Bedoeld is: antroposofie in de media. Maar ook: in de persbak van de wijngaard, met voeten getreden. Want antroposofie verwacht uitgewrongen te worden om tot haar werkelijke vrucht door te dringen. Deze weblog proeft de in de media verschijnende antroposofie op haar, veelal heerlijke, smaak, maar laat problemen en controverses niet onbesproken.

dinsdag 6 november 2012

Opzeggen

Ik bezorg u de informatie in omgekeerde chronologische volgorde, precies zoals ik hem tot me nam. Eerst Jeroen Wester van NRC Handelsblad, die om kwart voor twee berichtte over ‘Top failliete zorginstelling verzweeg gevoelige informatie’:
‘De bestuurlijke top van de vorig jaar failliet verklaarde zorginstelling Zonnehuizen verzweeg gevoelige informatie voor zijn belangrijkste toezichthouders. Daardoor verloren de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de zorgverzekeraars het vertrouwen in de dagelijkse leiding. Ook bestaan sterke vermoedens dat de vertrokken raad van toezicht de slechte financiële situatie heeft willen toedekken en niet heeft gemeld aan zijn opvolger. Dat blijkt uit onderzoek dat het ministerie van Volksgezondheid heeft gedaan naar de teloorgang van Zonnehuizen, het grootste faillissement in de zorg sinds het bankroet van thuiszorginstelling Meavita.

Zonnehuizen maakte geslaagde doorstart

De op antroposofische leest geschoeide stichting Zonnehuizen groeide de laatste jaren razendsnel door een fusie van diverse organisaties die actief zijn in de opvang en begeleiding van verstandelijk gehandicapten en jongeren met gedragsproblemen. Zonnehuizen had in 2009 een omzet van 90 miljoen euro, circa 2.300 werknemers en bood permanente opvang voor circa 900 patiënten.

De instelling wordt geheel uit AWBZ-premies betaald. Na het bankroet maakte Zonnehuizen een geslaagde doorstart. Met hulp van onder anderen ondernemer Loek Winter, die eerder IJsselmeerziekenhuizen kocht en vorige week het LangeLand Ziekenhuis in Zoetermeer, kon Zonnehuizen de geestelijke gezondheidszorg continueren.

Het ministerie onderzocht niet de oorzaken van het faillissement, dat wordt nog gedaan door de curator die de boedel afwikkelt. Doel was vooral te bestuderen wat voor rol alle toezichthouders en andere betrokkenen hebben gespeeld. Uit het rapport blijkt dat de leiding van Zonnehuizen de Inspectie voor de Gezondheidsdienst niet informeerde over de “ernstige financiële situatie”.

Inspectie zegde vertrouwen op

Ook kwam vorig voorjaar aan het licht dat er “fundamentele informatieverschillen” bestonden tussen zorgverzekeraars, die zorg inkopen namens verzekerden, en de inspectie over Zonnehuizen. De inspectie zegde uiteindelijk het vertrouwen op in de dagelijkse leiding. Voorzitter Frans Broekhuizen trad hierop af.

De raad van toezicht stapte vorig jaar lente in zijn geheel op. Deze zou volgens zijn opvolgers te horen hebben gekregen dat het tekort “hooguit enkele tonnen” zou zijn, terwijl op er dat moment al een gat van circa 10 miljoen euro was.’
Nu bleek Mathijs Smit op de website van Medisch Contact / Artsen Net gisteren al ‘Toezichthouders Zonnehuizen misleid’ gepubliceerd te hebben:
‘De raad van toezicht van Zonnehuizen die april vorig jaar aantrad, zegt van de oude toezichthouders verkeerde informatie te hebben gekregen over de zorgwekkende financiële toestand van de ggz-instelling. Dat blijkt uit het vorige week openbaar gemaakte onderzoeksrapport van het ministerie van Volksgezondheid naar de rol van alle betrokken partijen bij het faillissement van Zonnehuizen.

Zonnehuizen was een landelijke organisatie voor ggz en gehandicaptenzorg op antroposofische grondslag, met een klinische capaciteit van ruim 800 plaatsen. Eind vorig jaar ging de instelling gierend failliet als gevolg van een verlies van ruim 18 miljoen euro in 2010. Zorgondernemer Loek Winter en zorginstelling LSG-Rentray namen delen uit de failliete boedel over.

Uit het rapport van het ministerie blijkt dat zorgkantoor Agis al in de eerste helft van 2010 zorgwekkende signalen ontving over de financiële situatie van Zonnehuizen. Vanaf oktober dat jaar hield Agis de instelling extra in de gaten. In februari 2011 constateerde het zorgkantoor dat de conceptcijfers over 2010 onjuist waren. Volgens gecorrigeerde cijfers zou het verlies 16 miljoen euro bedragen.

Vertrouwen opgezegd

Het duurt dan nog 18 april 2011 totdat de Inspectie voor de Gezondheidszorg het vertrouwen in bestuursvoorzitter Frans Broekhuizen opzegt. Hij treedt drie dagen later af. In mei treden alle toezichthouders af, nadat de ondernemingsraad en de cliëntenraad het vertrouwen in hen hebben opgezegd. Er wordt een nieuwe, vijfkoppige raad van toezicht aangesteld, onder leiding van de financieel expert Hans Wiebes.

Uit het rapport blijkt dat de nieuwe toezichthouders beweren dat zij tijdens de overdrachtsperiode van hun voorgangers meekregen dat het tekort over 2010 ‘hooguit enkele tonnen’ zou zijn. De ‘oude’ toezichthouders hebben dat tegenover de onderzoekers van het ministerie ontkend. Volgens hen waren hun opvolgers geïnformeerd over een geschat tekort van 10 miljoen euro.

De ‘oude’ raad van toezicht stond onder voorzitterschap van managementconsultant John Luijten en bestond verder uit oud-vakbondsman Jan van Hoof, geschiedenisdocent Cees Leijenhorst, oud-directeur van zorginstelling Philadelphia Herman Bloedjes, interim-bestuurder Jules de Vet en organisatieadviseurs Gemma Kelderman en Jutta Hodapp.’

Mathijs Smit

Lees ook:
Beloningsexplosie toezicht Zonnehuizen (Medisch Contact, 7 december 2011)
Zonnehuizen failliet (Medisch Contact, 28 december 2011)
Winter en LSG-Rentray nemen Zonnehuizen over (Medisch Contact, 10 januari 2012)
Zonnehuizen onder verscherpt toezicht (Medisch Contact, 10 januari 2012)
Onderzoek curator Zonnehuizen bijna klaar (Medisch Contact, 21 mei 2012)’
Maar ook hij was niet de eerste. Dat was de redactie van Skipr, die op 2 november kwam met ‘Afstemming rond kwakkelende aanbieders kan beter’:
‘De samenwerking tussen zorgkantoren, NZa en IGZ rond zorginstellingen in financiële problemen kan beter. Met name de informatie-uitwisseling verdient aandacht. Dit constateert het ministerie van VWS in een onderzoeksrapport naar het faillissement van De Zonnehuizen.

Uit het rapport komt ondermeer naar voren dat zorgkantoor Agis al een jaar voordat de NZa op de hoogte werd gesteld over signalen beschikte over ernstige problemen bij De Zonnehuizen. In februari 2010 constateert zorgkantoor Agis dat verhoogde aandacht noodzakelijk is. Na analyse van de jaarstukken krijgt De Zonnehuizen medio 2010 een code rood van het zorgkantoor. In februari 2011 wordt duidelijk dat De Zonnehuizen afstevent op een verlies van 16 miljoen euro. De eerste keer dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in het rapport blijk geeft van betrokkenheid is in maart 2011, als de NZa over de kwestie een brief aan het ministerie van VWS schrijft.

Aanmaning

Uit het rapport blijkt ook dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en de zorgkantoren niet dezelfde informatie van De Zonnehuizen ontvingen over de financiële situatie. Daarbij verzuimt De Zonnehuizen in eerste instantie – ondanks aanmaningen – om het zorgkantoor een wekelijkse update van de financiële situatie te geven.

Informatie

Voor het ministerie van VWS is de gang van zaken aanleiding om aan te dringen op een betere samenwerking tussen zorgkantoren, NZa en IGZ. “Het gaat hierbij bijvoorbeeld over de manier waarop informatie uitgewisseld wordt en op welk moment in het proces partijen met elkaar in contact treden”, aldus het ministerie. Aanscherping van het al bestaande samenwerkingsprotocol moet er toe leiden dat de drie partijen “sneller en beter hun rol in het continuïteitsbeleid spelen”.

Continuïteit

Het ministerie benadrukt in het rapport dat de continuïteit van de zorg binnen De Zonnehuizen alsmede de overall kwaliteit niet in het geding zijn geweest. Het ministerie doet in het onderzoek geen uitspraken over de oorzaken van het faillissement, maar vat wel enkele bevindingen van de curator samen. Volgens het ministerie stelt de curator ondermeer dat “de vele fusies in 2008 en 2009 niet zorgden voor efficiency, omdat er geen adequaat integratieplan was. Ook was er beperkte managementinformatie beschikbaar, waardoor de raad van bestuur weinig zicht had op de financiën.” Over het eventueel aansprakelijk stellen van bestuurders doet de curator vooralsnog geen uitspraken.

Meer over dit onderwerp
Inspectie verlengt toezicht Zonnehuizen deels
Delen Zonnehuizen in handen van De Praktijk
Kinderen Zonnehuizen krijgen kleedgeld terug
Vakbond wil gesprek leden en bestuur Zonnehuizen
Curator weerspreekt beslaglegging kleedgeld
Zonnehuizen-cliënten achter in de rij schuldeisers
Zonnehuis Groep baalt van naamsverwarring
Zonnehuizen onder verscherpt toezicht
Een derde personeel Zonnehuizen ontslagen
Winter en LSG Rentray nemen Zonnehuizen over’
Ik heb nog ander nieuws vandaag. Eerst dit persbericht, dat gisteren verscheen op de website van de Vereniging van vrijescholen onder ‘Nieuws’, maar dat men blijkbaar ook weer van elders had. Hoe dan ook, dit is de inhoud van het ‘Persbericht: Vrijescholen groeien’:
‘Op 1 november 2012 bracht Stichting Pallas (Vrije Scholen in Midden en Zuid Nederland) onderstaand persbericht naar buiten.

Persbericht 1 november 2012

Vrijescholen groeien

De vrijescholen aangesloten bij Stichting Pallas hebben dit jaar 5% meer leerlingen dan vorig jaar. De meeste van haar scholen zijn gevestigd in krimpregio’s. Daarom is de groei opmerkelijk. De belangrijkste succesfactoren zijn de eigenheid van het onderwijs en de recente resultaatsverbetering.

Stichting Pallas bestaat uit 14 vrijescholen voor primair onderwijs. De scholen zijn gevestigd in Midden en Zuid Nederland, van Maastricht tot Wageningen en van Helmond tot Roosendaal. Op 1 oktober 2011 telde de stichting Pallas 2076 leerlingen, op 1 oktober 2012 staan er 2184 leerlingen ingeschreven. De groei van de scholen komt niet geheel onverwacht. Allert de Geus, bovenschools directeur: “De verbeteringsslag die wij de afgelopen jaren maakten, heeft effect. Onze scholen voldoen aan de actuele kwaliteits- en resultaatseisen van de overheid. Maar het gaat ons niet alleen om een mooi cijfer van de inspectie. Meer nog hebben wij sterk ingezet op onze identiteit en visie. Wij leren kinderen bewust in het leven te staan en zelf betekenis en richting aan hun leven te geven. Wij merken dat dit een groeiende groep mensen aanspreekt. Steeds meer ouders beseffen dat de ontwikkeling van hun kinderen lijdt onder prestatiedwang, te eenzijdige onderwijsvernieuwing en uniformering van het onderwijs. De wereld is in beweging. De zekerheid van ‘hoge cijfers betekent later een goede baan’ is verdwenen. Duurzaamheid is belangrijker dan groei. Al deze ontwikkelingen roepen vragen op over opvoeden en goed onderwijs. Ouders en kinderen ervaren dat wij deze vragen niet uit de weg gaan maar eigentijdse antwoorden vinden die wij vertalen in relevant onderwijs.”’
Verder staat er dat er via de site van Pallas links zijn naar de scholen: www.stichtingpallas.nl. ‘De site van Pallas bevat behoudens deze verwijzing geen nadere informatie.’ Nee, dat weten we. Maar bij dit persbericht zijn wel ‘Bijlages: Persbericht & bijlage’, en die zijn ook interessant:
‘Stichting Pallas
Een introductie

Missie
De missie van Stichting Pallas is statutair vastgelegd in de doelstelling:

“De stichting heeft ten doel de instandhouding en de ontwikkeling van een of meer instellingen voor Vrije Schoolonderwijs, waar onderwijs wordt gegeven op basis van de pedagogische inzichten die voortkomen uit de antroposofie. Dit komt tot uitdrukking uit het navolgende citaat van Rudolf Steiner: “De vraag is niet, wat de mens moet kunnen weten om zich in de bestaande sociale orde te kunnen voegen, maar wel wat er in aanleg in de mens aanwezig is en in hem ontwikkeld kan worden. Pas dan kan de opgroeiende generatie de maatschappij steeds opnieuw met nieuwe krachten verrijken” (uit: Zur Dreigliederung des Sozialen Organismus; Gesammelte Aufsatze 1919-1921, Stuttgart 1962).

De scholen

Stichting Pallas verenigt 14 vrijescholen voor basisonderwijs in Zuid en Midden Nederland. De binnen Stichting Pallas werkende scholen zijn:
– Bernard Lievegoedschool te Maastricht
– Vrije School Heerlen
– Talander te Sittard (nevenvestiging van Vrije School Heerlen)
– Christophorus te Roermond
– Rudolf Steiner Educare te Venlo
– Vrije School Peelland te Helmond
– Meander Vrije School te Nijmegen
– De Zevenster te Uden
– De Driestroom te ’s Hertogenbosch
– De Zwaneridder te Wageningen
– De Vuurvogel te Ede
– Johannesschool te Tiel
– De Strijene te Oosterhout
– Rudolf Steinerschool te Roosendaal

De Pallas-scholen maken deel uit van de groep van ruim negentig vrijescholen in Nederland. De Nederlandse vrijescholen maken deel uit van een wereldwijde beweging van vrijescholen die zich laat inspireren door de menskundige inzichten van Rudolf Steiner. Alle scholen van Pallas voldoen aan de wettelijke criteria en hebben het basisarrangement. De scholen committeren zich aan de kerndoelen basisonderwijs. Deze zijn voor de vrijescholen beschreven in de publicatie “Ik zie rond in de wereld” (2006).

Onderwijskundig beleid

De scholen van Pallas hebben, onder de gemeenschappelijke noemer van het vrijeschoolonderwijs, een unieke en eigen identiteit. Binnen de centrale kaderstelling van de overheid willen de scholen eigen pedagogische uitgangspunten erkend en verwezenlijkt zien. Op hoofdlijnen is er binnen de scholen een aantal kenmerken te onderscheiden die een gemeenschappelijk kader vormen waarbinnen elke school zijn eigen keuzes maakt en het onderwijs een eigen inkleuring geeft. Het kader is opgebouwd uit drie elementen:

1. De pedagogiek
2. De vormgeving & inrichting van het onderwijs
3. De vertrouwensbasis

1. De pedagogiek

ontwikkelingsfasen
De leerstof dient in eerste instantie de doorgaande ontwikkeling van het kind, in handen, hart en hoofd. In de leerplannen wordt uitgegaan van drie ontwikkelingsfasen. Hierin groeien kinderen in drie perioden van zeven jaar naar de volwassenheid.

de drie ontwikkelingsfasen
De eerste zeven levensjaren van het kind kenmerken zich door het opdoen van ervaringen. Kleuters brengen de dag voornamelijk spelend en lerend door. De nabootsingkrachten worden gewekt en ingezet. De wil wordt aangesproken. Zo leggen kleuters, in een beschermde en veilige omgeving, een gezonde basis voor hun verdere ontwikkeling. Tussen het zevende en veertiende levensjaar wordt het gevoelsleven van het kind sterk aangesproken en ontwaakt daardoor in het kind. Ook de denkkracht komt tot ontwikkeling. Het kind beleeft dat de wereld mooi is. Het beeldend onderwijs biedt de leerlingen de mogelijkheid hun gevoel met de wereld te verbinden. In de periode na het veertiende jaar wordt vooral het denken verder aangesproken en ligt er een accent op begrip en inzicht.

geïntegreerd onderwijs
De scholen van Pallas bieden geïntegreerd onderwijs. Dat wil zeggen dat de innerlijke ontwikkeling van het kind zoveel mogelijk parallel loopt met de uiterlijke wereld waarin het kind leeft. Lesstof en verhalen die de leerling worden aangeboden, worden aan zijn ontwikkeling afgelezen. De leraren begeleiden leerlingen naar zelfstandigheid, tot mensen die volwaardig en creatief kunnen deelnemen aan de maatschappij. Uitgangspunt voor de Pallas-scholen is dat kinderen een eigen plek hebben in het gezin en op de school. De school draagt mede bij aan de verbreding van hun interesse in de maatschappij en de wereld. De scholen kiezen voor stevig klassikaal onderwijs. Door alle niveaus zoveel mogelijk in de klas samen te laten opgroeien, ontstaat er een groot sociaal bewustzijn van de verschillende kwaliteiten die er in de mensen aanwezig zijn. De klas is als het ware een afspiegeling van de wereld om ons heen.

rol van de leraar
Bij Pallas doen leraren er toe. Zij hebben een voorbeeldfunctie en volgen het kind in zijn ontwikkelingsfasen. In de eerste fase van hun ontwikkeling krijgen kinderen een omgeving aangeboden waar nagebootst kan worden in gewoontevorming, gedrag en bezigheden. De leraar is hierin vaak bewust en onbewust het middelpunt. Leraren in de tweede fase van de kindontwikkeling dragen de voorbeeldfunctie vooral uit in hun verhouding tot de wereld. Zij vertegenwoordigen voor de kinderen de maatschappij in vele facetten en leggen in hun onderwijs kunstzinnige accenten.

2. De vormgeving & inrichting van het onderwijs

kunstzinnig onderwijs
Pallas scholen bieden onderwijs waarin op kunstzinnige, beeldende wijze de vermogens, talenten en interesses van het kind worden gewekt. De aangeboden leerstof wordt waar mogelijk ook op een kunstzinnige wijze verwerkt. Om dit te realiseren leren de kinderen hoe zij de verschillende materialen en expressiemogelijkheden kunnen gebruiken. Daarom krijgen vakken als euritmie, muziek, tekenen, schilderen en toneel voor zover mogelijk een plaats in het curriculum van de scholen.

periodeonderwijs
De scholen werken met periodeonderwijs. Kenmerkend voor het periodeonderwijs is de aandacht voor een bepaald vak gedurende een aantal weken. Dit betreft zowel taal en rekenen als de zaakvakken. Het periodeonderwijs geeft de leerlingen vanaf groep 3 de gelegenheid zich gedurende een bepaald aantal weken in de eerste twee uren van de dag te verbinden met lesstof van een bepaalde onderwijsperiode. De lesstof wordt inhoudelijk verdiept en in een didactische veelzijdigheid aangeboden. Vaardigheden worden op andere momenten specifiek geoefend.

religieus onderwijs en wereldoriëntatie
De scholen sluiten aan op de religieuze dimensie in de ontwikkeling van het kind. Dagindeling en weekritme in het onderwijs van Pallas-scholen kennen een religieuze basis. In het programma wordt de natuur gevolgd in zijn jaarverloop, in spel en lied. De jaarfeesten worden gevierd. Daarmee wordt een respectvolle verbinding van kinderen met de natuur en het jaarverloop erkend, gevoed en ontwikkeld.

Worden de kinderen ouder, dan wordt het inzicht verdiept in de natuur, de medemens en zijn cultuur. Het onderwijs in aardrijkskunde en geschiedenis brengt de leerling in verbinding met de medemens, door de ruimte en door de tijd. Sterrenkunde, wiskunde, natuurkunde en scheikunde brengen beeld, verwondering, eerbied en ontzag voor mens, natuur en universum.

3. De vertrouwensbasis

Leerlingen krijgen door bovenstaande uitgangspunten, vakken en handelwijzen de kans zich te verbinden met hun omgeving en hun tijd, zowel dichtbij als verder weg. Dichtbij in de zin van klasgenoten, ouders, leraren, gezin en school. Verder weg in maatschappij, wereld en wereldgeschiedenis. Zo ontstaat een vertrouwensbasis die leerlingen zicht geeft op het feit dat een mens een plaats heeft in een zich ontwikkelend universum en dat zij deel uitmaken van een groter geheel.’
Dan heb ik nog een ander vrijeschoolbericht, van Ruud Thelosen, ‘Coöperaties in het Onderwijs’, van zijn weblog Vrije Scholen, over een thema dat op vrijdag 2 november in ‘Prijsvraag’ aan bod kwam. Hij schrijft hier vandaag over in ‘Lerarencoöperatie: een nieuw fenomeen’:
‘Het Eerste Coöperatief Werkverband Primair Onderwijs (2009) en het Eerste Coöperatief Werkgeversverband van scholen in Voortgezet Onderwijs (vanaf 2003) zijn vrij jonge rechtspersonen met als bijzondere samenwerkingsvorm de coöperatie.

Bij de tweede organisatie zijn inmiddels zo’n 40 scholen uit het voortgezet onderwijs aangesloten, samen met zo’n 49.000 leerlingen. Het betreft veelal kleinere zelfstandige scholen van de categorie bijzondere scholen zoals Montessori-, Vrije Scholen en categorale Gymnasia of Lycea.

Zo maken de Stichting Vrije Scholen Zuidwest-Nederland, Stichting De Vrije Scholen Noord- en Oost Nederland, Stichting scholengemeenschap voor voortgezet vrije school onderwijs Midden- en Zuid-Oost Nederland en Stichting Vrije School Voortgezet Onderwijs Noord Holland allemaal deel uit van de Coöperatie VO. Deze Scholen horen ook bij de koepelorganisatie van Vereniging van Bijzondere Scholen (VBS).

De vergelijkbare organisatie in het primair onderwijs bestaat uit zo’n 25 kleine schoolbesturen met samen 13.000 leerlingen. Het grote voordeel van een coöperatie is dat het een democratische rechtspersoon is en dat garandeert inspraak en medezeggenschap, bijvoorbeeld in de VO-Raad.

De leden(scholen) zijn via de algemene ledenraad het hoogste bevoegd gezag (zeg maar de baas) en kiezen en benoemen het coöperatiebestuur. Het gaat om maximale samenwerking en belangenbehartiging, maar met behoud van zelfstandigheid. Het bestuur zorgt voor binding en beleid namens de aangesloten leden. Het bestuur vertegenwoordigt ook de scholen en treedt als gezicht naar buiten.

Dit voorbeeld is inmiddels ook overgenomen op schoolniveau. Zo is er een Vrije School in Utrecht uit het primair onderwijs dat zich in 2006 van een Stichting heeft omgevormd naar een Coöperatie. Dit alles met de bedoeling om een belangrijk principe in praktijk te brengen, namelijk het concept van Lerarenzelfbestuur en de Mandatenorganisatie. Uitgangspunt daarbij is dat Leraren autonoom moeten kunnen zijn en samen het algemeen bestuur en beleid moeten vormgeven. Niet de overheid of de ouders moeten het wettelijk, bevoegd gezag zijn maar leraren zelf. Het gaat in dit geval om een coöperatie van natuurlijke personen, die samen een bestuur kiezen.

Zelfsturing en zelforganisatie zijn onderwerpen die steeds belangrijker lijken te worden in het maatschappelijke veld (civil society). Stichting Zelforganisatie is daar een sprekend voorbeeld van.

Dit soort organisaties ontstaat zonder een vorm van centrale regie, maar “bottom-up”. Zelforganiserende systemen kenmerken zich door adaptiviteit en flexibiliteit. Zelforganisatie is een proces dat in de natuur maar ook in de samenleving voorkomt, waarbij in een chaotisch systeem spontane structuren ontstaan die steeds complexere vormen kunnen aannemen. In de media kunnen we er begin november meer over horen omdat 7 november 2012 is uitgeroepen tot Nationale Dag van de Zelforganisatie.

Zie: http://www.cooperatiepo.nl/home/
http://www.cooperatievo.nl/home/
www.vrijeschoolutrecht.nl/2012/07/31/lerarencooperatie/
www.z11org.nl/’
Tot slot van vandaag (in ieder geval op dit moment) een bijdrage van Michael Eggert op zijn Egoisten-weblog, over een ontwikkeling (een nieuw maandblad eigenlijk) waaraan ik aandacht besteedde op 17 april 2011 in ‘Vlucht’. Zijn tekst kreeg vandaag de uitgebreide titel ‘Mindstyle-Magazine und eine angeblich neue “kreative Klasse” mit Ambitionen auf den “Neuen Spirit”’ mee:
‘Vor annähernd zwei Jahren klangen die Herausgeber noch optimistisch. Jens Heisterkamp schrieb für Anthromedia – einem Portal, das sich inzwischen, so weit ich weiß, seiner Gründer und Initiatoren in einer Art feindlichen Übernahme entledigt hat und im Medien- Newsticker aktuell den Juni 2011 bearbeitet –, welche Zielgruppe die Zeitschrift Wir anvisierte:

“Es tut sich was! Social Entrepreneurship, regenerative Energien, Online-Petitionen, Grundeinkommen, Neue Arbeit, fairer Konsum, persönliche Entfaltung, geistige Entwicklung, bürgerschaftliches Engagement, gesundheitsorientierte Lebenspflege – immer mehr Menschen wollen etwas bewegen und die Welt lebenswert gestalten.

Der amerikanische Soziologe Paul Ray bezeichnet diese Aktivisten als “Kulturkreative”, der Ökonom Richard Florida spricht vom Entstehen einer neuen “kreativen Klasse”. Aktuellen Studien zufolge gehören bereits rund 25 Prozent der Bevölkerung in Europa und den Vereinigten Staaten dieser Bewegung an, je nach konkreter Thematik folgen sogar 60 bis 80 Prozent der Bevölkerung bereits in einzelnen Lebensbereichen dem neuen Spirit – der “Tipping Point”, der Punkt der kritischen Masse, die Wandel möglich macht, ist also erreicht.”

Ja, die “Aktuellen Studien”, mit denen ist es so eine Sache, nicht nur in der Politik. Zumal dieses Gerede von einer “kritischen Masse, die Wandel möglich macht” so originalgetreu dem Geschwafel amerikanischer New-Age-Gurus ähnelt. Ob Gurus bessere Statistik-Kenntnisse aufweisen als Politiker und Wirtwchaftsfachleute? Wenn man an so etwas glaubt, mag man eine Marktlücke wittern, vielleicht auch ein kreatives Feld, das über die engen Grenzen des in Anthroposophistan Möglichen – in diesem Fall die Zeitschrift Info3 – hinaus geht. Aber Info3 ist eng an die Waldorfschulen, viele Arztpraxen usw. angebunden.

Glaubt man der Guru-Ideologie vom Neuen Spirit mit seinem “Tipping Point” eher nicht, recherchiert man mal bei der Konkurrenz, z.B. dem Esoterik-Lifestyle-Magazin Happinez. Dort werden dann gleich Esoterik-Waren zu überteuerten Preisen mit angeboten, das Heft ist deutlich schriller und zeitgeistiger aufgemacht als das unglaublich biedere Wir, vor allem aber sieht man über die Facebook-Links, dass genau die Esoteriker, Wandelgeister, Anthroposophen und vor allem “Integralen” genau diese Zeitschrift liken, womöglich auch lesen. Wir müsste also das Kunststück fertig bringen, Konkurrenz im eigenen Feld zu übertrumpfen.

Nun hat Wir auch noch die Bürde zu tragen, dass innerhalb der Anthroposophenschaft immer noch erhebliche Bedenken gegen die Verbrüderung von Info3 und dem auf Cohen zurück gehenden EnlightenNext bestehen – auch wenn es inzwischen friedliche gemeinsame Tagungen gibt. Tatsächlich wurde Wir auch bei EnlightenNext gebührend gefeiert.

Nun sieht es – zumindest auf der Website – nicht ganz so gut für das fleissige Wir aus. Manche Seiten werden gar nicht gepflegt, die Redaktion ist erheblich personell reduziert, die letzte annoncierte Ausgabe ist die vom Sommer.

Wie das sehr seriöse Medien-Analyse-Portal Meedia berichtet, hatte Happinez rund 120000 Leser und wird vom Bauer-Verlag im Hintergrund finanziert: “Das Mindstyle-Magazin gehört zu den wenigen echten Print-Erfolgsgeschichten des Jahres. Vor zwei Jahren brachten die Hamburger die holländische Lizenz erst nach Deutschland. Seitdem klettert die Auflage. Ohne Werbung und nur durch Mundpropaganda-Effekte.”

“Mindstyle-Magazin”. Das Wort muss man sich auf der Zunge zergehen lassen.’

maandag 5 november 2012

Wereldbevolking


Biojournaal meldt vandaag:
‘Bavo van den Idsert (directeur Bionext) heeft het volgende opiniestuk geplaatst op de website van Bionext’.
Helaas is dat tot op heden nog niet het geval, het meest actuele bericht is van 1 november. [Update 21.05 uur: ik heb blijkbaar niet op zitten letten de laatste tijd, want precies een week geleden, op maandag 29 oktober, verscheen al ‘Gezond, eerlijk en duurzaam met agro-ecologische landbouw en voeding’.] Maar dat maakt niet uit; dankzij Biojournaal komen we zijn opinie zo ook te weten, en die liegt er niet om:
‘Hoera, steeds meer mensen ontdekken duurzaamheid. Zelfs mensen die tot nu toe het woord niet eens konden spellen, zoals de heer Livestro in de Volkskrant van 19 oktober. Alleen, de definitie wordt zo verhaspeld en hineininterpretiert dat duurzaamheid opeens erg goed past bij de eigen vastgeroeste ideeën en belangen. Zo krijgt oud en achterhaald beleid opeens kans op een tweede leven. Vanaf begin september woedt een hevige discussie over de definiëring van duurzaamheid en gezondheid ten aanzien van landbouw en voeding. Het tandem Dijkhuizen-Fresco staat op de barricade voor de intensieve landbouw onder het mom van het voeden van de wereldbevolking. En de plofkip zou nog duurzaam zijn ook. Oud-politici als Ormel (CDA) en Livestro (VVD) ondersteunen deze zienswijze en vragen om een radicale keuze van de nieuwe regering ten gunste van de intensieve landbouw. Volgens Ormel is de plofkip nog gezonder ook, omdat ze nooit buitenkomt.

Je vraagt je af waarom verstandige mensen onzinnige dingen zeggen. Plofkip gezond? Even de antibiotica en de ESBL-bacteriën vergeten? De wereldbevolking voeden? Als de intensieve landbouw en levensmiddelenindustrie de afgelopen 50 jaar niet in staat is geweest de honger de wereld uit te helpen, dan gaat dat de komende 50 jaar ook niet lukken. Om de doodeenvoudige reden dat dit helemaal het doel is niet van de levensmiddelenindustrie en hun aandeelhouders: die willen boven alles geld verdienen. In het Westen bereikt 50% van wat geteeld wordt de mond niet; wel de afvalbak. Er is dus voedsel genoeg. Zelfs zoveel dat we ons er klem aan eten.

Half september verscheen een alarmerend Amerikaans rapport. Hierin wordt becijferd dat in 2030 50% van de Amerikaanse bevolking obesitas heeft. De obesitasgerelateerde gezondheidskosten zullen toenemen van 19 miljard naar 63 miljard per jaar. De economische schade van obesitas gaat oplopen naar 500 miljard dollar. Burgemeester Bloomberg van New York haalt zich de woede van de levensmiddelenindustrie op de hals in zijn strijd tegen de oversized literbekers frisdranken in bioscopen. Dat laat zien dat omzet belangrijker is dan gezondheid. Sommige bedrijven zullen hun verantwoordelijkheid wel willen nemen, maar de markt is een tredmolen waar ze niet makkelijk uit kunnen. Toch zijn het fundamenteel ombuigen van het voedingsgedrag, de manier waarop we de voedselmarkt werkt, en objectieve voorlichting en educatie van de consument en de gezondheidszorg, essentieel om op een ander spoor te komen. Proberen óns voedingspatroon als norm te propageren voor toekomstige generaties en ontwikkelingslanden en daarop de oplossingen te baseren, is niet alleen een vorm van wetenschap-onwaardig denken maar ronduit onverantwoordelijk.

Misschien past de Nederlandse wetenschappers iets meer bescheidenheid en veel meer toekomstvisie. Het is bepaald niet hosanna voor de westerse eetstijl, zoals de immer stijgende gezondheidskosten aantonen. Veel beter zou het zijn om onze kennis over de ontsporing van ons eetgedrag om te zetten in vernieuwend landbouw- en voedingsbeleid. Dáár hebben we de wetenschap voor nodig. Gebaseerd op natuurlijk evenwicht in de landbouw en gezonde voeding op het bord.

Het zijn onze vanzelfsprekendheden die moeten veranderen om gezond, duurzaam en eerlijk te eten. Om te beginnen met normale prijzen voor de boer, wat ook in Nederland bepaald geen vanzelfsprekendheid is. Vanuit een landbouwsysteem dat balans houdt tussen productie en ecologie. Duurzaam gaat niet alleen over energieverbruik, zoals Fresco & Co ons voorhouden, maar ook over bijvoorbeeld biodiversiteit, schoon water, bodemvruchtbaarheid, diervriendelijkheid, uitputting van grondstoffen, grondgebruik in ontwikkelingslanden voor ons veevoer, fair trade en natuurlijke kringlopen. Ook dat bepaalt onze kwaliteit van leven. Als we kunnen voorkomen dat ook de opkomende economieën massaal overschakelen op onze ziekmakende snackcultuur en wij ook zelf de oorzaken ervan inzien en daarnaar handelen, dan kan de echt duurzame agro-ecologische landbouw, zoals biologische landbouw, met gemak de wereldbevolking voeden.

Bavo van den Idsert
Directeur Bionext’
Mooie vondst: Fresco & CO! Biojournaal laat in dit kader vandaag ook de stem van bd-boer Wouter Kamphuis horen, in ‘Wouter Kamphuis reageert op uitspraken Louise Fresco: “Verdere industrialisering landbouw zal niet de oplossing bieden”’:
‘Wouter Kamphuis heeft in de pakketbrief van het biologisch-dynamisch tuinbouwbedrijf ’t Leeuweriksveld uit Emmen het onderstaande stukje geschreven over Louise Fresco: “Landbouwwetenschapper Louise Fresco heeft onlangs een boek gepubliceerd, getiteld ‘Hamburgers in het paradijs’ en naar aanleiding daarvan komt ze op dit moment veel in de publiciteit. Ik heb het boek nog niet gelezen, maar ik wil toch op een paar punten reageren die in de recensies en interviews met haar telkens genoemd worden, en die mij raken: Fresco koestert de moderne Nederlandse landbouw als ‘één van de laatste maakindustrieën die ons land nog rijk is’. Landbouw als maakindustrie? Denk daar eens even op door: aarde, plant en dier worden volledig ondergeschikt gemaakt aan menselijke belangen en uitsluitend als dingen gezien, die we volledig naar onze hand mogen, nee als gevolg van de economische concurrentie moeten zetten.”

“Landbouw is, denk ik, iets wezenlijk anders dan industrie. Ik zou het meer omschrijven als: het verzorgen van het leven van planten, dieren en de aarde zelf, uit dankbaarheid voor het feit dat wij óns leven, ons hele bestaan aan de aarde, de planten en de dieren te danken hebben... Dat dit verzorgingswerk vervolgens weer voedsel voor ons oplevert, is meer een gelukkige bijkomstigheid...”

“Fresco ziet de moderne industrielandbouw als een succesverhaal. Nooit in de geschiedenis zijn wereldwijd zoveel monden gevoed als nu, en nooit in de geschiedenis waren zoveel mensen vrijgesteld van de noodzaak om in de landbouw te werken. Zonder twijfel waar. Maar ook nooit in de geschiedenis waren er zoveel mensen die honger leden (meer dan één miljard) terwijl er tegelijkertijd zoveel voedsel verspild werd (30-40% van de wereldvoedselproductie gaat verloren; er is dus nu al meer dan voldoende om iedereen te voeden...) Niet verdere industrialisering van de landbouw zal de oplossing bieden, maar een nieuwe eigendomsvorm, die de boer in staat stelt om weer werkelijk verzorger van de aarde te worden.”

Wouter Kamphuis

Voor meer informatie: www.leeuweriksveld.nl’
Op 1 november maakte de website van Bionext bekend dat het ‘Aantal bio-producten in supermarktschap sterk toegenomen’ is:
‘Supermarkten spelen in op de groeiende vraag naar biologische producten. Gemiddeld liggen er nu 141 producten in het schap, een toename met 22 procent ten opzichte van 2011. Dit blijkt uit de Ekotellingen die vandaag bekend zijn gemaakt (zie www.ekotellingen.nl). PLUS is winnaar van de tellingen met gemiddeld 365 biologische producten in het schap. Bij PLUS kun je als bio consument dus elke dag iets nieuws proberen. Biologische speciaalzaken, zoals de EkoPlaza’s en de Natuurwinkels, zijn overigens niet meegenomen in de tellingen. Het assortiment is daar nog vele malen groter.

De halfjaarcijfers van de Monitor Duurzaam Voedsel 2012 lieten onlangs een forse omzetgroei zien in het duurzame, faire en diervriendelijke segment van 23,4%. Van al het “duurzame voedsel” is bijna de helft gecertificeerd biologisch. Bavo van den Idsert, directeur Bionext: “Kennelijk maakt biologisch veel verwachtingen waar van al die mensen die op zoek zijn naar lekker, diervriendelijk, duurzaam en gezond voedsel. Dat is een enorm compliment voor de biologische boeren en de bereiders die zich elke dag in zetten voor een smakelijk en puur product.”

In de komende jaren wil de biologische sector de verwachtingen van de consument nog beter inlossen, door extra duurzaamheidsinspanningen te doen bovenop de Europese regelgeving voor biologische voeding en landbouw. Hierbij valt te denken aan het verder terugdringen van het energie- en watergebruik, afbreekbare verpakkingen, logistiek en sociale aspecten.’
Hoe staat het eigenlijk met de Natuurwinkels? Ook hierover had Biojournaal een bericht, op 30 oktober, getiteld ‘Overleg over toekomst GooodyFooods. Wessanen Benelux legt focus op één franchiseformule: Natuurwinkel’:
‘Wessanen Benelux, de grootste leverancier van biologische voeding in de Benelux, scherpt haar strategie aan om in de toekomst nog beter in te kunnen spelen op marktontwikkelingen.

De biologische markt is een groeiende markt waarin Wessanen Benelux een voorname plek inneemt als totaalleverancier. Om een sterke speler in deze zich snel ontwikkelende markt te blijven, brengt Wessanen Benelux focus aan om slagvaardiger te kunnen blijven opereren.

Wessanen Benelux heeft hierbij besloten zich te richten op één franchiseformule, namelijk Natuurwinkel. Een sterke winkelformule die al twintig jaar bestaat en met de onlangs ingezette refresh operatie, klaar is voor de toekomst. In goed overleg wordt samen met de GooodyFooods ondernemers gekeken naar de toekomst van deze franchiseformule.

Met een breed assortiment biologische droge kruidenierswaren en versproducten is de onderneming de grootste totaalleverancier in de Benelux. Met sterke eigen merken als Zonnatura, De Rit en Ekoland, en (exclusieve) distributiemerken levert Wessanen Benelux dagelijks aan zowel supermarkten als natuurvoedingswinkels. Zo maakt Wessanen Benelux biologisch bereikbaar voor iedere consument.

Franchiseformule Natuurwinkel

Natuurwinkels bieden het ruimste assortiment eerlijke, biologische producten, binnen een eigentijdse en inspirerende winkelomgeving. De Natuurwinkel richt zich op een brede doelgroep. Naast een loyale groep van biologisch bevlogen consumenten voelen ook lichtgroene en nieuwe consumenten zich thuis in de Natuurwinkel, juist omdat ambachtelijkheid wordt gecombineerd met eigenheid en eigentijdsheid.

Bevlogen en passievolle ondernemers vormen samen met de natuur de basis voor de Natuurwinkel-formule. De formule gelooft dat de beste producten van de natuur en de eigenheid van de lokale ondernemer samen zorgen voor een eigentijdse, inspirerende en persoonlijke winkel.

Over Wessanen Benelux Wessanen Benelux brengt met 30 jaar ervaring een totaal assortiment van biologische voeding op de markt. Dit doet zij enerzijds door sterke eigen merken neer te zetten, zoals Zonnatura, De Rit, Ekoland, LunaeTerra, Molenaartje en Whole Earth. Anderzijds opereert Wessanen Benelux als groothandel voor supermarkten en natuurvoedingswinkels. Wessanen Benelux exploiteert tevens de eigen franchiseformule Natuurwinkel. De eigen merken van Wessanen zijn te vinden in nagenoeg alle 460 natuurvoedingswinkels en in alle grote supermarkten in Nederland. Natudis, Foodprints en Kroon Biologische Verswaren zijn onderdeel van Wessanen Benelux. Wessanen Benelux maakt op haar beurt onderdeel uit van Royal Wessanen nv.’
Exit GooodyFooods dus. Ach, als ik nu toch bezig ben met exits, mogen deze berichtjes er ook nog wel bij. Op 4 september lieten we boer Willem bij het tv-programma ‘Boer zoekt vrouw’ (en in zijn geval dus ‘boer zoekt man’) achter in ‘Kuip’, toen hij 57 brieven had gekregen. Sindsdien is er wel het een en ander gebeurd. Bij 11 september lezen we op de website van dit programma: ‘Deze mannen gaan met Willem op dagdate’:
‘Boer Willem is met tien briefschrijvers op speeddate geweest. Uit deze tien heeft hij vijf heren gekozen die hij graag beter wil leren kennen op de dagdate. Dat zijn Klaas, Eelco, Jacob, Jurjen en Ed geworden.’
Op 12 september was het ‘De mannen van Willem hebben zin in de dagdate’:
‘Jurjen: “Na zo’n hele lange speeddate hoop ik dat we volgende week iets actiefs gaan doen.” Jacob: “Lekker bewegen en dan iets wat voor Willem niet gewoon is.” Ed: “Ja, en waar wij hem dan doorheen moeten slepen.”’
Op 13 september volgde ‘Waar gaat de dagdate van Willem heen?’
‘Willem gaat met zijn vijf favoriete briefschrijvers op dagdate. De boer gaat met zijn mannen ijzer bewerken. Je ziet het zondag 16 september om 20.20 uur op Nederland 1.’
Op 14 september toonde een video ‘Hoe kijkt Ed terug op zijn ontmoeting met Willem?’
‘Ed was één van de vijf mannen die met boer Willem op dagdate is geweest. Hier eindigde het avontuur voor Ed, want hij werd niet uitgenodigd om te komen logeren op de boerderij. Hoe kijkt Ed terug op zijn ontmoeting met Willem?’
Op 16 september was het de vraag: ‘Wie komen er logeren op de boerderij?’
‘De boeren zijn met vijf briefschrijvers op dagdate geweest. Slechts drie mannen of vrouwen kunnen komen logeren volgende week. Wie zien we terug op het erf? (...) 
Voor Willem was de dagdate een belangrijke dag. Het lijstje wat hij in zijn hoofd had voordat hij aan deze dag begon, zag er toch wel even wat anders uit op zijn moment van kiezen. Uiteindelijk worden het Klaas, Jurjen en Jacob die volgende week op zijn zorgboerderij komen logeren.’
Dezelfde dag was deze video te zien: ‘Willem nodigt drie mannen uit op zijn boerderij’. Op 21 september gevolgd door ‘Willem verheugt zich op de logeerweek’:
‘Willem ontvangt vandaag Jacob, Jurjen en Klaas voor de logeerweek. Deze boer kijkt erg uit naar hun bezoek en denkt dat de heren zich goed zullen vermaken op zijn bedrijf.’
Een week later, op 28 september, werd ons deze ‘Kijk rond op Willems zorgboerderij’ gegund:
‘Boer Willem geeft een rondleiding over het erf. Hij werkt bij een gemengd biologisch dynamische zorgboerderij in Gelderland.

Hoe werkt het?
Houd je muis ingedrukt, versleep het beeld en bepaal zo zelf wat je ziet. Alleen op een desktop kun je optimaal gebruik maken van deze 360 graden camera.’
We maken een sprong van ruim twee weken, want 15 oktober stond in het teken van ‘Willem en de mannen maken een avondwandeling’:
‘Jacob heeft de boerderij verlaten en Willem heeft alleen Jurjen en Klaas nog te logeren. Na een dag hard werken gaan de heren ’s avonds nog even een wandeling maken.’
Op 18 oktober was er een ‘Interview met Jacob’:
‘Jacob heeft afgelopen zondag de boerderij van Willem verlaten. Fans konden vervolgens vragen stellen aan hem. Wij legden een selectie aan hem voor.’
Op 26 oktober was het volgende slachtoffer bekend: ‘Jurjen blikt terug op de logeerweek bij Willem’:
‘Willem koos afgelopen zondag voor Klaas en dat betekende dat Jurjen de boerderij moest verlaten. Iets wat hem niet koud liet, want Jurjen begon aardig gesteld op Willem te raken. Hij vertelt hoe hij zijn Boer zoekt Vrouw-avontuur beleefd heeft en hoe het nu met hem gaat.’
Het laatste wapenfeit was op 1 november, ‘Interview met Jurjen’:
‘Afgelopen zondag heeft Willem de knoop doorgehakt en voor Klaas gekozen. Jurjen verliet de boerderij, waarna fans van Boer zoekt Vrouw vragen aan hem konden stellen. Wij legden een selectie aan hem voor, zijn antwoorden lees je hier.’
Die rondblik op de bd-zorgboerderij met een 360 graden camera brengt me op een eerder item met panoramafoto’s. Weet u nog van ‘Zien’ op 3 juli 2008? Nee, natuurlijk niet. Maar ik wel! Ik was pas twee maandjes met deze weblog bezig. Ik had het over bd-landbouw en fotomateriaal daarbij:
‘Als we dan toch naar ouder materiaal aan het kijken zijn, dan weet ik nog wel wat. En dat is dan echt speciaal. We schrijven het begin van het jaar 2005, of eigenlijk, de winter van 2004. Iwan Baan heeft destijds een fotoreportage gemaakt voor een speciale uitgave van Motief over biologisch-dynamische landbouw. Dat weet ik nog heel goed, want daar was ik nauw bij betrokken. Hij kwam me toch met mooie foto’s aanzetten! Maar dat wist ik eigenlijk wel, want hij is wat je noemt een topfotograaf. Kijk maar eens op zijn website, wat hij allemaal doet en voor wie hij werkt.

Gelukkig heeft hij een groot aantal van die foto’s voor Motief ook op zijn website gezet. En daarmee is de bd-landbouw prachtig in beeld gebracht. Je kunt er naar blijven kijken. Ik zal er verder niet veel over zeggen. Alleen dat dit nog maar in de winter was. Kun je nagaan hoe het er in de andere seizoenen uit kan zien.’
Wat wil het toeval nu? Nou ja, natuurlijk helemaal geen toeval. Gisteravond om tien uur verscheen dit bericht van Mirjam Remie op de website van NRC Handelsblad, ‘Nederlandse fotograaf Iwan Baan over zijn veelbesproken New York Mag cover’ (u moet vooral op de link klikken, dan komt er iets heel bijzonders tevoorschijn):
‘Morgen ligt-ie pas in de winkel, maar deze adembenemende cover van New York Magazine is virtueel de wereld al rond gegaan. Op Twitter kunnen de oh’s en ah’s niet op. De veelbesproken foto is afgelopen woensdag gemaakt door de Nederlandse fotograaf Iwan Baan. Hij vertelt aan nrc.nl hoe de foto tot stand kwam.

Zo ziet dat er dus uit, the city that never sleeps in duisternis gehuld, schreef Mashable. Door de stroomuitval als gevolg van orkaan Sandy is een groot gedeelte van New York geheel donker – zo’n zevenhonderdduizend mensen zitten nog zonder stroom. De gevolgen daarvan zijn op de foto goed te zien: een door licht en duisternis gescheiden New York.

eckspeck Patrick Eckert “The City and the Storm” – Wow, this week’s NY Magazine cover. Just wow. http://t.co/jfIwSqmX 12 uur geleden

RichMartell Rich Martell Amazing cover of NY magazine... http://t.co/tQLafuS7 11 uur geleden

‘Toevallige samenloop van omstandigheden’

De foto kwam tot stand door een toevallige samenloop van omstandigheden, vertelt Iwan Baan aan de telefoon vanuit Haïti. Gewoonlijk zit hij om de twee à drie dagen op een andere plek in de wereld, maar toen hij vorige week zondag in New York landde had hij voor het eerst in maanden pas een week later een vlucht. Hij had dus even de tijd in de stad waar Sandy flink zou huishouden.

“Het was een vreemde ervaring, in een donker Manhattan te zitten zonder communicatie. Dinsdag was het heel stil in Manhattan. Er was nauwelijks verkeer; er was geen openbaar vervoer en er waren geen taxi’s. Alle bruggen en tunnels waren dicht, je kon niet weg. Er waren alleen lopende mensen op straat.”

Baan had een auto gehuurd. Uit voorzorg, vertelt hij, want de vooruitzichten waren vrij ernstig. Die zou hij woensdagochtend kunnen ophalen, maar bij het verhuurbedrijf zeiden ze dat ze nog maar één auto hadden, die bovendien tweeduizend dollar par week kostte. De prijzen schoten omhoog, maar Baan stapte toch in de taxi naar JFK airport, waar de auto zou staan. “Het duurde 3,5 uur om daar te komen. Alles stond vast.” In de loop van de middag kreeg hij na veel onderhandelen de auto mee.

“Tien minuten later belde New York Magazine op. Ik werkte wel vaker voor ze. Ik had ze twintig seconden aan de lijn en toen viel de verbinding weg. Ik verstond alleen iets met een helikopter. Toen dacht ik: ja, dat moet ik doen.”

Baan vliegt voor zijn werk een aantal keer per jaar over Manhattan. Zodoende wist hij een piloot te regelen die wilde vliegen (na wat gedoe – de enige beschikbare piloot zat op Long Island, ver van New York).

“We hebben een klein uur boven New York gevlogen. Het was doodstil in de lucht, waardoor we heel hoog boven de stad konden vliegen. Ik kon van 2,5 kilometer foto’s maken. Daardoor hadden we een zinnig perspectief, waardoor je de scheiding tussen licht en donker heel goed kunt zien. Ik wist zeker dat het een van die foto’s zou worden, het was zo bijzonder om boven de stad te vliegen. Maar ik wist niet dat de foto zo’n impact zou maken.”

treybarrineau Trey Barrineau Breathtaking NY Mag cover of a darkened Manhattan after #sandy http://t.co/BubZKQYK 2 uur geleden

New York Magazine twijfelde niet

Ook New York Magazine hoefde niet lang na te denken over de keuze van de coverfoto. Maar dit nummer maken was allerminst gemakkelijk, schrijft het blad in een redactioneel. Het tijdschrift bleek niet voorbereid op een orkaan zoals Sandy; de redactie ligt in het gedeelte van New York dat zonder stroom kwam te zitten en ook back-up servers in New Jersey waren moeilijk bereikbaar.

De eerste uitdaging was het traceren van redactieleden, de ochtend nadat Sandy met geweld over de stad raasde. Daardoor zaten sommige redactieleden zonder telefoon en zonder internet. Uiteindelijk is er in een geïmproviseerde redactieruimte in 72 uur een tijdschrift gemaakt. Gelukkig was er één aspect dat niet moeilijk was.’
Als ik het over NRC Handelsblad heb, kan ik ook wel over nrc.next beginnen. Of beter: ‘next.checkt: “De Triodos Bank investeert het geld duurzaam”’. Dat deed Wilmer Heck tenminste op 29 oktober, over deze bewering van ‘De bank op de eigen website’:
‘“Half waar”, was vorige week de conclusie over de claim door de ASN Bank dat het geld van spaarders en beleggers duurzaam wordt geïnvesteerd. Bijna vanzelfsprekend kwam er daarna een verzoek binnen, van Francis Herbers uit Nijmegen, om ook de duurzaamheid van concurrent Triodos Bank te onderzoeken. Die bank claimt het geld van spaarders en beleggers eveneens duurzaam te investeren. next.checkt bekijkt dus of dat waar is.

Interpretaties

“Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die voorziet in de behoeften van het heden zonder het vermogen van de toekomstige generaties te beperken om in hun eigen behoeften te voorzien.” Dat is althans duurzaamheid volgens de Verenigde Naties. Maar de ASN Bank gebruikt een bredere definitie, waar ook een ideaal als een wapenvrije wereld en respect voor de mensenrechten onder vallen. Ook bij de investeringen door de Triodos Bank bekijken we daarom of die in bredere zin als “duurzaam” kunnen worden beschouwd.

En, klopt het?

Van de 2,8 miljard euro aan Triodos-kredieten kwam volgens het jaarverslag over 2011 het grootste deel terecht in de sectoren “milieu” (49 procent), “sociaal” (28 procent), “cultuur” (12 procent), “gemeente” (6 procent) en “overig” (5 procent).

Bij milieu gaat het om investeringen in duurzame energie, duurzaam vastgoed, natuurvoeding, biologische landbouw, natuurbehoud en milieutechnologie (bijvoorbeeld kringloopbedrijven). Onder sociaal vallen sociale woningbouw, zorginstellingen en integratieprojecten voor mensen met een handicap.

Via cultuur kunnen onderwijsinstellingen, culturele centra, meditatiecentra en religieuze groeperingen rekenen op financiering.

De oprichters van de Triodos Bank lieten zich eind jaren zeventig onder andere inspireren door de antroposofie en gedachten over de rol van geld door filosoof Rudolf Steiner. Meditatie speelt een belangrijke rol in de antroposofie en ook de alternatieve geneeskunde kan in de sector “sociaal” rekenen op steun van de Triodos. De bank investeert onder meer in Weleda, producent van antroposofische en homeopathische medicijnen.

Van de vijf procent van het geïnvesteerde spaargeld onder “overig” gaat een deel naar particuliere “duurzame” hypotheken. Voor Nederland houdt dat in dat tijdens het adviesgesprek over de hypotheek het verduurzamen van de woning ter sprake wordt gebracht. In België worden hypotheken verstrekt voor duurzame huizen of woningen met een laag energieverbruik.

Over de duurzaamheid van de in Nederland verstrekte hypotheken valt dus te twisten, maar die maken slechts een klein percentage uit van het totaal geïnvesteerde bedrag. Investeringen in meditatiecentra of homeopathische geneesmiddelen vindt misschien ook niet iedereen duurzaam. Maar in het algemeen kan volgens ons worden gesteld dat het geld van spaarders bij de Triodos Bank duurzaam wordt geïnvesteerd.

Duurzamer dan bij de ASN Bank bijvoorbeeld, waar bijna de helft van het spaargeld door moederbedrijf SNS Bank wordt gebruikt om er doodnormale hypotheken van te verstrekken. Dat woog zwaar in het oordeel over de ASN, omdat bij die bank veel meer wordt gespaard dan belegd. Bij de Triodos Bank is dat anders. In de 20 beleggingsfondsen van de bank hebben beleggers 2,1 miljard euro gestoken. Dat is meer dan in de fondsen bij de ASN (1,3 miljard euro) en komt in de buurt van het bedrag dat de Triodos Bank met vooral spaargeld investeert (2,8 miljard euro).

Een belangrijke vraag is dan ook hoe het met de duurzaamheid van de Triodos-beleggingsfondsen staat. Het antwoord is: over het algemeen goed. Het geld wordt onder andere belegd in microfinanciering, duurzame energie, biologische landbouw, culturele instellingen en duurzaam vastgoed. Er is maar één sector waar vraagtekens bij te stellen zijn. Triodos Bank biedt ook de mogelijkheid te beleggen in beursgenoteerde ondernemingen via de vier Triodos Sustainable Funds. Daarin hebben beleggers 415 miljoen euro geïnvesteerd. De fondsen kopen aandelen van bedrijven als Nokia, BMW, Unibail Rodamco (vastgoed), Coca Cola, Google, ING en Rabobank. Dit zijn bedrijven die in hun sector bovengemiddeld presteren op sociaal- en milieubeleid.

Maar op de duurzaamheid van deze ondernemingen valt toch vaak nog wel wat aan te merken. Dat blijkt als we kijken naar de twee Nederlandse banken in de portefeuille, ING en Rabobank. Die worden door de Eerlijke bankwijzer, van onder andere Milieudefensie, Amnesty International en Oxfam Novib, beschouwd als de “hogere middenmoters” ten opzichte van hun internationale concurrenten. Dat neemt niet weg dat de ING ondermaats scoort op “dierenwelzijn”, “gezondheid” en “klimaatverandering” en investeert in enkele omstreden wapenbedrijven. De Rabobank scoort onvoldoende op “dierenwelzijn”, “gezondheid” en “natuur”.

Conclusie

Het spaargeld wordt door de Triodos Bank over het algemeen duurzaam geïnvesteerd. Er zijn vraagtekens te stellen bij de duurzaamheid van de in Nederland verstrekte hypotheken, maar die maken slechts een klein percentage uit van het totaal geïnvesteerde bedrag. Investeringen in meditatiecentra of homeopathische geneesmiddelen vindt misschien niet iedereen duurzaam, maar ook hier gaat het, verhoudingsgewijs, om bescheiden bedragen. Ook de beleggingsfondsen investeren meestal duurzaam. Alleen de vier fondsen die aandelen kopen van beursgenoteerde bedrijven scoren wat minder goed. Zij investeren bijvoorbeeld in banken als de ING en de Rabobank. Die scoren internationaal gezien wel bovengemiddeld op duurzaamheid, maar volgens de Eerlijke bankwijzer valt er nog heel wat te verbeteren. Al met al beoordelen wij de bewering van de Triodos Bank dat het geld van spaarders en beleggers duurzaam wordt geïnvesteerd als grotendeels waar.’
Nou, dat is duidelijke taal. Dan heb ik vandaag tot slot nog een ander financieel bericht. We schrijven woensdag 24 oktober, op de website van de NOS is te lezen dat een ‘Terpdorp bij Meppel te koop’ is:
‘In Nederland staat het grootste deel van een dorp te koop of te huur. Het is in Hamingen, een terpdorp bij Meppel. Het gaat om drie vroegere boerderijen en een school. Ze worden momenteel gebruikt voor de eerste opvang van verslaafden. De betrokken zorgorganisatie verhuist eind maart naar een andere locatie. Eigenaar Non Nobis is via een advertentie op zoek naar een nieuwe eigenaar of huurder.

Veel reacties

Non Nobis geeft de voorkeur aan huurders, maar als dat niet lukt wordt alles te koop aangeboden voor 1,35 miljoen euro. Volgens de huidige eigenaar zijn er al veel reacties gekomen op de advertentie. Non Nobis is niet bang dat verkoop moeilijk wordt door de malaise op de huizenmarkt. “Wat we te koop aanbieden, is natuurlijk iets heel unieks. En voor een instelling is het natuurlijk een kans die je maar eens in je leven krijgt.”

Het bestaan van Hamingen wordt het eerst genoemd in geschriften uit 1486. Op dit moment telt het terpdorp zes gebouwen waar veertig mensen wonen.’
Er is ook een audiobestand bij dit bericht, ‘Dorp te koop: 1,4 miljoen’:
‘Een groot deel van het kleine dorpje Hamingen, vlak bij Meppel, staat in één keer koop. Jaap de Boer van Non Nobis is eigenaar van de vier gebouwen die te koop staan.’
De naam Non Nobis doet meteen een belletje rinkelen. Die organisatie werd al op 8 juli 2009 genoemd in ‘Overname’, maar kwam uitvoeriger aan bod op 18 oktober 2010 in ‘Niet voor ons’. Ook de naam Hamingen is vertrouwd: ik moet onmiddellijk denken aan ‘Kunt u ons de weg naar Hamingen vertellen?’, de reportage van Jacoline Vlaander in Motief nr. 32 van juli-augustus 2000 over ‘Arta – verslavingszorg op antroposofische grondslag’:
‘Arta is het enige antroposofische afkickcentrum in Nederland. In 1971 opgericht, heeft het in de loop van de tijd successen geboekt die ook in het niet-antroposofische circuit opvallen. Alleen die mensen worden geholpen, is de filosofie, die zelf willen én volhouden. “Een karmisch eindexamen” noemt een van de bewoners zijn verblijf op Arta. “Als ik hier goed doorheen kom, ben ik geslaagd.”’
Op 24 oktober meldde het Dagblad van het Noorden, ‘Hamingen, mysterieus dorp bij Meppel in de verkoop’:
‘Hamingen staat te koop, een rustiek terpdorpje in het Staphorster veld, dicht bij Meppel. Vier strak onderhouden boerderijen zijn al vele jaren in gebruik als onderdak voor verslaafden. Maar de Lievegoed Zorggroep, die de panden huurt van de ideële stichting Non Nobis, verhuist in 2014 naar een nieuwe accommodatie in Appelscha.

Non Nobis wil de boerderijen met erven (die bijna het complete dorp uitmaken) het liefst verkopen of verhuren aan “woongroepvorminge initiatieven”. Maar ook particulieren komen in beeld. De vraagprijs voor de vier boerderijen bedraagt 1.350.000 euro.

Morgen een uitgebreide reportage in Dagblad van het Noorden over een bijzonder dorpje.’
‘Honderden belangstellenden hebben zich gemeld voor het dorp Hamingen dat bijna in zijn geheel te koop staat. “Een onvoorstelbaar grote interesse”, zegt Jan Willem Andriessen, directeur van Redres.nl, erfgoedspecialist in de verkoop van bijzondere projecten.

Woongroepen, afkickklinieken en woongemeenschappen uit het hele land staan aan de poort van Hamingen. Een dorp dat een paar weken geleden nog een nagenoeg anoniem bestaan leidde in het Staphorster land, een paar kilometer van Meppel.

Lees er meer over in Dagblad van het Noorden van zaterdag.’
Al op 24 oktober wist het Algemeen Dagblad meer bijzonderheden te melden in ‘Nederlands dorp te koop, vraagprijs: 1,35 miljoen’:
‘De stichting Non Nobis, die onroerend goed beheert voor ideële organisaties, biedt een bijna compleet dorpje te koop aan. De rustieke buurtschap Hamingen, in de Overijsselse gemeente Staphorst, gaat over de toonbank voor 1,35 miljoen euro, zo meldde de stichting woensdag. De koper krijgt er drie boerderijen plus erf, een wat moderner pand en een fraaie moestuin voor terug. Optioneel in de aanbieding: 6 hectare landbouwgrond.

Non Nobis zet de buurtschap in de etalage omdat de huidige huurder, een zorggroep die verslaafden opvangt, in 2014 vertrekt. “In één klap komen de meeste huisnummers van Hamingen vrij”, zegt Jaap de Boer van de stichting. Het dorpje is al eeuwen oud en ligt op een terp, om het te beschermen tegen het wassende water van het Meppelerdiep.

De Boer realiseert zich dat het in crisistijd niet eenvoudig is om een buurtschap in zijn geheel aan de man te brengen. “Maar een potentiële koper krijgt een kans die hij nooit meer krijgt.”’
Het best geïnformeerd was echter Eelco Kuijken van het Reformatorisch Dagblad, die op 27 oktober schreef over ‘Hype Hamingen om halve waarheid: dorp niet helemaal te koop’:
‘“Normaal gesproken zie je hier alleen mensen op zondagmiddag als het mooi weer is. Moet je nu eens kijken.” Het complete dorp zou te koop zijn. De halve waarheid, verzonnen door een creatieve makelaar, zorgt voor een hype.

Een inwoner van Hamingen, een terpgehucht van zes boerderijen in de noordpunt van de gemeente Staphorst, kijkt de enige straat in. Er staat een fotograaf, een camper stopt, fietsers stappen af.

Makelaar Harry Spans van het bedrijf Het Betere Boerenerf uit Nieuwleusen bracht het verhaal als marketingstunt de wereld in toen hij de opdracht kreeg vier van de zes panden op de terp Hamingen te verkopen. Spans is gespecialiseerd in woonboerderijen. Vier van de zes is bijna alles en dus bedacht hij de slogans “Dorp te koop” en “Dorp te huur”. Hij maakte er zelfs een website bij: www.dorptekoop.nl.

Vorig jaar haalde de makelaar ook al het nieuws toen hij een koe schonk aan iedereen die een boerderij kocht. Media wisten niet hoe snel ze naar Hamingen moesten komen. Het gehucht beleefde de drukste week in zijn 525-jarig bestaan. Wie wil er geen burgemeester worden van zijn eigen dorp?

De werkelijkheid is minder spectaculair dan de krantenkoppen doen vermoeden. Het verhaal is namelijk maar half waar. Hamingen, een oeroude terp bij het Zwarte Water, telt officieel zes boerderijen en eigenlijk horen er nog twee huizen bij die net niet op de terp staan. Vier panden staan te koop, samen voor 1.350.000 euro.

In Hamingen is al ruim dertig jaar Arta Zorg, sinds 2000 Lievegoed Zorggroep, gevestigd. Op de terp worden veertien verslaafden op antroposofische wijze opgevangen in drie woonboerderijen en een huis. Hier brengen ze de eerste weken van hun afkickprogramma door.

De opvang van verslaafden vertrekt in 2014 naar Ravenswoud in Friesland. De panden voldoen niet meer aan de eisen van deze tijd. Ook renovatie is te duur en dus verhuist Lievegoed over twee jaar, waardoor de gebouwen vrijkomen. “We wilden graag hier blijven, maar dan moeten de panden opgeknapt worden en daarover werden we het niet eens met de eigenaar”, zegt manager van Lievegoed, Harold Dijkgraaf.

Lievegoed Antroposofische Zorg huurt de vier gebouwen van de Stichting Non Nobis. Zij schakelde Harry Spans uit Nieuwleusen in, die de marketingstunt van zijn leven verzon. Non Nobis (niet voor ons) beheert en verhuurt onroerend goed aan instellingen die op een maatschappelijk verantwoorde wijze een betere samenleving nastreven. Lievegoed voldoet aan deze eis. Aan toekomstige huurders of kopers wordt die eis overigens ook gesteld.

Dijkgraaf, die al jaren met verslaafden in Hamingen werkt, verbaast zich over alle heisa. “Terwijl het feitelijk onzin is. Ik lees verhalen waarvan ik bijna van mijn stoel val. Feit is dat wij vertrekken en dat er vier panden te koop staan die gezamenlijk worden aangeboden.” Dijkgraaf is helemaal niet zo blij met alle aandacht. Zijn cliënten hebben rust nodig. “Gisteren stonden er cameraploegen en journalisten voor de deur. Gelukkig werden we van tevoren ingelicht.”

Harry Spans wrijft zich ondertussen in zijn handen. De media doken massaal op zijn verhaal. Betere en goedkopere reclame is er niet. “Vier van de zes huizen staan te koop”, nuanceert de makelaar. “We dachten: hoe kunnen we deze objecten in deze moeilijk tijd zo goed mogelijk in de markt zetten? De slogan ‘Dorp te koop’ werkt, want we worden platgebeld.”

Twee van die gegadigden zijn Bert van der Zee en zijn vrouw Herma Kamp uit Leeuwarden. Ze parkeren donderdagmiddag hun busje in Hamingen en wandelen door het rustieke gehucht. Afgekomen op het nieuws. “We zijn van re-integratiebureau B&P Request en zijn op zoek naar panden om te huren. Het is hier prachtig.”

Autochtone Hamingers staan niet te juichen bij de hype. “We hebben hier ons bedrijf en we zitten niet te wachten op deze heisa. Het gaat allemaal wat ver. Wij wonen hier ook en we zijn niet te koop”, meldt een inwoonster. “Verder heb ik geen commentaar.”

Een andere buurvrouw kan er wel om lachen. “Mijn man was kwaad, want ook wij zijn niet te koop. Maar nu denken we: Ach, waait wel over.”’

zondag 4 november 2012

Opgepast

Opgepast! Dit bericht doet een zwaar beroep op uw oordeelsvermogen. Voor de gevolgen van uw oordeel kan ik niet instaan. Ik ga het hebben over een congres dat precies een maand geleden plaatsvond. Er is een website van, waarop de bedoeling en inhoud van dat congres uitvoerig uit de doeken wordt gedaan. Waar dat congres over ging? Misschien mag ik dat om te beginnen illustreren met het verhaal van een van de sprekers, zoals dit daar in een reader te vinden is (op bladzijde 13 en 14). Voor ons geen onbekende, de arts Madeleen Winkler uit Gouda namelijk, en haar verhaal past dan ook goed op deze weblog ‘Antroposofie in de pers’. Alleen al gezien de titel ‘Integrative medicine in de praktijk van een antroposofische huisarts’:
‘Antroposofische geneeskunde wordt in Nederland al negentig jaar uitgeoefend, als integrative medicine “avant la lettre”. Als antroposofisch huisarts werk ik vanuit de NHG-standaarden voor de huisarts [NHG: Nederlands Huisartsen Genootschap, MG], maar integreer daarin mijn waarnemingen van deze mens als uniek individu. Het antroposofisch mensbeeld geeft een aantal blikrichtingen die nog een andere kijk geven op wat je aan een patiënt kunt zien.

Een ervaren huisarts blijkt in de eerste tien seconden van het consult in een zogenaamde “flash diagnose” al ongeveer te weten waar het bij deze patiënt omgaat. In anamnese en onderzoek wordt deze hypothese dan nauwkeurig geverifieerd.* De antroposofisch huisarts doet dat ook, maar stelt daarbij direct ook een antroposofische diagnose. Daarbij kijkt hij naar de lichamelijke en psychosociale symptomen, maar ook hoe het met de vitaliteit zit en wat deze aandoening nu voor deze mens op dit moment in zijn biografie betekent. Waar liggen mogelijkheden voor ontwikkeling? Een infectieziekte verloopt bij kinderen meestal heftig, fel en kort, bij volwassenen is dat heel anders en bij bejaarden zien we vaak een meer bedaard beeld.

De NHG-huisartsenstandaarden worden zo toegepast dat meestal naast de standaardtherapie ook een antroposofisch geneesmiddel en of therapie wordt aangeboden, speciaal gericht op het specifiek individuele van deze patiënt. Als patiënten de standaardtherapie niet willen, worden mogelijke gevolgen, complicaties en bijwerkingen besproken.

Bij lagere luchtweginfecties is bekend dat bij slechts 30% een bacterie gevonden wordt, bij 30% een virus en bij 40% is geheel geen verwekker aantoonbaar. Anderzijds vertellen veel patiënten met een lagere luchtweginfectie dat ze niet verbaasd zijn ziek te zijn geworden, omdat ze al langer “niet lekker in hun vel” zaten. Wanneer dat passend is, schrijf ik een antibioticum voor. Wanneer de patiënt aangeeft als het ware een nieuwe instap in zijn leven te willen maken en de tijd te willen nemen om het natuurlijk beloop met ondersteuning van antroposofische middelen aan te gaan, dan gaan we in gesprek, intensiveer ik de controles en schrijf een antroposofisch, gehomeopathiseerd middel voor. Ook uitwendige wikkels rond de borstkas met bijvoorbeeld thijmolie zijn dan weldadig. Door de lokale warmte wordt het weefsel extra doorbloed en kan het eigen afweerapparaat intensiever zijn werk doen. Op ieder moment kan toch een antibioticum gestart worden. Het gaat deze patiënt niet alleen om het bestrijden van zijn symptomen, maar ook om in zijn leven een volgende stap te zetten. Dat vraagt begeleiding, zorgvuldige controle en nabehandeling.

Behandeling van hypertensie is een vorm van symptoombestrijding. We willen de bloeddruk onder bepaalde veilige waardes hebben, zodat de kans op hart- en vaatziektes zo laag mogelijk is. Maar waarom heeft iemand hoge bloeddruk? Geen twee mensen zijn hetzelfde. Bekend is dat de antihypertensiva bij maar 30% van de mensen werkzaam zijn en dus ontkomt bijna niemand aan een tweede of zelfs derde middel. Door nauwkeurig te kijken naar wat voor mens iemand is, kan antroposofische therapie naast de antihypertensiva helpen dat minder medicatie voorgeschreven hoeft te worden. En dat is precies waar veel patiënten om vragen. Enerzijds zijn er mensen die blozend en “vol” voor je zitten en een “bloeiende stofwisseling’ hebben. De circulatie lijkt eerder te lijden onder “te veel vulling”. Daar kun je de medicatie, bewegingstherapie of kunstzinnige therapie op richten. Anderen zijn meer bleek, “geknepen” en lijden onder psychische stress of hebben atherosclerotische bloedvaten. Zij zijn de mensen die goed reageren op uitwendige behandeling, massage of baden. Voor alle twee de types geldt dat je het gezonde van de circulatie kunt stimuleren met ritmische oefeningen, therapieën en medicatie.

Het huisartsenvak is een heerlijk veelzijdig vak. We zien acute ziektes, kleine kwalen, begeleiden chronische zieken en terminale patiënten. Voortdurend moet je schakelen van hele praktische zaken, zoals een ingreepje, een incisie en het inbrengen van een spiraal, naar luisteren naar grote psychische problemen, soms geruststellen en dan weer uitsluiten van ernstige aandoeningen, maar ook begeleiden bij life events. Vanuit de brede veelomvattende levensvisie van de antroposofie kun je als arts aansluiten op de leefwereld van de patiënt en veel bijdragen op het gebied van zingeving. De patiënt kun je helpen coping strategieën te ontwikkelen om met de aandoening die hij heeft om te gaan. 
Patiënten van een antroposofisch huisarts bij wie kanker wordt ontdekt kunnen, als zij dat willen, naast de gebruikelijke operatie, bestralingen of chemotherapie, ook behandeling met maretakpreparaten krijgen. Er is een toenemende evidence dat maretak de kwaliteit van leven vergroot, de overlevingsduur verlengt en in bepaalde gevallen de tumorgroei ook remt (zie www.mistel-therapie.de). Maretak groeit als een parasiet in de boom. Hij gedraagt zich als een tumor. Anderzijds blijkt hij stoffen te bevatten die de tumorgroei remmen.

In het lichaam van ieder mens ontstaan dagelijks kankercellen. Ons afweersysteem herkent ze als kwaadaardig en vernietigt ze. Net zoals misbaksels in een fabriek van de lopende band worden verwijderd. Wanneer er een kwaadaardig gezwel tot ontwikkeling komt, dan is dat een teken dat onder andere het afweersysteem niet optimaal gefunctioneerd heeft. Maretakpreparaten stimuleren het afweersysteem, waardoor meer afweercellen in het bloed verschijnen. Cellen hebben een natuurlijke levensduur, waarna ze vanzelf dood gaan: apoptose. Kankercellen zijn cellen die dat veel minder blijken te doen. Maretakpreparaten blijken dit apoptoseproces bij kankercellen te bevorderen.

Ook de lichaamstemperatuur kan iets stijgen. Patiënten die een maretakpreparaat gebruiken, gaan meestal beter slapen, eten en voelen zich vitaler. Patiënten met cytostatica of bestraling krijgen vaak uitwendige therapie. Hierbij worden alle tastorgaantjes aangesproken door de gehele huid met olie in te smeren. De patiënten hebben vaak minder last van bijwerkingen en worden minder moe. Wie oncologische therapie ondergaat, krijgt als het ware de mogelijkheid tot een tweede leven. Hij gaat immers niet dood. Biografische gesprekken kunnen helpen zicht te krijgen op het eigen leven tot nu toe. Waar sta ik nu met de kanker? Een passend verder levensperspectief kan worden gevonden.

* T. de Jongh en A.van Ruijven, Huisarts en Wetenschap 43, 2000’
Ik denk dat ik straks ook nog even de andere lezingen voorstel (die zijn wat minder uitvoerig geboekstaafd), maar eerst het persbericht dat kort na of op de dag zelf van het congres moet zijn uitgebracht. Dat is getiteld:
‘Mensen willen geïntegreerde zorg en daarmee kunnen kosten worden bespaard

Dit zijn de belangrijkste conclusies van het congres Heel de mens, Integrative Medicine in de praktijk, dat op 4 oktober gehouden is en dat georganiseerd werd door alle organisaties die zich in Nederland bezighouden met integrale geneeskunde.

Mensen willen dat hun arts kennis heeft van zowel regulier als complementair

Tijdens het congres werd een onderzoek [1] gepresenteerd, waaruit blijkt dat 92% van de ondervraagde patiënten wenst dat de huisarts het initiatief neemt om hen te informeren over de mogelijkheid van complementaire behandelwijzen. Zelfs bij de groep respondenten die géén gebruik maakt van deze behandelwijzen, wil 74% dat de huisarts hen ook wijst op de mogelijkheid van complementaire zorg.

Ook uit eerdere onderzoeken blijkt dat de meeste mensen willen dat hun arts op de hoogte is van zowel reguliere als complementaire mogelijkheden, hen daarin adviseert en zo nodig doorverwijst. [2]

Huisartsen die ook complementaire geneeskunde toepassen, besparen kosten

Prof. Peter Kooreman en lector Erik Baars publiceerden in 2011 een onderzoek [3] waaruit bleek dat huisartsen die zich na hun reguliere opleiding hebben geschoold in complementaire geneeswijzen (antroposofie, homeopathie of acupunctuur) veel goedkoper werken dan hun collega’s die dat niet deden. De zorgkosten zijn gemiddeld ongeveer 15 procent lager. Dat komt door zowel minder medicijnen als minder ziekenhuisopnames.

Ook de huisartsen onder de sprekers gaven duidelijke cijfers waaruit bleek dat zij aanzienlijk goedkoper werken dan gemiddeld.

Integrale geneeskunde

Integrale geneeskunde is klantgericht. De arts is daarbij de coach die zich vooral richt op de gezondheid en de (genees)kracht van de patiënt, onder het motto “gezondheid stimuleren zover het kan, ziekte bestrijden als dat nodig is”. Hierbij worden de best passende methodes van zowel de reguliere als de complementaire geneeskunde ingezet, afhankelijk van de wens van de patiënt, de kennis en ervaring van de arts/therapeut en het wetenschappelijk bewijs dat voorhanden is.

Op deze manier wil integrale geneeskunde zo goed mogelijk voldoen aan de eisen voor Evidence Based Medicine (EBM). Uiteraard moet er nog veel onderzoek worden gedaan om bij alle indicaties aan te tonen wat de beste methode is.

Aanbevelingen

1. Meer onderzoek naar de effectiviteit en kosten van integrale geneeskunde
2. Meer voorlichting en scholing aan artsen over integrale geneeskunde

[1] M.C. Jong, L. van de Vijver, M. Busch, J. Fritsma, R. Seldenrijk, Integration of Complementary and Alternative Medicine in Primary Care: What do Patients want? Patient, education and counseling
[2] PA van Dijk et al., Onderwijs over complementaire behandelwijzen in de medische opleiding. In: Tijdschrift voor Medisch Onderwijs, 27(4):191-202 (2008)
[3] Peter Kooreman, Erik W. Baars: Patients whose GP knows complementary medicine tend to have lower costs and live longer. Eur J Health Econ, 27 May 2011’
Op de homepage van de congreswebsite staat als kerngegevens onder meer vermeld (die ook zijn te vinden op de website Artsennet):
‘Datum: 4 oktober 2012
Tijd: 12.30-21.00 uur
Plaats: Domus Medica, Utrecht
Doelgroep: alle artsen

Boodschap: het vergroten van het inzicht in Integrative Medicine*; wat betekent de integrale visie in de geneeskunde voor de patiënt, voor de arts, voor de ziektekostenverzekeraar en voor de overheid?

* Definition of Integrative Medicine: Integrative Medicine is the practice of medicine that reaffirms the importance of the relationship between practitioner and patient, focuses on the whole person, is informed by evidence, and makes use of all appropriate therapeutic approaches, healthcare professionals and disciplines to achieve optimal health and healing [Developed and Adopted by The Consortium of Academic Health Centers for Integrative Medicine (Verenigde Staten)].’
Als je dit zo leest, denk je dat het wel goed zit allemaal. En ik kan nog wel even doorgaan, zoals ik eerder aankondigde, met de samenvattingen van de verhalen van de andere sprekers, zoals die in de congresreader zijn opgenomen, als ‘Toelichting lezingen’:
‘Ines von Rosenstiel: Inleiding Integrative Medicine

Ines von Rosenstiel is kinderarts en een van de pioniers van Integrative Medicine in Nederland. Zij zal in haar inleiding een levendig beeld schetsen van de ontwikkeling van Integrative Medicine in de Verenigde Staten en in Nederland.
De op deze dag gedeelde visie bindt mensen en geeft richting aan plannen tot vernieuwing. Integrative Medicine sluit naadloos aan bij de huidige trends in de maatschappij, zorgt voor betere prestaties en is een bron van energie.
Ines is samen met Karlien Bongers de dagvoorzitter van het congres.

Resie Moonen en Madeleen Winkler: Twee praktijkverhalen

Resie Moonen
Tijdens haar voordracht zal Resie Moonen ingaan op hoe ze de integrale benadering in het algemeen en de homeopathie in het bijzonder toepast in haar huisartsenpraktijk en in de consultatieve praktijk. Hoe is de aanpak qua diagnostiek en hoe is de afweging, in samenspraak met de patiënt, voor welke therapie er gekozen wordt? Hoe wordt de therapie geëvalueerd en gebeurt de opvolging van de behandeling? Als de tijd het toelaat, zal ze hierbij een casus als voorbeeld gebruiken. Tevens komt aan de orde voor welke indicaties er d.m.v. RCT’s evidence is, dat homeopathie effectief is en veilig gebruikt kan worden. Ook zal zij kort ingaan op de PACH opleiding, zoals die op het moment plaatsvindt in Utrecht en wat artsen na één of meerdere jaren opleiding aan kennis en vaardigheden beschikken die ze kunnen inzetten in hun praktijk.

Madeleen Winkler [haar verhaal heb ik al geplaatst en sla ik hier dus over, MG]

Ruth Seldenrijk: De hele mens

’t Is een omvattende titel, maar ook politici, overheidsfunctionarissen en zorgverzekeraars zouden zich de hier ontwikkelde manier van denken moeten eigen maken. Ik orden in vijf stappen een relaas aan feiten die dienen als heuse denkduwtjes.

1. Mensen zoeken en vinden geneeskunst
Er is namelijk een spanningsveld tussen geneeskunde en geneeskunst: Wetenschap veralgemeniseert. Kunst individualiseert. De grondprincipes van de geneeskunst staan in verband met een mensvisie. Maar moeten we daarbij uitgaan van een vier- of een driedimensionaal mensbeeld? Die mensvisie heeft te maken met hoe het komt dat iemand lichamelijke en / of psychische symptomen kan krijgen en hoe je kunt omgaan met desintegratie van de persoon. Vooral in de benadering van de zieke mens komt de ziel van de geneeskunst tot uiting (holistische benadering). Wij patiënten verliezen onze gezondheid als ons zelfherstellend vermogen tekort schiet.

2. Hippokrates en integrale geneeskunst zonder show
Het Hippokratische begrip van de geneeskunst hangt samen met de benadering van het geheel als harmonisch verband, met de Griekse schoonheidszin. De keus voor de minst opzienbarende weg bereikte Hippokrates (460-370 v. Chr.) vooral in zijn therapeutische beginselen. In zijn praktijk maakt Hippokrates zorgvuldig onderscheid tussen het genezen vanuit tegenmiddelen én het genezen vanuit gelijkende middelen. Om historisch zuiver te zijn, kunnen we beter spreken over de Hippokratische eed dan over de eed van Hippokrates. De Hippokratische eed geeft in zes punten de voornaamste directieven voor het gedrag van de arts. Als we de eed als een geheel bezien, ontkomen we niet aan de indruk dat hij is gegrond op eerbiediging van het menselijk leven van het begin tot het einde.

3. Levenbeschermende zorg en belangrijke patiënten uit de eerste eeuwen
Als we die worsteling met de dood kwijtraken, vervallen we in een monsterlijke perversiteit. Onschendbaarheid van het leven van de ‘hele mens’ als basis van de samenleving. Op minstens vier aandachtsgebieden zijn er in die nieuwe artseneed mogelijk conflicterende verwoordingen. In de palliatieve zorg gaat het om totale zorg voor de “hele mens”: lichamelijk, psychisch/emotioneel, sociaal en spiritueel/geestelijk. Bij Joannes Chrysostomus (± 345-407) lezen we een kernachtige uitspraak over preventie en medicijnen. Uit een andere homilie blijkt zijn waardering voor medisch ingrijpen tijdens ziekte. De Engelse arts prof. dr. Richard Horton (hoofdredacteur The Lancet) stelt dat in het hart van de moderne geneeskunde een leugen zit. Dat de begintijd van de geneeskunde niet met de huidige is te vergelijken, heeft mede te maken met een belangrijke cultuuromslag aan het eind van de Middeleeuwen (strijd tussen nominalisme en realisme).

4. Patiënten zijn zuinig op hun leven vanuit substantiële rationaliteit
De “hele mens” kan niet leven bij alleen (natuur)wetenschap en techniek. De functionele rationaliteit van de moderne westerse cultuur parasiteert op een de oudere, integrale en substantiële rationaliteit. De gezondheidszorg is een sector die allereerst wordt bepaald door waarderationeel handelen en niet door instrumenteel of doelrationeel handelen. In zijn wet van 1865 koos Jan Rudolf Thorbecke (1796-1872) één opleiding uit de toen twaalf mogelijke artsenopleidingen. Desondanks is de helft van de Nederlanders chronisch ziek. Gelukkig zijn die elf alternatieve artsenopleidingen niet allemaal ter ziele gegaan.

5. Terug bij en naar Hippokrates
De geciteerde kerkvaders denken in lijn van Hippokrates. Zij laten een duidelijk standpunt zien tegenover medische behandeling van ongeneeslijk zieken (hoge kosten, een beperkt resultaat en de kans op complicaties). Graag verwijs ik naar een vierjarig wetenschappelijk onderzoek vanuit het PPCG naar een duurzame gezondheidszorg (geïntegreerde aanpak voor chronische gewrichtsklachten en allergie). Het patiëntenperspectief – het meer rekening houden met de patiënt – is een belangrijk onderwerp voor het beter doen functioneren van de gezondheidszorg. Het lijkt mij wijs dat de alom geroemde Hippokrates over de artsenschouder blíjft meekijken.

Wilna Wind: Patiëntenperspectief

De NPCF [Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie, MG] komt op voor de belangen van alle patiënten en consumenten in de gezondheidszorg. Ze werkt aan een betere zorg vanuit het perspectief van de patiënt. Het patiëntenperspectief wil zeggen: het meer rekening houden met de patiënt. Dat is toch een belangrijk onderwerp voor het beter doen functioneren van de gezondheidszorg? Is het niet van belang dat professionals rekening houden met de situatie van de zorgvrager?
De NPCF staat voor eigen regie. Voor kwaliteit van leven. Voor goede zorg op maat. Wilna wil graag in gesprek met u over wat goede zorg nu precies is en voor wie. Mensen verschillen, hebben andere antwoorden op “levensvragen”.
Als je met de zorg te maken krijgt, is informatie van groot belang. Daarom streeft de NPCF naar meer openheid in de zorg en naar een meer “mensgerichte” benadering, waarbij de individuele levensvragen aan de orde kunnen komen. Juiste informatie voor de patiënt is daarbij essentieel. Als patiënt mag je weten wat kwaliteit in de zorg is en wat je op dit punt mag verwachten van je behandelaar.
Waar kun je terecht voor de juiste zorg, als het misgaat in de behandeling? Onvoldoende communicatie kan leiden tot slechte zorg en doet afbreuk aan het vertrouwen in een goede en veilige zorg.

Bas Bloem: Participatory health: een nieuwe rol voor zorgverleners en patiënten
Samenvatting voordracht Prof.dr. Bas Bloem

De Nederlandse gezondheidszorg staat meer dan voorheen voor enorme uitdagingen. Een radicale kanteling in onze benadering van ziekte en gezondheid is noodzakelijk om ook voor toekomstige generaties een goede kwaliteit van zorg te behouden, tegen een betaalbare prijs. In mijn voordracht zal ik ingaan op een aantal wezenlijke onderdelen waarop de zorg zich zal moeten aanpassen: een nieuwe rol voor professionals; een nieuwe rol voor patiënten en hun naaste omgeving; en een alternatieve vorm van financiering, die samenwerking bevordert in plaats van belemmert.

Rogier Hoenders: Integrative Medicine in de psychiatrie: wetenschappelijk onderzoek en praktische toepassingen

In de lezing zal toegelicht worden hoe integrative medicine kan worden toegepast in de psychiatrie. Rogier Hoenders doet dit aan de hand van een serie artikelen die de basis vormen van zijn promotieonderzoek: de integratie van complementaire en alternatieve geneeswijzen in de psychiatrie op basis van wetenschappelijk onderzoek naar veiligheid en effectiviteit. Tevens illustreert hij dit met voorbeelden uit de praktijk van het centrum integrale psychiatrie van Lentis.

Peter Kooreman: Duurzame gezondheidszorg; wat betekent IM voor de kosten van de gezondheidszorg?

Op de aanwijzingen dat IM kostenbesparend werkt valt nog wel het een en ander af te dingen. Overtuigender onderzoek vraagt een betere en meer uitvoerige verzameling van gegevens en een meer onderzoeksgerichte attitude van zorgprofessionals.

Arine Vlieger: De rol van suggestie en andere niet specifieke factoren bij het zelfgenezend vermogen

In de laatste jaren is er toenemende aandacht voor de niet specifieke effecten in een behandeling die een rol spelen in het genezingsproces. Onderzoek heeft aangetoond dat vele factoren van belang zijn, zoals verwachtingen van de patiënt, suggestief taalgebruik, empathische houding van de therapeut en allerlei contextfactoren, zoals het therapeutische ritueel. Het optimaliseren van deze factoren komt niet alleen de individuele patiënt ten goede, maar ook de steeds duurder wordende gezondheidszorg in het algemeen. In deze lezing zal ingegaan worden op een aantal van deze factoren.

Fred Wiegant: Stimuleren zelfherstel door milde stress; een analyse op cellulair niveau

Het gaat om verstoorde en herstellende cellen waarbij specifieke hersteleiwitten hun werk uitoefenen. Deze herstelprocessen worden door milde stress gestimuleerd/ondersteund. Zo kunnen koorts, plantenextracten en stoffen die volgens het similiaprincipe worden toegediend, ontregelde cellen in hun “zelfherstel” en in hun adaptieve capaciteit ondersteunen.

Ton Nicolai: Integrative Medicine – ontmoetingsplaats van regulier en complementair – verschillen als belemmering of voordeel?

Is integratie van reguliere en complementaire geneeskunde die zijn gebaseerd op zulke verschillende paradigma's in de praktijk wel verenigbaar? Kunnen artsen zoveel kennis en ervaring in reguliere en een complementaire geneeswijze hebben dat ze die op hoog niveau kunnen combineren? Kent een arts die in de reguliere geneeskunde en zelfs in Integrative Medicine is opgeleid de therapeutisch mogelijkheden van andere geneeskundige systemen als homeopathie, Ayurveda of TCM? Is volledige integratie eigenlijk wel mogelijk of streven we naar een vreedzaam naast elkaar bestaan in een pluralistisch gezondheidsstelsel?

Karlien Bongers: Samenvatting van het congres

Roelant en Madeleine de Vletter-Wulff: Samen gevat – een speelse samenvatting van het congres’
Ziet er best mooi uit, vindt u niet? Als u de kwalificaties van de verschillende sprekers wilt weten, of ook die van degenen die de workshops hielden, hoeft u alleen maar verder in de reader of ook op de website te kijken. Maar waarom deed ik in het begin nu een beroep op uw oordeelsvermogen? Dat is geen overbodige luxe, als u weet wat er rondom dit congres gebeurde. U bent vast bekend met die club van oude verstokte mannen en een paar vrouwen, de Vereniging tegen de Kwakzalverij: die is hier in het verleden vaak aan bod geweest. Je zou verwachten dat die nog maar weinig invloed heeft in het huidige zorglandschap. We zijn allemaal vooruitstrevend, niet waar; we kijken niet achteruit en houden geen rekening met achterblijvers en remmers. Maar dit blijkt in werkelijkheid toch een tikkeltje anders te liggen. Al op 27 juni schreef Broer Scholtens, een van de nieuwe mensen achter de website van de Vereniging tegen de Kwakzalverij, onder ‘Nieuws’ over ‘Vaag IM-congres moet accreditatiepunten inleveren’:
‘Het accreditatiebureau ABAN heeft de zes accreditatiepunten, die waren toegekend voor het congres Heel de Mens. Integrative Medicine in de praktijk ingetrokken. Dit IM-congres wordt op 4 oktober gehouden in Utrecht.

“Er is een fout gemaakt binnen de KNMG [‘Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst’, MG], de procedurefout is hersteld”, zo heeft de commissie ABAN, mede namens de KNMG, eind juni laten weten aan het bestuur van de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK). De vereniging schreef half juni een brief over de afgegeven zes accreditatiepunten aan de commissie ABAN, het centrale loket voor het aanvragen van medische accreditaties. “Het congres is een aanfluiting voor de medische wereld in Nederland”, aldus Catherine de Jong, voorzitter van de VtdK in de brief. “Het aanhoren van voordrachten van sprekers die hun medische en wetenschappelijke wortels verloochenen, holt het systeem van accreditatie van medische nascholing uit. Breng daarom het aantal accreditatiepunten terug tot 0.”

Op het congres zullen lezingen worden gehouden door “onder anderen antroposofen, of wel artsen met vreemde ideeën, en door homeopathie-aanhangers”, aldus De Jong. Eén van de congressprekers is Ines von Rosenstiel, kinderarts in het Slotervaart Ziekenhuis in Amsterdam. De VtdK heeft Von Rosenstiel in 2010 geroyeerd als lid vanwege haar geloof in onder meer aromatherapie, muziektherapie en babymassage.

Er is een procedurefout gemaakt, erkent de commissie ABAN. “ABAN is een samenwerkingsverband tussen de accreditatiecommissies van ruim dertig erkende specialismen op het gebied van algemene nascholing (gezondheidsrecht, medische ethiek, zorgstelsel, e.d.)”, schrijft de commissie. “Afgesproken is dat de ABAN geen bijeenkomsten op het gebied van complementaire en/of alternatieve geneeskunde mag accrediteren, omdat dergelijke bijeenkomsten inhoudelijk controversieel zijn.”

De zes per ongeluk toegekende accreditatiepunten voor het congres Heel de Mens zijn daarom ingetrokken. “De aanbieder van deze bijeenkomst is hierover bericht”, schrijft de commissie ABAN. Desondanks meldde de website van het congres eind juni nog steeds dat met het congresbezoek zes accreditatiepunten zijn binnen te halen.’
U ziet het meteen: er woedt nog altijd een fikse strijd, die met allerlei machtsmiddelen wordt uitgevochten. Vlak voordat het congres begon, op 2 oktober, vond de aloude secretaris Frits van Dam het nodig zijn gewicht nog eens in de strijd te werpen met ‘Uniek: een comité van aanbeveling voor kwakzalverscongres integratieve geneeskunde’:
‘Op 4 oktober is in Utrecht het congres over integratieve geneeskunde, Heel de mens. Integrative Medicine in de praktijk, een lezingendag met de meester Kackadoris genomineerde Rogier Hoenders als één van de adviseurs. Wij hebben er op de website al eerder over geschreven. De Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) heeft in juni een beroep gedaan op de accreditatiecommissies van de KNMG en de medisch specialisten verenigingen hier geen accreditatiepunten voor te geven.

Eind juni heeft het accreditatiebureau ABAN de zes accreditatiepunten, die waren toegekend voor het congres Heel de Mens, ingetrokken. “Er is een fout gemaakt binnen de KNMG, die procedurefout is hersteld”, zo heeft de commissie ABAN, mede namens de KNMG, laten weten aan het bestuur van de vereniging.

Dit besluit is vervolgens herroepen. De congrescommissie heeft namelijk opnieuw een aanvraag tot accreditatie ingediend. Na het doorlopen van de juiste procedure zijn er – helaas – alsnog accreditatiepunten (zes) verleend voor cluster 1. Er gaan, uniek genoeg, leden van de accreditatiecommissie in Utrecht visiteren om te kijken of het congres accreditatiepunten waard is (geweest).

Het ABAN is het centrale loket voor het aanvragen van accreditatie van algemene nascholing voor alle erkende specialismen. In Cluster 1 zitten: huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde, artsen voor verstandelijk gehandicapten. Een brief van de VtdK is inmiddels onderweg naar de desbetreffende instantie binnen het KNMG met een verzoek om opheldering.

De internistenvereniging NIV heeft de eerder afgegeven accreditatiepunten wel definitief ingetrokken. “Integratieve geneeswijzen vallen niet onder het internistisch vak”, laat de voorzitter van de NIV-accreditatiecommissie weten aan Medisch Contact. De symposiumorganisatoren hebben vol onbegrip een brief aan de NIV geschreven.

Wie nog twijfelt of het hier echt een kwakzalverscongres betreft, hoeft slechts de kwalifikaties van de werkgroepleiders te bekijken. Het zijn er zestien: vier homeopaten, zes antroposofen, vier artsen die zich als integrative dokters etaleren, één natuurarts en één wat onduidelijke Belgische psychiater.

De zes afgegeven punten vormen een lelijke smet op het blazoen van het doorgaans goed functionerende accreditatiesysteem. Een accreditatiecommissie die nascholing voor artsen beoordeelt en een dergelijk full blown alternatief congres wil accrediteren, moet zich diep schamen. Net als artsen die op zo’n congres hun punten willen halen.

Het congres is nog in een ander opzicht uitzonderlijk. Het is niet eerder voorgekomen dat voor een medisch congres een comité van aanbeveling wordt ingesteld. Zo’n comité is een groep van sleutelfiguren, bekende Nederlanders die hun naam aan een non-profit organisatie verbinden. Dit doen zij om het draagvlak van het desbeteffende congres te verbreden. In het rijtje “bekende” Nederlanders voor dit congres vinden we de usual suspects zoals de antroposoof en oud-directeur Huib van den Doel van de Nationale Ziekenhuisraad, Jan van der Greef, de kruidenprofessor van TNO en de gepensioneerde alternatieve kinderchirurg René Severijnen. Verder staan op de lijst wereldverbeteraar Herman Wijffels van het CDA en professor Ivan Wolffers van de Vrije Universiteit.’
Dit was natuurlijk nog niet genoeg om deze mooie gooi naar Integrative Medicine onschadelijk te maken. Op 26 oktober werd de gepensioneerde oud-voorzitter Cees Renckens (voorheen werkzaam als gynaecoloog aan het Westfriesgasthuis in Hoorn, waar een oud-collega van hem van een grove nalatigheid met de dood tot gevolg wordt verdacht) weer eens van stal gehaald om stevige nazorg te bieden. De nieuwe mensen bij deze vereniging zijn daartoe klaarblijkelijk te weinig in staat. Dit deed hij door het paardenmiddel van het zwaaien met een ander oud en heel vertrouwd machtsmiddel; dit keer namelijk gericht op de sponsors (ook nogal doorzichtig; over de inhoud gaat het natuurlijk niet), in ‘Hoe alternatieven van Integrative medicine ABN als sponsor binnenhaalden’:
‘Op 4 oktober vond in de Domus Medica te Utrecht het eerste grote Nederlandse congres Heel de mens over “integrative medicine” (IM) plaats.

Er trad een keur aan homeopathische maar voornamelijk antroposofische sprekers en werkgroepleiders op, terwijl de Nijmeegse neuroloog Bas Bloem de enige reguliere spreker was en die leek daar verdwaald. Tegenover de media stelde hij, na de ophef over zijn meedoen, dat hij de IM slechts ten dele omarmde en dat hij zich kritisch zou uitlaten.

Er was een lange lijst met sponsors, welke werd aangevoerd door ... ABN AMRO en dus niet Triodos, zoals u wellicht verwachtte. Naast de ABN AMRO sponsorden de volgende bedrijven het congres: Heel (Duitse fabrikant van kruidenmiddelen), Orthica (fabrikant van orthomoleculaire megadoses vitamines en antioxidanten), Weleda (fabrikant van antroposofische middelen en gezondheidsproducten), Alfytal (multimineraalformules en meer orthomoleculaire preparaten), VSM (homeopathiefabriek), Bonusan (Franse homeopathie producent), Lamberts (“responsible nutrition”), Sanopharm (“systemische enzymtherapie” en meer onzin), de antroposofische boekhandel Merlijn, Vital Cell Life (verbonden aan het zeer omstreden laboratorium European Laboratory Nutrition te Bunnik) en Hart Focus (“Slanker met je hartritme” etc.).

Het bestuur van de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) richtte zich tot Zalm, president-directeur van ABN AMRO, met de vraag hoe zijn bank in dit gemankeerde en alternatieve gezelschap terecht was gekomen. Ook wilden wij weten om welk bedrag het was gegaan en of de bank in de toekomst vaker alternatieve genezers zou gaan sponsoren.

Wij werden prompt bijgepraat door de heer Bart Jan Thole, hoofd medische relaties van ABN AMRO. Hij was erg blij met onze brief en was er duidelijk “ingetrapt”, zoals hij stelde. Het zal in de toekomst niet meer voorkomen en het was maar om een klein bedrag gegaan, een bedrag dat hij ons echter niet wilde verklappen. Hij is zelf geen arts en had niet direct doorgehad om welke omstreden club het hier was gegaan. In de vijf jaar dat hij voor zijn bank de medische relaties verzorgde, was hij nooit eerder gecorrigeerd, zoals nu door ons. Het was een leerproces voor hem geweest. Als verklarende c.q. verzachtende omstandigheden noemde hij vier argumenten.

Het symposium vond plaats in de Domus Medica, een gebouw waar ook de KNMG is gevestigd en talrijke medisch-wetenschappelijke verenigingen. Dat boezemde de heer Thole vertrouwen in.

Ook het optreden van Bloem versterkte hem in het idee dat het hier om serieuze geneeskunde ging. “Wij doen wel eens vaker wat met professor Bloem en het is een erg leuke man”, aldus de wakkere ABN-medewerker.

Daarnaast had het wel geholpen dat diverse mensen uit de symposium-organisatie klant bij ABN AMRO waren. Namen mocht hij uiteraard niet noemen.

Zeer geïmponeerd was hij ook geweest door al die nette mensen, die in het Comité van Aanbeveling hadden plaatsgenomen. En inderdaad zou een oppervlakkige lezer bij namen als Dr. H.G. (Huib) van den Doel, oud-directeur Nationale Ziekenhuisraad, prof. Dr. Jan van der Greef, wetenschappelijk directeur TNO en aanhanger Chinese geneeskunde, prof.dr. H.E. (Henriëtte) van der Horst, hoogleraar huisartsgeneeskunde van het VU medisch centrum, Amsterdam, Dr. Bas Leerink, lid van de raad van bestuur van Menzis, prof. drs. M.H. (Rien) Meijerink, voorzitter van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, dr. René Severijnen, voorheen kinderchirurg Nijmegen, prof. dr. Jaap Sijmons, hoogleraar patiëntenrechten in Utrecht, prof. dr. H.H.F. (Herman) Wijffels, hoogleraar duurzaamheid en maatschappelijke veranderingen, Universiteit van Utrecht en prof. dr. I. N. (Ivan) Wolffers, schrijver/arts/buitengewoon hoogleraar “Gezondheidszorg in ontwikkelingslanden”, Vrije Universiteit in Amsterdam denken dat het om een mainstream groep mensen gaat uit de gezondheidszorg. Dat er maar weinig artsen en geen enkele praktiserend medicus bij zaten, dat was Tholen geheel ontgaan.

Gedane zaken nemen geen keer, maar de ABN AMRO, die zal een volgende keer zeker niet meer sponsoren, dat werd ons plechtig verzekerd. De kans dat de toezegging van ABN AMRO om het kwakzalverscongres te sponsoren ook nog had geholpen om andere sponsors over de streep te trekken, zoals Thole zelf suggereerde, is daarbij ook mede gewogen.’
Als u dit nu allemaal leest, weet u intussen hoe de vork in de steel zit. En dat we nog lang niet klaar zijn met de gezondheidszorg in Nederland. En vooral niet met werkelijke kwaliteitsverbetering en het patiëntgerichter maken ervan. Het lijkt alsof heel andere belangen nog steeds voorgaan.
.

Labels

Over mij

Mijn foto
(Hilversum, 1960) – – Vanaf 2016 hoofdredacteur van ‘Motief, antroposofie in Nederland’, uitgave van de Antroposofische Vereniging in Nederland (redacteur 1999-2005 en 2014-2015) – – Vanaf 2016 redacteur van Antroposofie Magazine – – Vanaf 2007 redacteur van de Stichting Rudolf Steiner Vertalingen, die de Werken en voordrachten van Rudolf Steiner in het Nederlands uitgeeft – – 2012-2014 bestuurslid van de Antroposofische Vereniging in Nederland – – 2009-2013 redacteur van ‘De Digitale Verbreding’, het door de Nederlandse Vereniging van Antroposofische Zorgaanbieders (NVAZ) uitgegeven online tijdschrift – – 2010-2012 lid hoofdredactie van ‘Stroom’, het kwartaaltijdschrift van Antroposana, de landelijke patiëntenvereniging voor antroposofische gezondheidszorg – – 1995-2006 redacteur van het ‘Tijdschrift voor Antroposofische Geneeskunst’ – – 1989-2001 redacteur van ‘de Sampo’, het tijdschrift voor heilpedagogie en sociaaltherapie, uitgegeven door het Heilpedagogisch Verbond

Mijn Facebookpagina

Translate

Volgers

Totaal aantal pageviews vanaf juni 2009

Populairste berichten van de afgelopen maand

Blogarchief

Verwante en aan te raden blogs en websites

Zoeken in deze weblog

Laatste reacties

Get this Recent Comments Widget
End of code