Al op 21 oktober meldde de instelling zelf op zijn website
‘Lievegoed sluit 34 klinische plaatsen’:
‘Op 1 januari 2015 zal Lievegoed 34 klinische plaatsen
sluiten. Met de ombuiging gaan ook 27 fte arbeidsplaatsen verloren.
Deze maatregel vloeit voort uit een voortdurende druk vanuit
overheid en verzekeraars om te transformeren van klinische naar ambulante zorg.
De klinische plaatsen slokken een groot deel van het beschikbare DBC budget op.
Dit gaat ten koste van die cliënten die met een ambulante vorm geholpen kunnen
worden. Ook werken verzekeraars met gemiddelde DBC prijzen, die vereisen een
sturing op de balans tussen de hoeveelheid dure en minder dure behandelingen.
Lievegoed wil de ruimte die ontstaat gebruiken om de
ambulante dienstverlening steviger neer te zetten. De ambulante zorg wordt in
diverse varianten op diverse locaties aangeboden, van licht tot intensief en
gecombineerd met kortdurende klinische opnames. Er blijven nog 48 klinische
plaatsen over bij Lievegoed die vooral ingezet zullen worden voor crisisopvang,
stabilisatie, diagnostiek en detox. Een klinische opname zien wij als een
kortstondige onderbreking van een ambulant proces.
Met deze maatregelen willen wij alle betrokkenen een
vertrouwenwekkend beeld geven van de toekomst van Lievegoed in een nieuwe jas.
Over Lievegoed
Lievegoed is een bijzondere zorgorganisatie. Binnen de
antroposofische zorg kijken we niet alleen naar iemands probleem of beperking,
maar vooral ook naar wat iemand wel kan. We kijken naar het gezonde in de mens.
Daarnaast hechten we veel waarde aan een gezonde omgeving, zingeving en het
samen zijn en samen doen. Onze zorg is regulier waar het moet en antroposofisch
waar het kan. Wij zijn er voor mensen met psychiatrische problemen, verslavingsproblematiek
of een verstandelijke beperking. Aan hen bieden we behandeling, begeleiding,
woonvoorziening en dagbesteding. Op onze eigen bijzondere manier.’
‘Verslavingskliniek Witte Hull aan de Krakelingweg schrapt
alle 16 “bedden” per 31 december. Dat is een direct gevolg van bezuinigingen
van overheid en verzekeraars, zegt woordvoerder Jannie Bosscher van Lievegoed
in Bilthoven.
Witte Hull maakt deel uit van die organisatie voor
geestelijke gezondheidszorg. Lievegoed schrapt in totaal 34 klinische plaatsen.
Daarmee verdwijnen ook 27 arbeidsplaatsen. “De overheid wil dat steeds meer
mensen met een verslaving of psychische klachten ambulant worden geholpen. De
verzekeraar betaalt steeds minder voor een behandeling met verblijf. We zullen
het aanbod ambulante behandelingen in Zeist uitbreiden.” De organisatie behoudt
48 bedden, onder andere voor crisisopvang.’
‘Op 1 oktober meldde Lievegoed “Amarant Groep draagt twee zorglocaties
aan Lievegoed over”. Lees
meer’
Meer nieuws ben ik er nog niet over tegengekomen. Een ander
schrikbarend bericht betreft de veelgeplaagde Zonnehuizen in Zeist,
tegenwoordig ‘Intermetzo’ geheten. Op 29 oktober meldde RTV Utrecht op zijn
website
‘Honderd ontslagen bij zorginstelling Intermetzo’:
‘Ruim honderd werknemers van Intermetzo hebben te horen
gekregen dat hun functie volgend jaar overbodig wordt. Volgens de
zorginstelling wordt er alles aan gedaan om gedwongen ontslagen te voorkomen.
Intermetzo is een zorginstelling voor jongeren, met locaties
in onder meer Zeist en Maarsbergen. Volgens Intermetzodirecteur Mariëtte Vos is
het onduidelijk of er volgend jaar voldoende werk is. Dat heeft te maken met de
overgang van de taken van jeugdzorg van overheid naar gemeenten.
“Als volgend jaar de zorg minder is dan kun je het je niet
veroorloven om met te veel personeel te blijven werken. Langer wachten is
onverantwoord”, zegt Vos over de maatregelen.
De komende tijd wordt bekeken of medewerkers intern een
andere functie kunnen krijgen. Als dat niet lukt gaat de zorginstelling
uitkijken naar ander werk. Medewerkers krijgen geen baangarantie. Per 1 april
vervallen de functies.’
‘Medewerkers van jeugdzorginstelling Intermetzo in Rekken
verliezen mogelijk hun baan. Zoals het er nu naar uitziet, gaan er 39 fulltime
banen verloren door de nieuwe Jeugdzorg wet. Door die nieuwe wet worden
gemeenten verantwoordelijk voor de financiering van Jeugdzorg. Daardoor wordt
er in die sector flink bezuinigd.
Afgelopen maandag is het personeel geïnformeerd. Er zijn
gesprekken gevoerd met de medewerkers die “beoogd boventallig” zijn. Dat wil
zeggen dat deze medewerkers per 1 april 2015 hun baan verliezen, als de plannen
zoals die er nu liggen doorgaan.
“We moeten kiezen”
Intermetzo zegt dat ze een strategische keus moet maken aan
wie ze nog zorg wil bieden. “Wij concentreren ons op specialistische jeugdzorg.
Omdat we minder geld beschikbaar hebben vanaf 1 januari 2015, zullen onze
andere activiteiten krimpen”, zegt een woordvoerder. Op dit moment biedt
Intermetzo ook nog zorg in wijk- en buurtteams. Die activiteiten gaan dus in de
toekomst vervallen.
De instelling zegt er alles aan te doen om zo veel mogelijk
mensen hun baan te laten behouden. “We proberen om het personeel intern door te
laten schuiven en op die manier ontslagen te voorkomen”. De woordvoerder
benadrukt dat er nog veel onduidelijk is bij de overgang naar de nieuwe wet. “Daarom
houden we 1 april 2015 aan, zodat we eerst in het voorjaar rustig kunnen kijken
hoe we deze nieuwe situatie het beste kunnen aanpakken.”’
‘Het is een lastige tijd voor magazines: adverteerders
zoeken andere wegen; lezers kiezen voor losse nummers en verzenden wordt steeds
duurder. BewustZijn wil verder en is benieuwd naar de kans die in deze crisis verscholen
ligt.
Vanaf januari 2015 komt alvast de maandelijkse nieuwsbrief BewustZijn Online uit. Stuur ons een
mailtje met “BewustZijn Online” en je komt op onze mailinglist. Je ontvangt dan
de vertrouwde, maar ook nieuwe columns, nieuws, besprekingen en meer. Ondertussen
staan we open voor dat wat zich aan wil dienen. We laten ons verrassen!
Simone Thomasse, hoofdredacteur
Onno van Lith, uitgever’
‘Helaas moesten wij stoppen met ons magazine BewustZijn.
Maar een geluk was dat de uitgever van Vruchtbare Aarde – het blad dat wij
inhoudelijk het dichtst bij ons blad vonden liggen – bereid was onze abonnementsverplichtingen
over te nemen. Alle abonnees ontvangen daarom – tot wederopzegging – Vruchtbare
Aarde voor de nummers die ze nog van BewustZijn magazine tegoed zouden hebben.
Wil je een abonnement nemen op Vruchtbare Aarde, klik dan op de cover hiernaast.
De Bewuste Leesmap –
Deze is níet gestopt!
Af en toe vragen mensen of de Bewuste Leesmap – met het
stoppen van BewustZijn magazine – ook gestopt is. Dat is zeker niet het geval!
Natuurlijk, wij zitten er zelf niet meer in, maar 18 andere tijdschriften wel.
Bovendien is het tijdschrift Bres toegetreden, waarmee ons plaatsje is
ingenomen. Een hele mooie leesmap (die niet retour hoeft: iedere maand ontvang
je dus 6 tijdschriften voor € 10 die je mag houden) voor leestafels van
sauna’s, praktijkruimtes, wachtkamers, spirituele centra, noem maar op! Voor
meer informatie en bestellen: www.bewusteleesmap.nl
In de Bewuste Leesmap zitten de volgende tijdschriften:
Boeddha Magazine, VolZin, Onkruid, The Optimist (voorheen Ode), Vruchtbare
Aarde, Change, Educare, Roots, Bres, Genoeg, InZicht, Seizoener, Salt,
Spiegelbeeld, ParaVisie, Medisch Dossier, Yoga en Koorddanser.’
Hoofdredacteur Bart Hommersen van
Vruchtbare Aarde schreef
begin november op zijn website:
‘De HERFST-editie 3-2014 van Vruchtbare Aarde is op 6 november verschenen. Een greep uit de
inhoud: Jens Würster – arts in een homeopathische kliniek in Zwitserland: “Kungfu
helpt me in evenwicht te blijven” – Beeldend kunstenaar Yoyo van der Kooi over
leven en dood: “Nù doen wat je het leukste vindt” – Wil Uitgeest put inspiratie
uit de lichtkunst van James Turrell – H.C. Moolenburgh over de lessen van een
kauwtje – Marjet Maks over Wonen in Andalusië – Frans Olofsen ziet zijn
spiegelbeeld in het Teylers Museum – Ingmar Bergmans meesterlijke versie van
Mozarts Toverfluit. – Jubileumartikelen VA 20-30 jaar: Venetië:
Oerbeeld van een stad – Biologische theeavonturen in China – Het geheim van de
blauwe bloem. Meer info over deze editie klik hier». En: klik hier
voor de nieuwsbrief » En klik hier
voor VA’s filmwebwinkel »’
‘Vruchtbare Aarde staat
eind 2014 precies twintig jaar op eigen benen. Dertig jaar geleden verscheen de
allereerste editie in het nieuwe A4-formaat. De afgelopen twintig, dertig jaar
heeft Vruchtbare Aarde mensen aan het woord proberen te laten die ons als
redactie naar het puntje van onze stoel trokken. Bijzondere mensen met een
breed blikveld en een vermogen in samenhangen te denken. In deze en een klein
aantal volgende edities laten we u kennismaken met een selectie van de
allermooiste parels uit het rijke VA-archief, teruggebracht tot hun meest
schitterende kern.’
Even verderop schrijft Hommersen:
‘Beste lezer,
De 20-30-jaar serie waarvan u in deze editie 3-2014 de
eerste vier voorbeelden ziet, beoogt artikelen naar boven te halen uit het
rijke VA-archief die op het moment van schrijven een bijzondere betekenis
hadden, maar die betekenis ook hebben behouden. Hebt u, lezer, wellicht uw
eigen favorieten? Zijn er artikelen waar u graag een ingekorte versie van terug
zou willen zien? Misschien weet u het jaar niet meer of herinnert u zich
wellicht alleen nog een enkel trefwoord... Niet erg. Wij gaan voor u op zoek.
Geef uw suggestie hier aan
ons door.’
‘De Han Nakken Prijzen 2014 wordt op 11 december a.s.
uitgereikt aan Suzanne Houwen en Astrid van Zon. De prijzen worden iedere twee
jaar toegekend door het Research Centre on Profound and Multiple Disabilities
van de Rijksuniversiteit Groningen aan de beste wetenschappelijke prestatie en
de opmerkelijkste praktijkprestatie op het gebied van personen met Zeer
Ernstige Verstandelijke en Meervoudige Beperkingen (ZEVMB). De Han Nakken Prijs
bestaat uit een wetenschappelijke en een praktijkprijs.
Bewegingsgeoriënteerde
interventies
Suzanne Houwen, Universitair Docent bij de afdeling Orthopedagogiek
van de Rijksuniversiteit Groningen, krijgt de wetenschappelijke prijs voor haar
artikel A systematic review of the
effects of motor interventions to improve motor, cognitive, and/or social
functioning in people with severe or profound intellectual disabilities,
gepubliceerd in Research in Developmental
Disabilities (35, 2014, 2093-2116). Suzanne Houwen – eerste auteur, naast
Annette van der Putten en Carla Vlaskamp – laat in haar zeer gedegen review
zien dat de bewegingsgeoriënteerde interventies bij deze doelgroep een positief
effect hebben op vooral het motorisch functioneren, gebruik makend van
behaviouristische technieken al dan niet in combinatie met ondersteunende
technologie. Het onderzoek toont ook aan dat het ondersteuningsaanbod aan personen
met (Z)EVMB gekenmerkt wordt door passiviteit en weinig (motorische)
stimulering. Zij pleit, gelet op de genoemde effecten, voor het structureel
invoeren van motorische activering. Het onderzoek maakt echter ook duidelijk
dat de vraag naar het effect van motorische activering op het cognitief en
sociaal functioneren nog om een antwoord (en dus verder onderzoek) vraagt.
Warmteondersteuning
bij kinderen met ernstige meervoudige beperkingen
Astrid van Zon, medeoprichtster en directeur van Rozemarijn
in Haarlem, wint de praktijkprijs voor haar boek Warmte vergt jaren groei. De effecten van warmteondersteuning bij
kinderen met ernstige meervoudige beperkingen (uitgegeven door de
Raphaëlstichting). Het boek is het resultaat van een meerjarig onderzoekstraject,
aan de hand van case-studies, op het kinderdagcentrum Rozemarijn, een onderdeel
van de Raphaëlstichting. Het op Rozemarijn ontwikkelde therapeutisch
leerprogramma is gericht op het verbeteren van het lichamelijk en psychisch
welbevinden, mede door ondersteuning van de lichamelijke warmte. Het programma
leidde tot kleine veranderingen in het welbevinden van de onderzochte kinderen
(bijvoorbeeld: vitaler, een langere spanningsboog, meer betrokken op de
omgeving).
Uitreiking
De prijzen worden 11 december a.s. uitgereikt na de Han
Nakken Lezing in de Senaatskamer van het Academiegebouw van de
Rijksuniversiteit Groningen door juryvoorzitter prof.dr. A.J.J.M. (Wied)
Ruijssenaars. De prijswinnaars zullen tijdens de uitreiking een korte
inhoudelijke toelichting geven over hun inzending. Aan elke prijs is een
geldbedrag van € 2500 verbonden.
Han Nakken Lezing
De Han Nakken Lezing 2014 wordt dit jaar gehouden door
prof.dr. Hugo Heymans (emeritus hoogleraar Kindergeneeskunde aan de
Universiteit van Amsterdam).’
‘Met behulp van populaire voorvoegsels, zoals bijvoorbeeld
vrijeschoolpedagogiek, antroposofische geneesmiddelen (Weleda) en “biodynamische”
landbouw (Demeter) geniet de antroposofie als religieuze stroming brede
maatschappelijke erkenning, zelfs buiten de eigen ideologische grenzen. Vooral
Rudolf Steiner (1861-1925) staat als grondlegger van de antroposofische
beweging in het middelpunt van de belangstelling, met een goeroestatus voor
zijn aanhangers. In dit proefschrift gaat het echter om Marie von Sivers
(1867-1948), Steiners tweede echtgenote. Terwijl in de antroposofische
literatuur vaak wordt gesuggereerd dat de relatie tussen Rudolf en Marie
gekenmerkt werd door een principiële asymmetrie, wordt in de geboden analyses
aangetoond dat er bij deze aanname sprake is van een onjuiste constructie.
Bezield door een emancipatoir elan was het Maries
nadrukkelijke doel om gelijkwaardig naast een man te kunnen werken. Verder
zocht zij – opgeleid als toneelactrice – een forum voor de realisatie van haar
idealen als kunstenares. De samenwerking met Rudolf verschafte haar een eigen
omgeving voor het realiseren van haar doelen. Grote invloed had ze door de
ontwikkeling van een karakteristieke voordrachtsstijl, die tot op de dag van
vandaag toonaangevend is in de antroposofische toneelwereld. Verder legde zij
de basis voor de ontwikkeling van de antroposofische toneelkunst “Eurythmie”.
De bewuste en door Rudolf opgeëiste invloed door Marie
weerspiegelt hun als kameraadschappelijk te definiëren relatie. Deze is in
dezelfde tijd terug te vinden in het model van het vriendenhuwelijk, dat door
Max (1864-1920) en Marianne (1870-1954) Weber werd gepropageerd. De
samenwerking met Rudolf was voor Marie een middel. Op basis van haar eigen
doelstellingen gaf zij de antroposofische beweging impulsen die ten dele nog
steeds van invloed zijn. Tegelijkertijd ontstond tijdens haar samenwerking met
Rudolf haar eigen levenswerk dat zijn oorsprong vond in de ontmoeting met hem.
Volledige dissertatie’
‘The position of Marie
Steiner-von Sivers within the Anthroposophical Society (Die Position der Marie
Steiner-von Sivers innerhalb der Anthroposophischen Gesellschaft)
In 1900 the actress and artistic reciter Marie von Sivers
(1867-1948) met Rudolf Steiner (1861-1925) amongst the members of the
Theosophical Society in Berlin. Soon she decided to work together with the
scholar. In 1900 Steiner was appointed as general secretary of the German
Section of the Theosophical Society. He made it a condition that Marie von
Sivers became his partner. Together they fonded their own Anthroposophical
Society in 1913.
Most people that are concerned with Anthroposophy today,
think that Marie von Sivers was merely Steiner’s assistant who admird him. This
is not true. Marie von Sivers, who eventually became Steiner’s wife in 1914
pointed out that is was her husband’s progressive attitude towards sexual
politics that encouraged her to work with him. She had hoped to enter an equal
professional relationship with a man in a leading position.
Rudolf Steiner took an active interest in the Women’s
Liberation Movement at the turn of the century. While writing his most
substantial philosophical work The philosophy of freedom (Die Philosophie der
Freiheit), which came out in 1894, he intensely corresponded with Rosa Mayreder
(1858-1938), the most prominent figure of the Women’s Liberation Movement in
Austria. The exchange inspired him to work on a special chapter, in which he
displays a very progressive attitude concerning the position of women in
society.
When he became the general secretary of the German Section
of the Theosophical Society in 1902, he entered an environment, in which not
only the leadership was female, but crucial questions of the Women’s Liberation
Movement and a critical way of thinking about the relationship between the
sexes were present. Like other occult groups of Steiner’s time, the Theosophical
Society addressed many issues women were concerned with. Furthermore the occult
scene anticipated some of the ultimate goals women desperately desired. For
example women could function in high positions within some occult groups, which
was the case with the Theosophical Society. Though Steiner eventually grew
apart from this intellectual environment he had been stimulated by the
prominent female leaders.
Nevertheless, the Anthroposophical Society is often
considered narrow-minded in terms of sexual politics. The recent literature in
particular accuses the Waldorf-School-Pedagogy, that was introduced by Steiner
in 1919, of being regressive. While Marie Steiner-von Sivers serves as a point
of connection with the Women’s Liberation Movement at the turn of the century,
my project offers a new approach to the subject. On the one hand her biography
constitutes an example of an emancipated woman. On the other hand she
contributes something to the development of an occult movement. This might be a
chance to reintegrate the Anthroposophical Movement into a broader context
beyond the boundaries of exclusive occult groups.
More information
Promotor
Prof. dr. J.N. Bremmer
Supervisor
Dr. K. von Stuckrad
Curriculum Vitae
Name: Katharina Revenda Brandt
Date of Birth: 21st June 1977
Place of Birth: Bremen, Germany
Nationality: German
Education
2004-2008: PhD Religious Studies, Groningen University
1997-2004: Religious Studies, Bremen University (Germany)
1996-1997: Special education, Hamburg University (Germany)
1989-1996: Gymnasium, Rotenburg/Wümme (Germany)’
‘De ouders van Candia Boeke hadden geld afgezworen en
streefden naar bezitloosheid; daarom breide Candia haar eigen badpak. Dick
Woudenberg herinnert zich hoe overdag de lamp aan moest omdat NSB-posters het
licht in de kamer wegnamen. Reinout van Asbeck wisselde dagelijks van outfit,
omdat hij noch op de vrije school, noch op de hockeyclub uit de toon wilde
vallen.
Wat betekenen deze ervaringen voor kinderen? Is een
idealistische opvoeding een lust of een last, of van allebei een beetje?
Paulien Bom sprak met acht kinderen van bevlogen ouders over hun jeugd, hun
opvoeding en de sporen uit het verleden die vandaag nog terug te vinden zijn.
Hoe kijken ze terug op hun vormende jaren? Wat kunnen wij leren van hun
ervaringen? Wordt het weer tijd om kinderen vergezichten en idealen mee te
geven?
Van pacifisme tot
milieubewustzijn
De acht verhalen in het boek geven elk een intiem en boeiend
beeld van het opgroeien in een van idealisme doordesemd gezin. Ook klinkt het
veranderende tijdsbeeld erin door: van de sterk door de oorlog bepaalde idealen
van pacifisme en wereldvrede tot milieubewustzijn en transcendente meditatie.
Bom rondt haar boek af met een heldere, genuanceerde analyse
van de kracht én de valkuilen van een idealistische opvoeding. Nu het
pragmatisme van de afgelopen decennia weer ter discussie wordt gesteld en veel
mensen op zoek zijn naar nieuwe idealen, levert dit boek een waardevolle
bijdrage aan de discussie. Voor (bevlogen) ouders van nu, professionals en
iedereen die behoefte heeft te reflecteren op zijn eigen bevlogen jeugd.
Eigen ervaring
Paulien Bom heeft jarenlang als verpleegkundige op
consultatiebureaus gewerkt. Daarnaast heeft ze altijd geschreven. Die
combinatie leverde al een aantal succesvolle boeken op. Ook bij Bevlogen &
belast speelt haar eigen ervaring een rol: ze is zelf opgegroeid in een antroposofisch
gezin en kent de dilemma’s van een idealistische opvoeding van binnenuit.
Meer over Paulien Bom op paulienbom.nl
Paperback, 168 pagina’s
Verkoopprijs: € 16,95
Verzendkosten: € 3,00 extra’
‘PgUp Tekst is een collectief van drie hoogopgeleide,
allround tekstschrijvers/eindredacteuren. Wij halen elke deadline, zijn
analytisch sterk en hebben jarenlange ervaring met uiteenlopende
communicatieprojecten. Onze opdrachtgevers komen uit onderwijs, zorg, overheid, wetenschap, non-profit, bedrijfsleven en uitgeversbranche. PgUp
zorgt voor teksten die correct, duidelijk en doelgericht zijn.’
‘Wij aten vroeger thuis geen snoep en dronken geen cola. We
keken nauwelijks tv. Onze muffe auto werd alleen in de zomervakantie gebruikt,
en dan moest de hele buurt helpen duwen. We droegen bloemetjesbroeken die mijn
moeder zelf maakte. En mijn moeder werkte ook nog eens bijna fulltime, wat in
die tijd nog bijzonderder was dan nu. Dus ja, wij waren anders.
Later leerde ik veel mensen zoals wij kennen. Zo veel, dat
ik begreep dat we ook weer niet zó anders waren. Maar toch: in onze kleine
Zaanse kring weken we af van de norm. Een beetje ongemakkelijk was dat wel, af
en toe.
Volgende week komt er een boek uit – Bevlogen en belast – over kinderen uit écht afwijkende gezinnen.
Paulien Bom interviewde acht kinderen van idealistische ouders:
wereldverbeteraars, NSB’ers, antroposofen, macrobioten, transcendente
mediteerders – de radicalere types dus. Nu is Paulien Bom toevallig mijn schoonmoeder,
dus het is niet heel verrassend dat ze mij vroeg haar boek te redigeren (en ook
niet dat ik hier nu een blog over schrijf). Het was een van de leukste klussen
waar ik het afgelopen jaar aan heb gewerkt. Niet in de laatste plaats omdat de
verhalen, stuk voor stuk veel bijzonderder dan mijn eigen geschiedenis, toch
heel herkenbaar waren.
Dat is niet vanzelfsprekend, want bij dit soort onderwerpen
ligt de karikatuur altijd op de loer. Als we ons niet direct met de personages
kunnen identificeren, neemt de fascinatie voor het bizarre – de platte
sensatiezucht – makkelijk de overhand. Hoe kun je in godsnaam geld afzweren? En
waarom zou je de hele dag in de keuken quinoa en gierst gaan staan koken?
Daarom werkt het zo goed dat hier niet de idealisten zelf aan het woord komen,
maar hun kinderen. Die werden tenslotte ook maar opgezadeld met de idealen van
hun ouders. In zekere zin geldt dat natuurlijk voor ons allemaal.
Schaamte voor je ouders, de wens erbij te horen, het gevoel
anders te zijn: het is de universele problematiek van opgroeiende kinderen.
Kinderen met idealistische ouders krijgen de uitvergrote variant van die
problematiek voor hun kiezen. Dus terwijl ik met mijn schoonmoeder overlegde
over spelling, structuur en grammatica, liet ik me ondertussen weemoedig in
beslag nemen door al die verhalen over mijn jeugd – maar dan in het kwadraat.’
‘Zelf is zij afkomstig uit een idealistisch nest. Haar
ouders waren antroposofen en dus was er aan overtuiging en idealen geen gebrek
in haar jeugd. Toch heeft oud consultatiebureau-verpleegkundige en schrijver
Pauline Bom zo haar bedenkingen bij een idealistische opvoeding. In haar
zojuist verschenen boek: “Bevlogen & belast” vraagt zij zich af wat nu
juist de kracht en wat de valkuilen zijn van opvoeden met idealen.’
‘In het kader van de tentoonstelling “Rudolf Steiner – de Alchemie
van het alledaagse” in de Rotterdamse Kunsthal vond op 17 november een
symposium plaats, dat georganiseerd werd door de Iona Stichting. Deelnemers
konden luisteren naar interessante voordrachten van uiteenlopende sprekers,
zoals professor Walter Kugler, filosofe Christine Gruwez en kunstenaar Claudy
Jongstra en genieten van euritmie-opvoeringen.
Natuurlijk was er ook gelegenheid voor het bezoeken van de
tentoonstelling, onder leiding van enkele deskundige rondleiders die uitleg
gaven over bijvoorbeeld de architectuur van het Goetheanum, kleurentherapie,
euritmie en het beeld “de Mensheidsrepresentant”. De inspirerende voordracht
waarmee schrijfster en filosofe Désanne van Brederode, voorzitter van de Iona
Stichting, dit symposium opende, is nu online terug te lezen. Tevens vindt u hier de tekst die werd voorgedragen tijdens de
euritmie-opvoering bij de start van het symposium.’
‘Dokter Van Houten gaat met pensioen. De 64-jarige huisarts
vindt dat hij zijn werk niet meer zo kan doen als hij het graag zou willen. “Het
werk is steeds zwaarder, drukker en meer geworden, en mijn energie is beperkt.”
Hij stopt bij Widar Gezondheidscentrum in Zeist, en als arts in de
verslaafdenzorg bij Arta.
Op zijn eigen stoel spreekt “dokter Douwe” op een van zijn
laatste werkdagen zijn zorgen uit, over de nieuwe manier waarop de zorg na 1
januari 2015 wordt georganiseerd. En hij vertelt wat over zijn loopbaan. Een
beetje ongemakkelijk; de dokter die altijd luistert en klaar staat met raad en
daad moet nu zelf wat zeggen. “De assistente heeft de krant gebeld.”
Widar Gezondheidscentrum is in 1975 opgericht in Zeist. Douwe
van Houten werkt er sinds 1979, en hij heeft ervan genoten. “Het bijzondere aan
het huisartsenwerk is dat je mensen goed kent, en langdurig, vaak tientallen
jaren, met ze meeleeft. Je ziet samenhangen en verbanden. Vanuit de
antroposofische achtergrond ga je op zoek naar iemands
ontwikkelingsmogelijkheid. Als huisarts heb je bij uitstek de mogelijk om een
persoonlijke band op te bouwen. Dat is een heel grote verrijking van je leven,
maar maakt het tegelijkertijd ook lastig om afscheid te nemen.”
In de beginperiode als huisarts in Zeist begeleidde hij ook
zwangeren, deed bevallingen, en was hij net als zijn collega’s vaak bij nacht
en ontij op pad om huisbezoeken af te leggen. Widar groeide en veranderde door
de jaren heen, deels met de trend mee. Bevallingen behoorden niet langer tot
het werkgebied van de huisarts.
Consultatiebureau
Wel organiseerde Widar een eigen consultatiebureau dat naast
het reguliere consultatiebureau functioneert. Er kwamen praktijkondersteuners,
de organisatie werd groter en ingewikkelder en de administratieve taken namen
alsmaar toe. De website kwam, en kreeg een patiëntenportaal met mogelijkheid
voor e-consult. “Voor mij is dit het allermooiste vak dat er is. Ik heb er
ontzettend van genoten dat ik mijn werk zo dicht bij de mensen heb kunnen
doen.”
Dokter Smitsman
Hij benadrukt hoe blij hij is, met zijn opvolger, Nienke
Smitsman. “Het is wonderwel gelukt om iemand te vinden die in het team past. Ik
ben er erg blij mee; zij brengt nieuwe deskundigheid en energie in.”
Geen verplichtingen
Van Houten is er aan toe om een nieuwe stap te zetten: “Geen
verplichtingen meer. En ik hoef me ook niet boos te maken over de veranderingen
die er aan komen, in de zorg. Ik maak me daar grote zorgen over. Het zijn geen
verbeteringen, maar bezuinigingen. Wat de ouderenzorg betreft; er moeten in
Nederland 800 bejaardenhuizen sluiten. Ik denk dat er straks veel bejaarden
zijn die onvoldoende zorg zullen krijgen. De overgang van zorgtaken van rijk
naar gemeenten gaat veel te snel.”
Jeugdzorg
Ook wat de veranderingen in de jeugdzorg aangaat, heeft Van
Houten zijn bedenkingen. “Als huisarts kom je mensen tegen met kinderen die
andere zorgen nodig hebben. Die ouders weten absoluut niet waar ze aan toe
zijn, terwijl het in januari geregeld moet zijn.”
De verslavingszorg wordt ook uitgekleed; zorg in een
instelling wordt vervangen door goedkopere ambulante zorg. “Verslaafden zullen
vaker dakloos worden, of blijven, en niet van hun verslaving afkomen.”
Zwakkeren
De gevolgen van de verandering in organisatie van zorgtaken,
van rijk naar gemeenten, worden volgens Van Houten afgewenteld op de zwakken in
de samenleving. “Ouderen, gehandicapten, verslaafden en kinderen betalen de
rekening.”
Of het de gewenste bezuiniging oplevert? “De bejaardenzorg
is een probleem, maar waarom moet het allemaal zo snel veranderen. We weten al
jarenlang dat deze situatie op ons afkomt. De vergrijzing legt zo wel een heel
grote druk op de huisartsen. Ik hoop dat ze het aankunnen. De druk wordt zo wel
heel erg groot. De grote kosten worden gemaakt in de ziekenhuiszorg. Daar valt
veel te winnen. Er worden veel onderzoeken dubbel gedaan, en dat gaat
ongebreideld door. In die sector is veel meer winst te behalen. Een bejaarde
die een been breekt en in het ziekenhuis terecht komt, kost veel meer dan een
heel jaar thuiszorg.”
Receptie
Op vrijdag 31 oktober van 15.00 tot 18.00 uur is er een
afscheids- en kennismakingsreceptie in het Beauforthuis, Woudenbergseweg 70 in
Austerlitz. Naast Douwe van Houten neemt ook zijn collega huisarts Karen van
der Lande afscheid van Widar. Zij werkte 10 jaar in de praktijk. Vanaf 1
november neemt dr. Nienke Smitsman het werk over; op de receptie kunt u met
haar kennismaken.
Afscheidscadeau
Wie wil bijdragen aan het afscheidscadeau voor dokter Van
Houten, kan helpen bij de aanschaf van zonnepanelen. Die komen op het dak van
Widar. Het eventuele rendement moet in een fonds worden gestort, dat gebruikt
zou kunnen worden voor patiënten die bepaalde therapieën nodig hebben en deze niet
kunnen betalen. Hiervoor is een rekeningnummer beschikbaar: NL35 INGB
0007833304 tnv: M. Ottow / O. de Boer, Zeist, onder vermelding van: cadeau
Douwe.’
‘In maart van dit jaar schreven wij over de
Franse wijnboer Emmanuel Giboulot die weigerde zijn wijnvelden met pesticiden
te behandelen ter voorkoming van de verspreiding van een druivenziekte
veroorzaakt door een schadelijk insect. Giboulot riskeerde met zijn weigering
zes maanden gevangenisstraf. Is de Franse wijnboer toch gezwicht?
Giboulot hanteert op zijn wijngaard in Bourgondië de
biologisch-dynamische landbouwmethode. In de biologisch-dynamische landbouw
gaat men ervan uit dat hemellichamen invloed uitoefenen op de groei van de
gewassen. Centraal staat het versterken van de “natuurlijke groei” door middel
van aandacht voor de bodemvruchtbaarheid, en vreemde elementen dienen te worden
vermeden.
Hoewel de Franse wijnboer zich gesteund wist door
veertigduizend sympathisanten die een petitie ondertekenden om het Franse
ministerie van Landbouw op andere gedachten te brengen, hing Giboulot een
gevangenisstraf van een half jaar en een boete van maximaal 30.000 Euro boven
het hoofd.
Het gerechtshof gaf Giboulot uiteindelijk een boete van Euro
1.000, waarvan de helft werd kwijtgescholden. Giboulot denkt erover in beroep
te gaan.
Er is nog geen remedie voor de bacteriologische
druivenziekte die jonge wijnranken doodt en de opbrengst van oudere vermindert.
Ons artikel uit maart 2014 leest u hier: Franse
wijnboer weigert gebruik pesticiden.
Bron: FRANCE 24 with AFP’
‘In een zaak die de Franse wijnwereld, en ook buitenlandse
wijndrinkers, bezighield, is bio-wijnboer Emmanuel Giboulot in beroep
vrijgesproken. Hij weigerde preventief insectide te gebruiken tegen een ziekte
die in zijn departement nog niet was opgedoken.
Emmanuel Giboulot riskeerde in eerste instantie 6 maanden
gevangenis en 30.000 euro boete, de rechter veroordeelde hem in april tot “slechts”
1.000 euro boete, de helft met uitstel, en geen gevangenis.
Toch ging de wijnboer in beroep. Hij kreeg gelijk van het
Hof van Beroep in Dijon. “Mensen worden zich er steeds meer van bewust dat het
belangrijk is het gebruik van pesticiden te beperken, wat me hoop geeft voor de
toekomst van de landbouw”, zo zei hij na de vrijspraak aan de krant Le Monde.
Volgens zijn advocaat was de rechtbank het ermee eens dat
het ministerie van Landbouw geen hoogdringende reden had om in dit geval het
gebruik van insecticiden op te leggen.
Bladspringers
In juni 2013 had de prefect opgelegd dat bijna alle
wijngaarden van Côte-d’Or, een Frans departement in de Bourgognestreek, moesten
behandeld worden tegen dwergcicaden ofte bladspringers. Deze insecten zijn soms
drager van een bacterie die de wijnblaadjes aantast. De bacterie is erg
besmettelijk en kan leiden tot de verwoesting van hele wijngaarden.
De ziekte is sinds 1949 in Frankrijk aanwezig en ongeveer de
helft van de wijngaarden zijn onderworpen aan de verplichte bestrijding van de
bacterie (en het insect). Die verplichting is volgens Le Monde deels Frans en
deels Europees.
“Goede” insecten gaan
ook dood
Giboulot, die over 10 hectaren “bio-dynamische” chardonnay-
en pinot noir-druiven teelt, weigerde zijn ranken preventief tegen de ziekte te
behandelen. De ziekte was op het moment van de verplichting nergens in het
departement gesignaleerd. “Het insectide (Pyrevert, red.), ook al is het
toegelaten voor biolandbouw, is niet selectief : het zou de bladspringers
gedood hebben maar ook de insecten waarop ik steun om het ecosysteem in mijn
wijngaard te regelen”, verklaarde de beklaagde volgens Le Monde tijdens zijn
proces in eerste aanleg.
De overheid argumenteerde dat de wijnziekte in 2011 en 2012
wel het buurdepartement Saône-et-Loire had getroffen. Er zitten 15 maanden
tussen besmetting en uitbraak van de ziekte, en volgens specialisten die de
overheid raadpleegde, maakte dat ook van Côte d’Or in 2013 een gevarenzone.
Het geval kreeg veel aandacht in de media, ook buiten
Frankrijk. Giboulot werd door actiegroepen gesteund, zijn Facebookpagina
barstte van de likes (130.000). Een hem ondersteunende petitie werd door
540.000 mensen getekend.
“Halve waarheden”
Hij denkt dat er dit jaar minder gevallen van opgelegd
insecticidegebruik zijn omdat zijn zaak zo’n ruchtbaarheid heeft gekregen. De
traditionele organisaties van wijnboeren zijn minder enthousiast. Tijdens het
proces in eerste aanleg hekelden ze de “halve waarheden” van Giboulet. Ze wezen
erop dat zij, “zoals iedereen”, het gebruik van insectiden tot een minimum
willen beperken maar dat er tot dusver geen alternatief bestaat in de strijd
tegen deze “virulente ziekte”.
Dat laatste hoopt Giboulot te verhelpen. Hij werkt aan een
alternatief, natuurlijk middel, gebaseerd op olie van de nîm-boom
(alomtegenwoordig in India).
Pesticide in de wijn
Naar aanleiding van deze zaak publiceerde de New York Times een editoriaal. De krant
toonde zich bezorgd over de aanwezigheid van verdelgingsmiddelen in Franse
wijn. In 90 procent van de Franse wijnen, aldus een recente studie, worden
resten van pesticiden teruggevonden. Ook in enkele Franse biowijnen werden
pesticiden aangetroffen. Biologische wijnbouwers mogen sowieso geen chemische
pesticiden gebruiken. Toch wordt er een zekere marge ingebouwd omdat er
contaminatie door omgevingsfactoren, zoals pesticiden op naburige niet-bio percelen,
mogelijk is. Wanneer een biowijn de lage wettelijk vastgelegde maximum waarde
overschrijdt, mag die niet meer onder het biolabel op de markt gebracht worden.
(RR)’
‘Tijdens de Demeter International Assembly in Frankrijk dit
jaar bleek ook dat de Franse wijnboeren heel direct positieve resultaten
ondervinden van het gebruik van de BD preparaten. Er zijn zelfs veel meer
wijnboeren die preparaten gebruiken dan dat er gecertificeerde Demeter Franse
wijnboeren zijn! Mooi dat deze inspiratie via een Masterclass ook naar
Nederland komt.
Bruno Weiller geeft Masterclass BD-wijn
Biojournaal.nl is hét branchemedium voor de biologische
sector’
De link verwees naar dit artikel van dezelfde dag:
‘Bruno Weiller is specialist in bio-dynamie. Hij is
wijnmaker in Corbières, hij is docent en hij adviseert wijndomeinen over
bio-dynamie. Zijn kennis is ingeroepen onder andere bij de gereputeerde
domeinen Domaine de la Romanée Conti, Zind-Humbrecht en Chateau Pontet-Canet.
Hij doceert aan de Ecole du vin et des terroirs in Puligny Montrachet in
Bourgogne: L’école.
Sinds 2011 heeft hij zijn eigen domein “Les Promesses de la
Terre”. Dat transformeert hij samen met zijn vrouw in een biologisch-dynamisch
landbouwbedrijf. Dat betekent dat het zo veel mogelijk zelfvoorzienend is. Op 7
hectaren wijngaarden maakt hij zuivere wijn: Domaine Promesses de la Terre.
Afgelopen week heeft Bruno Weiller op uitnodiging van Pierre
Ache Wijnen een Masterclass biologisch-dynamische wijn gegeven. Dit deed hij
bij Buitenplaats Vaeshartelt in Maastricht.
In de Masterclass heeft Bruno de basis van de bio-dynamie
uitgelegd. Naast het biologisch werken wil men kort gezegd de levendigheid van
bodem en plant versterken door gebruik te maken van de kosmische invloeden. Met
name de planeten in ons zonnestelsel hebben invloed op het leven op aarde,
volgens grondlegger Rudolf Steiner. Deze heeft een aantal planten benoemd die
de functies van de planeten versterken. Daarom werkt men in de wijngaard en in
de compost met plantenextracten – de zogenaamde preparaten – en sproeit men
thee van planten.
Volgens de wijnmakers die er mee werken is het effect dat de
bodem en de plant levenskracht bevatten. Dat levert gezonde druiven op en
wijnen die zuiver zijn en levenskracht bezitten. Goed gemaakt
biologisch-dynamische wijnen zijn daardoor lang van smaak en doordrinkbaar.
Voor meer info over de wijnen van Domaine Promesses de la
Terre en Bruno Weiller: pierreachewijnen@versatel.nl.’
Op 12 september moest ik in ‘
Meenemen’ ernstig nieuws delen:
‘Een 43-jarige bewoonster van Bronlaak in Oploo wordt
verdacht van poging tot doodslag op een van haar verzorgers. De vrouw is cliënt
van de zorginstelling en zou de orthopedagoge de keel hebben dichtgeknepen.’
‘Afgelopen dinsdag 25 november jl. heeft bij de rechtbank
van Den Bosch de 2e zitting plaatsgevonden tegen een bewoonster van Bronlaak.
Naar aanleiding van 2 ernstige agressie incidenten heeft het Openbaar
Ministerie poging tot doodslag ten laste gelegd en één jaar voorwaardelijke
detentie geëist. Hierbij heeft het OM aangegeven dat daadwerkelijke
gevangenisstraf gezien de beperkingen van de bewoonster niet de bedoeling is.
Deze eis is gesteld om doorplaatsing naar een tijdelijke behandelsetting te
bewerkstelligen. Op 9 december doet de rechtbank uitspraak.
Ondertussen is Bronlaak bezig om samen met de familie van
deze bewoonster en het Centrum voor Consultatie en Expertise een nieuwe
definitief passende woonomgeving te vinden waar beter aan de zorgvraag van de
bewoonster kan worden voldaan.
Directie DeSeizoenen’
Op de website van het Euritmie Impresariaat lezen we over
‘Boek Fonds’:
‘Ondanks dat het boek “100 jaar euritmie in Nederland” over
het algemeen goed is ontvangen vinden velen de aanschafprijs te hoog. Kennelijk
schrikt de prijs € 47,- af. Om te voorkomen dat de schrijver met 1.400
onverkochte boeken blijft zitten is het Boek Fonds opgericht om de verkoop te
stimuleren.
Inzicht in de cijfers
Bij verkoop voor € 47,00 blijft na aftrek van 6% BTW € 44,34
over. De productiekosten van het boek bedroegen bij een oplage van 2.000 stuks
€ 35.000 (netto). Daardoor zijn de kosten voor het Euritmie Impresariaat
Nederland € 17,50 per boek. Het verschil € 26,84 is bestemd voor de schrijver
Imke Jelle van Dam, die gedurende 7 jaar circa 2.000 dagen heeft besteed aan
onderzoek, schrijven en drukklaar maken, in de laatste twee jaar volcontinue.
Per dag komt dit gemiddeld neer op een honorarium van een kleine € 27.
Boek Fonds
Als verdere verkoop van het boek zou stokken zou dit
inhouden dat het werk van onderzoeker/schrijver niet gehonoreerd kan worden. Om
uit de impasse te komen is een volkomen nieuw verkoopsysteem in het leven
geroepen. Op initiatief van het Euritmie Impresariaat Nederland het Boek Fonds
opgericht. Belangstellenden mogen zelf de hoogte van het aankoopbedrag
vaststellen, met een minimum van € 20,00 (inclusief 6% BTW). Vanuit het Boek
Fonds wordt het verschil met de winkelprijs bijgepast. In onderstaande grafiek
wordt de stand bijgehouden.
Vindt u het boek meer
waard?
100 dagen na aankoop krijgt de klant een e-mail met de vraag
of men na lezing het boek meer waard vindt dan wat men ervoor betaald heeft.
Dit biedt de mogelijkheid een aanvullend bedrag over te maken. Dit geld komt
weer ten goede van het Boek Fonds, zodat ook anderen in de gelegenheid zijn het
boek via deze regeling aan te schaffen.
Over de streep?
Wilt u via het Boek Fonds een boek aanschaffen, neem dan
contact op met info@euritmie.nl, noem de
voorgestelde aanschafprijs en vermeldt naam/adres/woonplaats-gegevens. In geval
van verzending wordt het bedrag met € 2,50 verhoogd (de werkelijke kosten voor
verzending zijn € 7.50).
Actuele stand (25 november
2014)
In oktober 2014 is dankzij een schenking van € 500 het Boek
Fonds mogelijk gemaakt. Op 17 november hebben 3 klanten gezamenlijk voor € 60
een beroep gedaan op het Boek Fonds. Wie volgt?’
‘Speciaal voor onze leden bieden wij een collectieve
zorgverzekering via Avéro Achmea: de nieuwe Antroposanapolis. U kunt deze
zorgverzekering met een gunstige premie alleen afsluiten als u lid bent van
Antroposana.
Klik
hier voor de nieuwe Antroposanapolis
Wat krijgt u vergoed?
– artsen die lid zijn van de vereniging voor integrale
geneeskunde, antroposofische artsen en homeopathisch artsen
– antroposofische therapieën, zoals: euritmie,
fysiotherapie, psychotherapie en kunstzinnige therapie op doorverwijzing van
een arts
– antroposofische en homeopathische geneesmiddelen op
voorschrift
– € 50 extra vergoeding voor geneesmiddelen of voor eerste
consulten die buiten de dekking vallen
– 10% korting op zowel de basis- als de aanvullende
verzekering
– het lidmaatschap van Antroposana wordt afhankelijk van uw
pakket vergoed
Lees de voorwaarden
Zoals bij elke zorgverzekering, horen ook bij de nieuwe
Antroposanapolis strikte voorwaarden. Lees daarom voordat u de verzekering
afsluit de polisvoorwaarden goed door. U ziet daar de exacte vergoedingen.
Heeft u de
Antroposanapolis en heeft u een vraag?
Voor vragen over uw declaraties kunt u terecht bij onze
adviseur. Flexis Groep, telefoonnummer 020 62 60 628. Vraag naar Marlies Nolting
of René van Uitert. Of mail naar antroposanapolis@flexisgroep.nl.’
‘Het jaarlijkse vergelijken en overwegen van
zorgverzekeringen is weer aanstaande. Tot 1 januari heeft u tijd om alles
duidelijk te krijgen en kunt u overstappen. Patiëntenvereniging Antroposana
presenteert een nieuwe ziektekostenverzekering. In opvolging van de collectieve
polis bij de Amersfoortse, wordt nu de Antroposanapolis bij Avéro aanbevolen: www.antroposanapolis.nl
Andere aanbieders vindt u o.a. via deze vergelijkingssite: www.zorgwijzer.nl/~antroposofisch’
Op 29 juli 2013 had ik in ‘
Beboeten’ een Duitstalig artikel van Marc Desaules, voorzitter van de
Antroposofische Vereniging in Zwitserland, met argumenten tegen het
basisinkomen. Op de website van Driegonaal verscheen hiervan onlangs een
Nederlandse vertaling,
‘De juiste prijs (in plaats van het basisinkomen)’:
‘Al enkele jaren wordt er gediscussieerd over het
basisinkomen: een inkomen voor iedereen, los van werk of (ander) inkomen. In
dit artikel brengt Marc Desaules een nieuw element binnen in deze discussie:
een economie waarin de dingen de juiste prijs dragen komt veel beter tegemoet
aan wat men met het basisinkomen wil bewerken.
Marc Desaules
We leven in een tijdperk van lage prijzen. Hoe minder we
voor iets betalen, hoe beter – dit is niet alleen een wijdverbreide opvatting
maar leeft ook zo in de moderne economische wetenschap. De enorme neerwaartse
druk op prijzen bewerkt dat er weinig geld is om degenen die werken te betalen.
Gevolg is dat het gebrek aan inkomen onvermijdelijk tot schulden leidt, die
overal toenemen en uitgroeien tot een fenomeen dat nog nauwelijks onder
controle gehouden kan worden. Deze neerwaartse spiraal heeft tot het punt
geleid waarop regeringen alleen nog door verdere geldinjecties de dingen door
kunnen laten gaan. Geld heeft niet alleen een waarde op zichzelf gekregen, maar
is iets geworden dat verwant lijkt aan een kunstmatige bron van leven. Geld
ketent individuele mensen ook steeds sterker aan hun egoïsme en drijft hen nog
verder in de strijd om het bestaan.
Er is een grote urgentie om te handelen, maar hoe? Sommigen
zoeken het antwoord in het idee van een onvoorwaardelijk basisinkomen, als een
bescherming tegen een allesvernietigende situatie. Zij beredeneren dat de
garantie van een basisinkomen een sociale verzekering zou vormen, omdat de
onvoorwaardelijkheid van het basisinkomen het individu vrij zou stellen van de
noodzaak om te werken.[1] Op het eerste gezicht lijken deze perspectieven
aansprekend, maar zijn ze dat ook werkelijk?
Wanneer we ze preciezer gaan bekijken zien we een andere
werkelijkheid opdoemen: een onvoorwaardelijk basisinkomen raakt niet de kern
van het probleem. De economie blijft onberoerd en gaat onveranderd verder,
gebaseerd op het idee van de strijd om het bestaan waarin iedereen tegen elkaar
blijft strijden. Verder verslechtert het de situatie door ieders houding ten
opzichte van werk te vergiftigen, waarmee tegelijkertijd aan de menselijke
waardigheid een belangrijke mogelijkheid zich uit te drukken wordt ontnomen. En
ten slotte leidt een regelmatig inkomen dat iedereen in de schoot geworpen
wordt tot een totale afhankelijkheid van dat inkomen, vergelijkbaar met de
afhankelijkheid van een kudde tot zijn herder.
We hebben geen
inkomensprobleem
De vraag is, wat het alternatief is voor een
onvoorwaardelijk basisinkomen? Beter gezegd, waar kunnen we beginnen met het
opbouwen van een economisch leven dat ieder individu een waardig inkomen
verzekert? Het is noodzakelijk dat we tot de kern van de zaak komen. Dan zullen
we allereerst zien dat het fundamentele probleem niet dat van het inkomen is,
maar een probleem van het uitgeven, versterkt door een evenzeer fundamenteel
probleem wat betreft het geld. Ten tweede zullen we zien dat we een gezonde
verhouding tot werk moeten gaan ontwikkelen. Zowel het probleem van het
uitgeven als onze houding ten opzichte van werk zijn sterk gerelateerd aan onze
conventionele economische manier van denken en doen – het is ongemakkelijk dat
toe te moeten geven en moeilijk om uit te spreken.
Maar laten we deze twee aspecten toch nader bekijken. Bij
het uitgeven speelt de prijs natuurlijk een centrale rol. Iedereen let op de
prijs voordat hij iets aanschaft – dat spreekt voor zich. Maar met welk
bewustzijn doen we dat? Met voorbijgaan aan onze conventionele manier van
denken stellen we ons nu een wereld voor (we laten de vraag of dat reëel is
even achterwege) waarin de prijs van elke waar zodanig is dat de individuele
mens die de waar geproduceerd heeft “als tegenprestatie voor het resultaat van
zijn inspanning een bedrag ontvangt dat voldoende is om hem in staat te stellen
het geheel van zijn behoeften, inclusief die van degenen die van hem
afhankelijk zijn, te bevredigen totdat hij een volgend zelfde product gemaakt
heeft”.[2] Deze “juiste prijs” wordt niet vastgesteld door de koper, de
consument, maar uitsluitend door de verkoper, de producent. En de beslissende
factor in het bepalen van de prijs wordt niet gevormd door de kosten die met de
productie zijn verbonden maar door de toekomstige behoeften van de producent.
De gevolgen van het begrijpen van de juiste prijs op deze
manier zijn immens: door zijn eigen behoeften te vervullen garandeert de
consument, met elke transactie opnieuw, de vervulling van de behoeften van
allen die bij de productie betrokken waren – al hun behoeften, niet slechts hun primaire behoeften. Dit zou niet
alleen plaatselijk het geval zijn, maar geldt ook wereldwijd, voor alle mensen,
wáár zij ook werkzaam zijn. Door elke transactie opnieuw, zou het hanteren van
de juiste prijs een genezend effect hebben dat het hele economische organisme
zou dynamiseren. Tegelijkertijd zou het wereldwijd rechtvaardigheid
voortbrengen. Dit begrip van de juiste prijs is gebaseerd op economische en te
berekenen inzichten; niet op een externe moraal, een ethische houding of afgedwongen
‘liefdadigheid’. Individuen zullen misschien in moreel opzicht groeien, als
gevolg van het hanteren van de juiste prijs, maar dat kan nooit de voorwaarde
zijn om de juiste prijs te introduceren.
Een beslissend aspect van het hanteren van de juiste prijs
is zijn oriëntatie op de toekomst, want het is de juiste prijs die een inkomen
garandeert dat voorziet in toekomstige behoeften. Op geen enkele manier is
inkomen een beloning voor een prestatie uit het verleden; inkomen is een
tegemoetkoming voor de voortgaande kosten van levensonderhoud voor de
producent. Er is slechts inkomen en werk. Maar ze zijn niet met elkaar
verbonden. Inkomen kan ook niet afgemeten worden in termen van werk, want de facto worden werk en inkomen van
elkaar gescheiden door de logica van de tijd. Eerst is er het inkomen, het werk
volgt. Het hanteren van de juiste prijs is zodoende zowel het begin als de weg
naar de scheiding van werk en inkomen, hetgeen zowel werkelijk sociaal is als
in overeenstemming met een groter doel. Bovendien, wanneer het inkomen door het
hanteren van de juiste prijs in alle toekomstige behoeften voorziet, legt het
ook de basis voor de creativiteit en ontwikkeling van ieder individu, door
wiens vaardigheden in de behoeften van zijn medemensen wordt voorzien.
Er is echter een probleem: geld is onvermijdelijk verbonden
met elke transactie en hiermee verschijnt een verborgen en nauwelijks te pakken
probleem waarvoor we nu de moed moeten hebben om het onder ogen te zien. In de
afgelopen twee eeuwen is geld steeds duidelijker losgeraakt van de echte
economie en tijdens dit proces verwierf het een waarde in en van zichzelf. Deze
situatie berust op drie alomtegenwoordige praktijken: de aankoop van grond (in
plaats van het recht op alleengebruik), het hanteren van materieel onderpand
bij leningen (in plaats van het hanteren van “persoonlijk krediet”) en de
gerichtheid op het beheersen van inflatie op monetair gebied (in plaats van het
stimuleren van het hanteren van de juiste prijs). Deze drie gewoonten werken in
economische zin vernietigend en hebben invloed op elke transactie die waar dan
ook ter wereld plaatsvindt. Het ontbreekt hier aan de ruimte om dit nader te
onderzoeken, maar laat het voor dit moment volstaan om te stellen dat deze drie
gewoonten hindernissen zijn voor elke stap die gezet wordt om werkelijke
economische processen te verbeteren.
Werk als de behoeder
van de menselijke waardigheid
De onvoorwaardelijkheid van het basisinkomen benadrukt de
rechten van het individu en maakt hem vrij van aanspraken die de gemeenschap op
hem doet – tegelijkertijd zondert het individu zich af van die gemeenschap.
Maar het plaatst ook werk in een verkeerd licht. Werk heeft niets te maken met
dat soort van vrijheid; het heeft te maken met karma. Werk verschijnt waar de
betrokkenheid van het individu raakt aan de erkenning van de ander; het
betekent een verbinding, een link, een ontmoeting tussen een punt en de
periferie. Werk is waar een mens zijn individuele bestemming ontvouwt door de
behoeften van anderen te erkennen. Het werk dat je verricht komt tegemoet aan
de behoeften van anderen; je eigen behoeften worden op hun beurt vervuld door
het werk van anderen: “... de gedachte dat zo- en zoveel mensen werken opdat
daarmee een minimale basis voor het levensonderhoud gelegd is – is
onverbrekelijk verbonden met een andere gedachte, namelijk dat men de
gemeenschap weer terug moet geven, niet in geld maar in werk, wat een ander aan
werk voor jou verricht heeft. Pas wanneer mensen zich verplicht zullen voelen
de hoeveelheid werk die voor hen verricht is ook weer in de vorm van werk terug
te geven, pas dan leeft er werkelijke interesse voor de medemens. Dat de ene
mens de ander geld geeft, betekent slechts dat men de ander aan de leiband
heeft, dat men hem als een slaaf kan leiden en dwingen voor zich te werken.”[3]
Alleen door werk leren we om terug te geven wat we hebben ontvangen door het
werken van anderen. Op dit punt wordt in de diepste en meest menselijke zin
ervaarbaar hoe wij verwant zijn met onze medemens. Door werk betreden we de
sfeer van het recht – iets dat nooit met geld gekocht kan worden. Rechten komen
voort uit het feit dat je in een gemeenschap thuishoort, zoals ook
verplichtingen. Werk is ook een dergelijke verplichting: “(...) natuurlijk is
ieder mens door zijn sociale situatie gedwongen tot werk en we hebben slechts
de keuze tussen werken en van honger omkomen.”[4] Dit is krachtig maar
consequent uitgedrukt. Een van de belangrijkste geheimen van het menselijk
bestaan is verbonden met werk: het inzetten van de wil. De moderne beschaving
doet er veel aan om de wil te verlammen, te verzwakken of zelfs de verbinding
tussen het “Ik” van de mens en zijn aardse wil te verbreken. Dit gaat om niets
minder dan de menselijke waardigheid en vanuit dit gezichtspunt kan werk worden
gezien als de behoeder van de menselijke waardigheid. Vanuit ditzelfde
gezichtspunt is het onvoorwaardelijke van het idee van het basisinkomen zowel
ernstig als gevaarlijk; het streven naar een voldoende inkomen bedreigt de
menselijke waardigheid.
Het onvoorwaardelijke basisinkomen en het hanteren van de
juiste prijs staan recht tegenover elkaar als het gaat om het streven naar een
redelijk inkomen. Met het basisinkomen worden de basisbehoeften gedekt door een
periodieke geldinjectie; het hanteren van de juiste prijs betekent dat
producenten een prijs ontvangen die al hun behoeften dekt. Met het oog op het
egoïsme richt het basisinkomen zich op het eigen inkomen, preciezer gezegd op
het geld dat nodig is om de eigen basisbehoeften te dekken, ongeacht de vraag
waar dit geld vandaan komt. Het hanteren van de juiste prijs richt zich op de
medemens, op het uitgeven van geld – om precies te zijn op de behoeften van
allen die onzichtbaar achter elk product staan. En zo bevordert het ook het
gezonde functioneren van het sociale organisme en dat is weer de primaire
noodzakelijke voorwaarde voor inkomen.
In verbinding met het onderwerp van dit artikel moeten we
het egoïsme nog wat nader bekijken. Zoals bekend kan de spirituele wereld niet
op een veilige manier worden betreden zonder een passende voorbereiding. Dat
houdt in onze tijd in dat de mens zijn egoïsme moet opleiden. Iedere stap
voorbij de drempel van de spirituele wereld die is gemotiveerd door
persoonlijke belangen, door een egoïsme dat niet is verruimd zodat het de hele
wereld en alle mensen omvat, voorkomt een werkelijke ontmoeting met de
werkelijkheid van de spirituele wereld: een dergelijke stap leidt alleen tot
illusoire beelden en weerspiegelingen van persoonlijke wensen, die natuurlijk
wel mooi en waar lijken te zijn.
Met het moderne economische leven betreden we een andere
wereld. In veel opzichten lijkt deze wereld een weerspiegeling van de
spirituele wereld te zijn. In geen van deze twee werelden is plaats voor
egoïsme: “[Egoïsme] in het economische leven zou met wortel en tak moeten
worden uitgeroeid”[5] want het vervalst de prijzen en geeft hen een illusoir
karakter. Maar eigenbelang leidt ook tot “ellende, armoede en ontberingen” voor
de mensheid.[6]
De enige begaanbare weg die ik zie om onze toekomst ter hand
te nemen is door het hanteren van de juiste prijs. De eerste stap op die weg is
om dit fundamentele concept uit Rudolf Steiners economische theorie – de juiste
prijs met alle consequenties van dien – voor ieder toegankelijk en begrijpelijk
te maken. De tweede stap is om associatieve netwerken te vormen – niet te groot
en niet te klein en alle met elkaar verbonden – om prijzen waar te nemen en te
evalueren en om op die manier stap voor stap bewustzijn voor de juiste prijs te
ontwikkelen. Dit zou resulteren in een fluctuerend, gedifferentieerd
wereldomspannend landschap van juiste prijzen. Zo leren we samen het economisch
leven te beheersen, het economisch leven van de mensheid...
Noten
[1]: [CHB] In dit artikel wordt gesproken over “werk” en
niet over “arbeid” om op het menselijke aspect gericht te blijven en niet in
een economische categorie verstrikt te raken.
[2]: Zie Rudolf Steiners voordracht van 29 juli 1922, GA
340, Wereldeconomie, Rotterdam 1986. Deze formule van Rudolf Steiner is net zo
geldig en volledig als de stelling van Pythagoras.
[3]: Rudolf Steiner, voordracht van 30 november 1919, GA
186, waarin Rudolf Steiner beschrijft hoe werk alleen kan worden geruild voor
werk en hoe geld nooit een vervanging van werk kan zijn.
[4]: Rudolf Steiner, voordracht van 30 mei 1919, GA 337a.
Uittreksel van een antwoord van Rudolf Steiner op de vraag: “Is het denkbaar
dat werk verplicht wordt?”
[5]: 26 juli 1922, GA 340, Wereldeconomie
[6]: “... alle menselijke ellende [is] alleen maar het
gevolg van het egoïsme... ellende, armoede en nood zullen [zich]
noodzakelijkerwijs voordoen als die gemeenschap op een of andere manier op
egoïsme is gebaseerd.” GA 34 (opgenomen in Verbeter de wereld, Assen 2009).
Marc Desaules leeft in Zwitserland en was (mede-)oprichter
van verschillende initiatieven zoals een biologisch-dynamische boerderij, een
restaurant, een hotel en een pensioenfonds, waar hij zich o.m. richtte op de
vormgeving en de financiën. Zie ook: www.aubier.ch.
Hij is auteur van A human response to globalisation –
Discovering associative economics (Associative Economics Institute,
Canterbury/Neuchâtel 2003)
Vertaald door Gesien
Broekhuijsen en John Hogervorst
Dit artikel verscheen
in Driegonaal, jrg 33, nr 1/2’
Tot slot nog het volgende van
Perun Boeken, dat op de
website daar helaas vrijwel onleesbaar is. Het staat op de pagina met
‘Nieuws’:
‘Verhoging verzend- en
portokosten
Vanwege de sterk gestegen verzend- en portokosten ziet Perun
Boeken zich helaas genoodzaakt deze kosten voor een groter deel door te
berekenen dan in het verleden het geval was. Met ingang van 1 november zal voor
bestellingen onder de € 20 een bedrag van € 2 aan verzend- en portokosten in
rekening worden gebracht. Voor bestellingen boven de € 20 komen de verzend- en
portokosten voor rekening van Perun Boeken. Dit geldt voor verzending binnen
Nederland. Voor verzending naar het buitenland zullen de volledige kosten in
rekening worden gebracht, ongeacht de hoogte van de bestelling.
Nieuw! Boek over leven
en werk van Sergej Prokofieff met daarin opgenomen de herdenkingsrede van Peter
Selg en Jaap Sijmons’ verslag van Prokofieffs uitvaart
Ton Jansen / Peter Selg, Op de bres voor de waarheid. Het
levenswerk van Sergej O. Prokofieff
Naar aanleiding van het recente overlijden van Sergej
Prokofieff schreef vertaler en uitgever Ton Jansen een korte schets van zijn
leven, aangevuld met persoonlijke herinneringen aan deze grote persoonlijkheid
en een beschouwing over de betekenis van zijn werk. Verder zijn diverse
bijdragen van derden opgenomen, zoals o.a. de herdenkingsrede van Peter Selg en
het verslag dat Jaap Sijmons van Prokofieffs uitvaart maakte. Met diverse
afbeeldingen van Sergej Prokofieff als kind, jongeman en volwassene. Een beeld
van een onvergetelijk mens!
Boekgegevens:
Auteur: Ton Jansen
Mede-auteur: Peter Selg
Aantal pagina’s: 160
Paperback (genaaid)
Prijs: € 16,50
ISBN 978-90-76921-31-0
Nieuw! Sergej
Prokofieff, Wat is antroposofie?
In dit kleine maar opmerkelijke boekje geeft Sergej
Prokofieff een zeer persoonlijk maar tegelijk volkomen objectief antwoord op de
vraag “Wat is antroposofie?” Daarbij laat hij – in een uiterst korte en
kernachtige beschouwing – zien dat de antroposofie in haar diepste wezen een opstandingswetenschap
is, die direct uit het Mysterie van Golgotha voortvloeit. Zij is een moderne,
wetenschappelijk veantwoorde weg, waarop de mens de werkelijkheid van de
Opstanding kan leren kennen en meebeleven. Dankzij het feit dat hij zelf in de
geest voor het Mysterie van Golgotha heeft gestaan kon Rudolf Steiner deze weg
voor alle mensne van onze tijd ontsluiten.
Boekgegevens:
Auteur: Sergej O. Prokofieff
Vertaler: Sari van Panhuys
Redactie: Ton Jansen
Aantal pagina’s: 48
Paperback (genaaid)
Prijs: € 9,50
ISBN 978-90-76921-30-3
Nelle Amons, De benauwenis van je gekwetste ik
Recensie van het boek “De spirituele betekenis van vergeving”
in het orgaan van de Christengemeenschap. In Beweging, Michael 2014, pag. 31-32
Lezen
Nieuw! In het kader
van de herdenking van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, honderd jaar
geleden, verschijnt bij Perun Boeken:
Ton Jansen, “De Balkan
is geen oorlog waard! Raspoetin, Rusland en de Eerste Wereldoorlog. De
moordaanslag van 12 juli 1914”
Aantal pagina’s: 144
Paperback, geĭllustreerd
Prijs: € 14,90
ISBN 978-90-76921-29-7
Boek
bekijken – Bestellen
– Interview
met auteur in Bergse Bode – Recensie
Hans Andriessen
Nieuw! Sergej O.
Prokofieff, Het mysterie van de Opstanding in het licht van de antroposofie
Op 15 juni a.s. is na een lange en intensieven periode van
voorbereiding Sergej Prokofieffs belangrijke boek over Het mysterie van de Opstanding in het licht van de antroposofie
verschenen. De duitse uitgave hiervan werd in 2008 gepubliceerd. In dit boek
gaat Prokofieff diep op de betekenis van het Mysterie van Golgotha in, op basis
van hetgeen Rudolf Steiner ons hierover heeft meegedeeld. In drie grote
hoofdstukken bespreekt Prokofieff achtereenvolgens het verband tussen het Mysterie
van Golgotha en de geestelijke communie; de betekenis van Pasen, Hemelvaart en
Pinksteren in het licht van de antroposofie; en de betrekking tussen de
Opstanding en het binnenste van de aarde. Vooral dit laatste hoofdstuk is zeer
opmerkelijk, want hierin bespreekt Prokofieff met name Christus’ afdaling naar
het binnenste van de aarde op Stille Zaterdag, een onderwerp waarover tot nu
toe nog maar heel weinig is gezegd, ook niet door de bestaande
gelofsrichtingen. In de twee bijlagen staat Prokofieff ten slotte uitvoerig
stil bij het fenomeen van de stigmatisatie, dit onder andere naar aanleiding
van de belevingen van Anna Katharina Emmerich, Therese Neumann en – in onze
tijd – Judith von Halle. Deze bijlagen hebben in de duitstalige landen heel wat
stof doen opwaaien en onder andere tot soms zeer felle reacties in Das
Goetheanum geleid, alsmede tot diverse boekpublicaties, onder andere van Peter
Tradowski, Judith von Halle, Helmut Kiene en last but not least van Prokofieff
zelf, namelijk zijn boekje “Tijdreizen”, dat begin 2013 verscheen.
Auteur: Sergej O. Prokofieff
Vertaling: Ton Jansen
Aantal pagina’s: 288
Gebonden uitgave
Prijs: € 24,90
ISBN 978-90-76921-28-0’
Op 7 augustus had ik het in ‘
Christen’ ook over Perun en Prokofieff; dit laatste boek
werd daar toen al voorgesteld. Dit is dus een beetje dubbelop...
.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
