsing van culturen. Wat vraag jij aan deze wereld? En wat vraagt deze wereld aan jou? Wat doet er nu echt toe? Voor jou én de tijd waarin je leeft? In de zomerserie blogs zullen we de quotes van ons magazine tot uitgangspunt nemen. Wat bevragen we, exploren we, onderzoeken we?

Vandaag onderzoeken we “het idee van de universiteit”. Veel aankomende studenten die voor de Vrije Hogeschool kiezen, weten namelijk vrij zeker dat ze willen gaan studeren, en soms ook wat ze willen gaan studeren. Wat nieuw is, is de aarzeling die stap ook echt te zetten.

Velen van mijn generatie herinneren zich hoe ze met grote verwachtingen naar de universiteit toe gingen. Dat je daar dan een zeer idealistisch beeld van had en dat je dan in de loop van de studie steeds meer vervreemd raakt van die oorspronkelijke impuls. Op een goed moment komt er dan een crisis en de keuze: aanpassen of niet. Wat gebeurt er tijdens de academische opleiding, waardoor wij het zo moeilijk krijgen en vroeg of laat in een crisis raken?

Ik vraag het aan een willekeurige geneeskunde student, Kevin. Kevin studeert Diergeneeskunde. De meeste studenten Diergeneeskunde beginnen met een geweldig idealisme aan hun studie. Ze zijn bevlogen door grote idealen; ze willen het welzijn van dieren bevorderen en boeren en bedrijven helpen het dierenwelzijn op een hoger niveau te tillen. Daar hebben ze een beeld bij. In de loop van hun studie gebeurt er dan iets, waardoor geleidelijk die impuls steeds minder voelbaar wordt. Zo ook bij Kevin. Kevin stuitte op een systeem dat bij Diergeneeskunde allesoverheersend is. Het heet Epass en heeft het hele professionele bereik van de dierenarts teruggebracht tot zeven competenties. Epass beoordeelt alles naar die eerste inperking. Wat daarbuiten valt bestaat simpelweg niet. “Dat is wel pittig”, zegt Kevin, “daar heb je dan best wel moeite mee.”

“Stel, je komt in een moreel dilemma, omdat het uit voorzorg doden van bijvoorbeeld nog gezonde geiten of varkens je in gewetensnood brengt. Een dergelijke gewetensnood valt dan onder de competentie professioneel handelen. Wat ons in de bachelor geleerd is, is dat we daar niet in mee moeten gaan. Het is immers niet niet-ethisch. In de master leer je vervolgens dat dat allemaal wel waar is, maar als jij het niet doet, doet iemand anders het.” Dit voorbeeld laat zien hoe professioneel handelen langzaam verwordt tot pragmatisch handelen en dat de schaal ergens tussen de bachelor en de master begint te verschuiven. “Daar word je wel een beetje cynisch van”, zegt Kevin. “Het is moeilijk om hier je ideaal nog te volgen, om dat beest of dier beter te maken.”

Ook de competentie “communicatie” is aan strikte regels gebonden. Je mag niet zeggen: “we moeten een bloedje afnemen, want dat is belangrijk voor de veterinaire gezondheid”. We moeten zeggen: “het is wettelijk verplicht om dat bloedje af te nemen”. Als ik niet de formele taal gebruik, dan word ik zelf verantwoordelijk als een boer het er niet mee eens is. “Zo word ik tot in de taal een soort professionele automaat. Een dierenarts wordt meer en meer iemand die net als een politie agent een plekje krijgt dat hij moet controleren. Doe je het niet, dan is er voor jou geen werk en geen brood”, aldus Kevin.

Het voorbeeld laat zien dat als de studie eenmaal met succes is volbracht, er van het aanvankelijke idealisme vaak nog maar weinig over is. Er zijn natuurlijk uitzonderingen, maar veel mensen beginnen zeer idealistisch en eindigen met een zekere academische hardheid en zelfs een academisch cynisme. Kevin zit in zijn laatste jaar. Hij gaat regelmatig meelopen met dierenartsen om deze kwesties met hen te bespreken. Hij kent namelijk al veel artsen met een burnout, die grote conflicten hebben met zichzelf. “Helaas, want diergeneeskunde is het mooiste vak is wat er is”, zegt Kevin.

Mijn gedachten dwalen af naar twee voorgangers en hun idee van de universiteit: Thomas van Aquino en Albertus Magnus. Thomas van Aquino probeerde het christendom te verbinden met de antieke wijsbegeerte van Plato. Dat is net zoiets als de levende werkelijkheid verbinden met een andere werkelijkheid die bezig is tot een dominant systeem te worden, waarin in- en uitsluitingsmechanismen de werkelijkheid bepalen. De vraag destijds was: mag de gedachtenwereld van een heiden worden opgenomen in de canon van het christendom?

De parallel: er is een hoog ideaal dat gaandeweg leidt tot een reductionistisch wereldbeeld, en uiteindelijk tot dierenleed. En de vraag is dan niet of het dilemma wel of niet in het systeem past. De vraag is een andere. Albertus Magnus zegt daarover tegen Thomas:

“Wat er ook gezegd wordt, stel altijd de vraag of het uit de levende werkelijkheid voorkomt en of jij je hart ermee kunt verbinden. Alleen dan is het de moeite waard”.

We gingen allen met grote verwachtingen naar de universiteit. We waren niet blasé of cynisch. Op de Vrije Hogeschool proberen we dat oorspronkelijke ideaal te vinden en levend te houden. Dat je dus niet aan een studie begint en je na verloop van tijd steeds meer vervreemd raakt van jezelf, maar dat je ergens diep van binnen weet waar de wereld jou toe oproept en waar je aan wilt bijdragen in je leven.

Op de Vrije School leer je de vraag te stellen naar de levende werkelijkheid, om zo tot eigen kennis te komen. Die innerlijke (ver)houding tot de dingen levert jezelf en de wereld nog steeds heel veel op.

En, ja, ook als je de VH gedaan hebt komt op een goed op een goed moment de crisis en de keuze. Maar de kans dat je je tevreden stelt met het geven van de gewenste antwoorden van het systeem en gaandeweg het gedrag gaat vertonen dat niet bij je ethos of oorspronkelijke intenties past, wordt wel een stuk kleiner.’
De Vrije Hogeschool zal zich waarschijnlijk wel kunnen vinden in deze woorden:
‘Tijdens de tour langs hogescholen en universiteiten die ik afgelopen jaar heb gemaakt, heb ik gezien dat er in het hoger onderwijs zorgen en klachten leven over kwaliteit en schaalgrootte. En dat het tegelijk niet ontbreekt aan de dynamiek, creativiteit en verbeelding die nodig zijn om de toekomst van het hoger onderwijs vorm te geven. Ook los van deze tour vond en vindt een levendig debat plaats over het hoger onderwijs, op dit moment met name op universiteiten.

Bij studenten en docenten in heel Nederland leeft een breed gedeeld besef dat de toekomst niet een abstracte grootheid is die ons overkomt. De toekomst is de uitkomst van keuzes die we vandaag en morgen met elkaar maken. Vanuit een idee over wat voor samenleving we willen zijn. En welk hoger onderwijs daar bij nodig is.’
Van wie deze woorden zijn? Dr. Jet Bussemaker, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ze doet ze in het voorwoord bij ‘HO2025 Strategische Agenda Hoger Onderwijs en Onderzoek’. Verderop zegt ze ook:
‘Een opleiding in het hoger onderwijs moet daarom ook altijd bijdragen aan de persoonlijke vorming van studenten. Aan het doordenken van persoonlijke waarden en aan het ontwikkelen van een normenkader. Dat betekent dat we hoge verwachting koesteren van studenten. Studeren in het hoger onderwijs is immers meer dan tentamens halen, een stage lopen en een scriptie schrijven. Meer dan learning to the test.

Hoger onderwijs gaat niet alleen over wat studenten willen leren, maar ook over wat de hogeschool of universiteit vindt dat studenten zouden moeten wíllen leren. Over uit je comfort zone gehaald worden en uitgedaagd worden om voorbij de grenzen te kijken van je individuele “timeline”.’
Geen wonder dat gisteren Maartje Bakker in de Volkskrant schreef, onder de kop ‘Gaat Bussemaker onderwijs onherkenbaar veranderen?’:
‘Niemand heeft in het onderwijs zo’n massaal gehoor als de minister. De grootste verandering die Bussemaker in gang zet, is misschien dat ze het denken verandert op de universiteiten en hogescholen.

De voorganger van Jet Bussemaker, VVD’er Halbe Zijlstra, had de strenge houding van een bovenmeester. (...) De PvdA’er Jet Bussemaker is meer van de vrije school. Zij gelooft dat ze de wereld kan veranderen door te inspireren en door gesprekken te voeren.’
‘Ouders willen vijfde vrijeschool’ schreef Anouk Kragtwijk 26 juni in het Haarlems Dagblad:
‘De kans dat er een vijfde vrijeschool voor basisonderwijs komt in Haarlem wordt steeds groter. Onderwijswethouder Merijn Snoek (CDA) is enthousiast over de plannen van een aantal ouders in Haarlem-Noord om een dependance van de Vrije School Kennemerland op te zetten.’
Femke Christiaanse hoorde in januari dat er geen plaats was voor haar zoontje in de Vrije School Kennemerland. Dat gold ook voor 65 andere kinderen. Sindsdien is ze initiatiefneemster.
‘De school gaat waarschijnlijk in september 2016 open, maar het aantal groepen dat dan van start gaat, is nog onderwerp van gesprek. Snoek gaf gisteren aan met één klas te willen beginnen. Stichting Ithaka en de initiatiefnemers hopen op twee klassen.’
Dan is er nog een uitvoerig ‘Verslag VrijOnderwijsdag 30 mei “Ruimte maken voor vrijeschoolonderwijs”’, een ‘Verslag door Marije Ehrlich met dank aan Anneloes Fickweiler (pabo-student) en Thijs de Lange (leerling GGCA)’ op de website vrijonderwijs.nl:
‘De eerste VrijOnderwijsdag op 30 mei spraken Gert Biesta, Christof Wiechert, Azizo Mayo, Maritgen Matter en Marcel Seelen voor een volle theaterzaal in het Geert Groote College Amsterdam over het waartoe van het (vrijeschool)onderwijs en de uitdagingen om dat in het huidige onderwijsklimaat voor elkaar te krijgen. De 19 verdiepingssessies gingen elk op een eigen gebied over ruimte maken. Hier doen we verslag van het hoofdprogramma.

In het samen willen doen ligt de kracht

Christof Wiechert vertelde aan de hand van een anekdote over de leerling die zo graag een leraar wil die ook onderweg is, niet iemand die met zogenaamde zekerheden leeft. Hij spitste zijn betoog toe op het samen, waar de mens vanaf het allereerste begin op aangewezen is. Waar een pasgeboren veulentje binnen 15 minuten mee kan met de kudde, zou een baby verkommeren als hij op eigen kracht de moederborst zou moeten vinden. De mens is in aanleg een wezen dat opvoeding nodig heeft, wat hetzelfde is als ontwikkeling in relatie tot anderen. In dat “samen” ligt volgens Wiechert de sterke kant van de vrijeschool. Ten minste als de lerarenvergadering een plek is waar we samen willen doén. De lerarenvergadering is de plek waar dat samen een enorme boost kan geven en die eigenlijk het hart van de vrijeschool is. Maar is de lerarenvergadering er in die vorm nog? Van het samen gaat een enorme kracht uit, maar de vraag is of we niet al te gefragmenteerd zijn.

Vrijhandel versus over structurering

Aarzelend noemt hij het vrijhandelsverdrag TTIP als voorbeeld van het volledig vrijmaken van het economische. “En u weet waar volledige vrijheid in uitmondt: in oorlog.” Juist de gebieden waar vrijheid zou moeten zijn – het onderwijs en de gezondheidszorg, worden overgestructureerd. In een veld van onzekerheden probeert men zo zekerheden te creëren. Wij moeten leren om te denken over onderwijs als een aangelegenheid van onzekerheden. Het is bij uitstek een risicovolle aangelegenheid, waarover Gert Biesta ook schrijft in “Het prachtige risico van onderwijs”. De uitkomst is niet te voorspellen. Als we niet samen dat risico “afdekken” door ervoor te gaan staan, gaan we in die molen mee.

Modus vivendi in de omgang met knellende regels

Hij merkt op dat het eigenaardig is dat we in Nederland een modus vivendi gevonden lijken te hebben in de omgang met die beknelling. Maar we moeten ook heel erg gaan kijken naar de innerlijke kracht en de innerlijke precisie van het vrijeschoolonderwijs. Daar hebben we vroeger steken laten vallen. Het vrijheidsprincipe in de vrijeschool werd verkeerd gehanteerd (ik kan doen wat ik wil). En dat is nooit de bedoeling geweest. Wiechert roept op wegen te vinden om de identiteit weer te verbinden met het kunnen van de gemeenschap. Daarvoor hebben we mensen nodig die dat willen kunnen, en niet zozeer willen weten.

Samen onder een ster staan

Als je elkaar in een idee vindt, begint de gemeenschapsvorming. “Samen onder een sterk staan” noemde Joop van Dam dat ook wel. We moeten een momentum organiseren waar we ons in een idee vinden, van waaruit de collegevorming in een school kan plaatsvinden. Dat is essentieel voor de toekomst van de vrijeschool. En in datgene wat leeft tussen de mensen worden nieuwe werelden gebouwd. Als we die weg vinden, samen met de modus vivendi , dan zouden we weer eens heel goed kunnen worden.

Het huidige onderwijs wil alles zichtbaar maken

Biesta staat stil bij het begrip visie dat te maken heeft met iets kunnen zien wat nog niet zichtbaar is. Een belangrijke kwaliteit die opvoeders nodig hebben: werken met dat wat nog niet zichtbaar is. Het probleem in het huidige onderwijs is dat men alles zichtbaar wil maken, waardoor het proces stopt.

De vraag niet stellen is ruimte weggeven

De vraag van het waartoe van het onderwijs is een belangrijke vraag, die met de “procestaal van het leren” niet te beantwoorden is. Het gaat er in het onderwijs voor Biesta niet om dat kinderen leren, maar dat ze iets leren (inhoud), dat ze dat van iemand leren (relatie) met een bepaald oogmerk (doel). Omdat de vraag van het doel van onderwijs niet meer echt wordt gesteld in het onderwijsveld zelf, wordt deze ingevuld vanuit de kenniseconomie of de concurrentiepositie tussen landen.

Onderwijs is nooit gericht op één doel, maar verzorgt een aantal domeinen: die van kennis en vaardigheden (kwalificering), tradities en praktijken (socialisatie) en die van menswording (subjectivering). Als onderwijs zich slechts op een van deze domeinen richt, treedt er verschraling op. Het schools invullen van deze drie domeinen heeft het gevaar in zich dat er instrumentele antwoorden komen.

Volwassen in de wereld willen zijn

De wezenlijke vraag gaat misschien niet over doelen, maar over de bedoeling van het onderwijs. Voor Biesta is dat kinderen oefenplaatsen te bieden om op een volwassen manier in de wereld te willen zijn. Het ZIJN gaat over wie ben ik? Daar hoort ook de vraag bij hoe ben ik (voor de wereld om mij heen. red.)? Het IN DE WERELD is ook belangrijk. Er is maar één plek waar we kunnen zijn, en dat is in deze wereld. In een tijd waar we veel mogelijkheden hebben om ergens anders te zijn (in een virtuele wereld), wordt het een steeds grotere uitdaging om hier te willen zijn. Niet alleen een kwestie van kunnen, maar vooral een van WILLEN. Gert Biesta ziet de vrijeschool als een van de weinige plekken waar nog met het vraagstuk van de vorming van de wil wordt gewerkt.

En dan VOLWASSENHEID, wat kan dat in onze tijd betekenen? Daaronder verstaat hij “een manier van in de wereld zijn waarin je jezelf niet als het centrum van het universum ziet, maar een stapje opzij kunt doen zodat anderen er ook kunnen zijn, en je jezelf vragen kunt stellen als ‘wat ik wens, is dat wenselijk?’ en ‘wat ik verlang, is dat verlangbaar?’” Het antwoord op die vraag moet ieder voor zich uitpuzzelen met als referentiepunten jezelf, de anderen en de planeet. De wereld schreeuwt om een volwassen omgang. Ons samenleven schreeuwt om volwassenheid waarbij het anders zijn er ook mag zijn.

De economie is gebaat bij onvolwassenheid

Maar de economie wil eigenlijk niet dat we onszelf beperken, maar steeds meer verlangen. Die heeft er belang bij dat we onvolwassen blijven. Daarom is het zo belangrijk dat er plekken zijn – scholen – waar we volwassenheid kunnen oefenen.

Een volwassen omgaan met vrijheid

Vrijheid in de zin van doen wat je wilt is een economische opvatting van vrijheid. Terwijl een volwassen omgang met de vrijheid ook het gevaar van vrijheid probeert te overzien. Volwassenheid is een voortdurende uitdaging, geen toestand die we zomaar bereiken.

Het juiste kunnen doen in een situatie

Toegespitst op het lerarenberoep gaat volwassenheid over de verantwoordelijkheid om in een situatie het juiste kunnen doen. Vanuit de zaal klonken vragen als: wat is er wel niet allemaal nodig voor zo’n volwassenheid (introspectie, mindfulness, meditatie)? En hoe om te gaan met de antroposofie die enerzijds uitnodigt tot meditatie, zelfreflectie en volwassen willen worden, maar anderzijds zo groot en complex is dat het je als leraar ook heel klein en bescheiden kan maken? Niet elke vraag wordt beantwoord, maar als leraar kun je jezelf steeds de vraag stellen of jouw doen en laten wenselijk is voor jezelf, de ander en de wereld.

Volwassenheid is ook verbinding

Christof Wiechert refereert met een anekdote over een leerling die door de kracht van een leraar die zich met zijn lot wilde verbinden geen drop-out werd. Volwassenheid gaat in het lerarenberoep ook over verbinding.

Jaarfeesten en kunstreizen als vrijeschoolbeleving

Hij waarschuwt dat de antroposofie als bedwelmingsmiddel fout wordt ingezet, terwijl Steiner zeer precieze didactische aanwijzingen heeft gegeven die als uitgangspunt kunnen dienen. Vrijescholen gaan daarentegen steeds meer gewoon onderwijzen, en beleven hun vrijeschool zijn in kunstreizen en jaarfeesten. Dat is het begin van het einde.

Precisie in de didactiek

Antroposofie is vreselijk precies in zijn didactiek. Maar weten we nog waarom we doen wat we doen in de vrijeschool? Vanuit welk mens- en wereldbeeld werken we? Christof roept op dat we een nieuwe elite van leraren nodig hebben, namelijk mensen die in situaties het juiste willen kúnnen.

Intermezzo

In het intermezzo – luisteren naar je lijf – wist Paula Kolthoff met een eenvoudige meditatieve oefening ervaarbaar te maken hoe je je gedragen kunt voelen en met voldoende hulp en bijval een verandering kunt starten.

Mogelijkheden en beperkingen

Ignaz Anderson vraagt de volgende gasten om – kijkend naar de bedoeling van de vrijeschoolonderwijs – in te gaan op de mogelijkheden en beperkingen die zij zien in de praktijk? Hoe verhoudt zich autonomie tot verantwoordelijkheid?

Aziza Mayo vraagt zich af hoe het zit met de verhouding autonomie – verantwoordelijkheid en de relatie tussen die twee voor leerlingen. Onze tijd vraagt om een volwassen in de wereld te willen zijn. Er is onderwijs nodig dat helpt om de wil te ontwikkelen om je op een volwassen manier te verhouden tot de wereld, niet alleen tot het bekende, maar ook tot het grotere en het onbekende.

Hoeveel ruimte biedt de vrijeschool om volwassenheid te oefenen?

Het onderwijs zou een plek moeten zijn waar je dat kan oefenen. De vraag is in hoeverre het vrijeschoolonderwijs, dat de persoonsvorming zo hoog in het vaandel heeft, daar echt ruimte voor biedt? Aziza gaf als voorbeeld haar dochter die maar niet mocht weven omdat dit voor de oudste kleuters was bedoeld. Het meisje stelde zelf alles in het werk om te weven, want dat was het mooiste wat ze ooit had gezien. Uiteindelijk moest juf wel zwichten voor de volharding, en wat was het kind dankbaar! Zowel juf als kleuter kwamen de grenzen tegen van autonomie.

Homo-economicus of Waldorfdier

Maritgen Matter vergelijkt de ruimte die er ooit was om te pionieren met de seculiere heilstaat die nu dreigt te ontstaan. Daarin kun je als je niet uitkijkt een homo economicus, maar net zo goed een waldorfdier worden. Het gevaar schuilt in het vasthouden aan een model. Het voorleven van liefde voor de wereld zou moeten maken dat je als kind volwassen in de wereld wilt zijn.

De klas als kraamkamer beschermen

Frans Lutters beschouwt datgene waarmee de kinderen komen als de laatste nieuwsberichten. Die kunnen je als leraar telkens wakker roepen en tot een creatieproces brengen. De leerling vraagt de leraar in feite een ontmoetings- en scheppingsruimte te creëren. Hij pleit ervoor te strijden om in elk geval het periodeonderwijs vrij te houden van de beknelling van het meten om ruimte te bieden aan wordingsprocessen. Voor schoolleiders en onderwijsraad ligt er wat dat betreft een belangrijke opgave.

Vertrouwen wij op de kunstvaardigheid van kinderen?

De vraag is of wij nog kunnen vertrouwen in de wordende kunstvaardigheid van onze leerlingen? Hij wijst op het belang van de vrije kunsten in het onderwijs. Durven we de lesboeken opzij te leggen? Rudolf Steiner heeft vlak voor zijn dood gezegd dat hij de vrijeschool nog veel meer in de kunsten had moeten plaatsen. Niet in de zin van meer kunstvakken, maar in de zin van dat wat kunstvaardig is in iedere les aan bod mag komen. In iedere les moet iets nieuws geboren worden. Het zou leraren helpen als ouders naar buiten toe de klas als een kraamkamer, als een atelier willen beschermen zodat er ruimte blijft voor het wordingsproces wat daar plaatsvindt.

Meer verbinding, minder leerdruk

Marcel Seelen pleit voor meer verbinding, meer relatie en minder leerdruk in het onderwijs. In Roermond zijn daarom de lesboeken, toetsen en niveau-indelingen losgelaten. De leraren die gewend waren kennis over te dragen, moesten leren eerst contact te maken met de leerling. Dat resulteert in boeiende lessen en springlevend onderwijs. Voor de leraren is dat een ongelofelijke ervaring. Als je als vrijeschool in een reguliere scholengemeenschap zonder boeken, toetsen en cijfers met alle niveaus door elkaar heen werkt, ga je dwars tegen het systeem in. Marcel bedankt Gert Biesta voor de aanvulling op het vinden van je identiteit (waarover het leerplan van de vrijeschool gaat) met het “hoe ga ik daar vervolgens mee om?”

Het woord “volwassenheid” bleef de rest van de dag klinken. Ook in verschillende verdiepingssessies.

Leerling aan het woord

In het slotgesprek kaartte Christof Wiechert aan dat de pauzegesprekken zo anders waren dan wat er in de zaal klonk. Er is veel meer ontevredenheid dan men publiekelijk uit.

Thijs de Lange, leerling van het Geert Groote College, uit die noodkreet wel. “De vrijeschool gaat nu gebukt onder alle toetsen en andere eisen die de overheid stelt. Daardoor verwatert de vrijeschool en wordt er toch een vat gevuld in plaats van een vlam ontstoken (waar de vrijeschool zo voor staat). Er zijn steeds minder momenten dat ik denk: ‘Ja, dáárvoor ben ik gekomen!’ Dat komt mede door het aannemen van nieuwe leraren die niets hebben met de vrijeschool en de antroposofie. We mogen best wat brutaler zijn naar buiten toe. En we moeten nagaan waar we als vrijeschool nou werkelijk voor staan en daar moeten we dan ook echt voor gaan.” Hij roept leraren op meer te vragen aan leerlingen en te luisteren naar wat de leerling verlangt en waar hij naartoe wil. Dan zou de vrijeschool als vanzelf weer zou kunnen opbloeien. Thijs kan rekenen op een warm applaus. Jacques Meulman valt hem bij en stelt voor de volgende keer veel meer jongeren aan het woord te laten en heel goed naar hen te luisteren. En dat gaan gaat VrijOnderwijs.nl zeker doen. De voorbereiding daarvan loopt reeds.

Moed, angst en wordingsproces

Een greep van wat verder in de slotbespreking klonk:

– Antroposofie is niet moeilijk, het is gewoon het durven uithouden van de (ruimte)scheppende) stilte;
– De angst moet uit de school. Het antidotum bij “beknelling” is “moed”. Als je een beslissing uit angst neemt, benoem dat dan ook zo en neem een volgende kans waar om met moed en vanuit je waarheid voor het “juiste” op het ‘juiste moment’ te kiezen;
– En wacht niet tot iemand ons komt bevrijden, maar zoek zelf uitwegen. Heb de moed te ontsnappen indien nodig!
– Benoem het wordingsproces van de school. Zeg niet tegen de ouders “wij zijn een vrijeschool”, maar “wij willen steeds meer vrijeschool worden”. Laat je door ouders ondersteunen in dit proces.

Stap voor stap

De leus op het kubus-kristal die iedereen aan het einde meekreeg is “schitteren door aanwezigheid”. Dat zal VrijOnderwijs.nl blijven doen. Stap voor stap zullen we samen moeten uitvinden wat het juiste is om te doen zodat de vrijeschool weer in haar kracht komt te staan en in de 21e eeuw kind en samenleving kan blijven dienen. Lopen jullie mee?

Tweede VrijOnderwijsdag: Angst de school uit

De volgende bijeenkomst onderzoeken wij onze eigen angst en het fenomeen angst. Met inzicht en moed krijgen we de angst die achter de beknelling schuilgaat er wel onder. Wil je meedoen of heb je ideeën over hoe we zo’n bijeenkomst kunnen vormgeven, laat het ons weten.’
Nu ik toch zo druk ben met vrijeschoolonderwijs ook nog even de website vrijeschoolbeweging.nl. Daar gebeurt ook een hoop. Ik kan dat onmogelijk allemaal hier laten volgen. Op 7 juli werd ‘Antroposofisch geïnspireerd met vakantie’ geplaatst:
‘Hoe brengen mensen die een verbinding hebben met de antroposofie – zoals vrijeschoolouders – hun vakantie door? Welk type plekken bezoeken zij en wat zoeken of vinden ze daar? Motief sprak met verschillende “vakantiegangers” die diverse plaatsen in de wereld bezochten: Van Ruinen tot Lanzarote, van de Vogezen tot Kyrgyzstan.’
En op 5 juli ‘Kracht en moed – Michaëlweek 2015: wat is mijn motief?’ (jawel, ook uit Motief):
‘Er wordt vandaag de dag veel gevraagd van jonge mensen. Zo’n honderdduizend jongeren (18-30 jaar) zitten thuis met een burn-out. Eén van de problemen van deze tijd lijkt de “schaarste” van tijd zelf. Het internet biedt veel informatie en keuzemogelijkheden, maar zorgt ook voor veel “ruis”. Jongeren staan vrijwel voortdurend met elkaar in verbinding via social media – veel “lege” momenten zijn er niet meer en er gaat veel aandacht naar de “buitenkant”. Tijdens de Michaëlweek wordt hen van 28 september tot en met 2 oktober de gelegenheid geboden om even “stil te staan” bij zichzelf en samen kracht op te doen. Daar is wel moed voor nodig!

Al tien jaar viert de Vrijeschool Pabo (voorheen Helicon) een week lang Michaëlfeest. Dit jaar wordt het groter dan ooit. Rik ten Cate, docent beeldende kunst, jaarfeesten en antroposofie: “Het hing in de lucht: zowel bij de euritmie-opleiding als in het bestuur van de Antroposofische vereniging in Nederland leefde de wens naar een groter jongerenevenement. Dat gaat er nu dus komen!” Inmiddels is het uitgegroeid tot een gezamenlijk initiatief van de Vrijeschool Pabo, de Vrije Hogeschool, de AViN en de Raphaëlstichting. Op de komende Michaëlweek, of zeg maar gerust: Michaël-festival, worden zo’n 350 tot 500 bezoekers verwacht – allemaal tussen de 18 en 30 jaar oud. Samen zullen ze een intensieve én gezellige week doorbrengen rond het thema: wat is mijn motief? Wat vraag ik aan de wereld en wat vraagt de wereld aan mij? Het evenement wordt met een groep van 25 mensen, merendeels studenten, voorbereid.’
Tot slot vandaag nog een keer het openingsnieuws. Nu met ‘PvdA Rotterdam steunt muziekdocent Harimada Kusuma’ van vrijdag 3 juli:
‘Niet alleen op het Rudolf Steiner College in Rotterdam is ontzet gereageerd op het bericht dat muziekdocent Harimada Kusuma na een verblijf van 12 jaar ons land moet verlaten. Ook de PvdA-fractie is geschokt.

Ondanks de vele gerechtelijke stappen die hij heeft ondernomen om zich blijvend in Nederland te mogen vestigen, krijgt Kusuma geen verblijfsvergunning. De reden is dat niet aangetoond kan worden dat hij met zijn werk en activiteiten een wezenlijk economisch of cultureel belang in onze maatschappij dient. Dit besluit lijkt nu definitief.

PvdA-raadslid Co Engberts: “Harimada Kusuma is een uitstekende en zeer geliefde leraar, zo blijkt uit alle verhalen van zijn leerlingen, hun ouders en ook van Kusuma’s collega’s. Op het gebied van cultuureducatie speelt hij een belangrijke rol. Wij roepen dan ook iedereen op om hem te steunen. Kusuma is een parel voor de stad.”

Actie

Op donderdag 9 juli wordt een muzikale protestmars georganiseerd richting het stadhuis. Daarnaast is een petitie-actie gestart. Iedereen die Harimada en de school steun wil betuigen wordt van harte uitgenodigd om via de link de petitie te ondertekenen en de petitie te verspreiden in het eigen sociale netwerk. Inmiddels heeft de school een Facebookpagina geopend om zoveel mogelijk mensen op te roepen aan de protestmars mee te doen.’

Labels

Over mij

Mijn foto
(Hilversum, 1960) – – Vanaf 2007 redacteur van de Stichting Rudolf Steiner Vertalingen, die de Werken en voordrachten van Rudolf Steiner in het Nederlands uitgeeft – – Vanaf 2014 redacteur van ‘Motief, maandblad voor antroposofie’, uitgegeven door de Antroposofische Vereniging in Nederland – – 2012-2014 bestuurslid van de Antroposofische Vereniging in Nederland – – 2009-2013 redacteur van ‘De Digitale Verbreding’, het door de Nederlandse Vereniging van Antroposofische Zorgaanbieders (NVAZ) uitgegeven online tijdschrift – – 2010-2012 lid hoofdredactie van ‘Stroom’, het kwartaaltijdschrift van Antroposana, de landelijke patiëntenvereniging voor antroposofische gezondheidszorg – – 1995-2006 redacteur van het ‘Tijdschrift voor Antroposofische Geneeskunst’ – – 1989-2001 redacteur van ‘de Sampo’, het tijdschrift voor heilpedagogie en sociaaltherapie, uitgegeven door het Heilpedagogisch Verbond

Mijn Facebookpagina

Translate

Volgers

Herkomst actuele bezoeker(s)

Totaal aantal pageviews vanaf juni 2009

Populairste berichten van de afgelopen maand

Blogarchief

Verwante en aan te raden blogs en websites

Laatste reacties

Recent Comments Widget

Zoeken in deze weblog

Wordt geladen...

Gezamenlijke antroposofische agenda (in samenwerking met AntroVista)